Bê bối đấu thầu sân bay Long Thành: Lãnh đạo ACV, Vinaconex bị bắt vì vi phạm nghiêm trọng
Gói thầu 5.10 xây dựng và lắp đặt thiết bị nhà ga hành khách sân bay Long Thành trị giá 35.000 tỉ đồng, được xem là gói thầu xây lắp lớn nhất trong giai đoạn 1 của dự án, đang trở thành tâm điểm của những tranh cãi và bê bối liên quan đến quy trình đấu thầu. Tháng 8 năm 2023, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) với vai trò chủ đầu tư đã công bố Liên danh Vietur là đơn vị trúng thầu gói thầu quan trọng này.
Liên danh Vietur và những nghi vấn từ Liên danh Hoa Lư
Liên danh Vietur bao gồm 10 doanh nghiệp, trong đó nhà thầu IC Ictas từ Thổ Nhĩ Kỳ đóng vai trò dẫn đầu, cùng với các công ty xây dựng nội địa như Vinaconex, Ricons, Newtecons, SOL E&C, Tổng công ty Xây dựng số 1 (CC1), ATAD, Phục Hưng Holdings và Tổng công ty Xây dựng Hà Nội. Tuy nhiên, ngay sau khi kết quả được công bố, Liên danh Hoa Lư, gồm các doanh nghiệp như Hòa Bình, Central, An Phong, Delta, Unicons, Thành An và doanh nghiệp Thái Lan PLE, đã liên tục gửi văn bản khiếu nại lên ACV và các cơ quan chức năng.
Liên danh Hoa Lư cho rằng việc chỉ chọn duy nhất Liên danh Vietur vào vòng xét mở hồ sơ tài chính có thể đồng nghĩa với việc đơn vị trúng thầu đã được xác định từ vòng xét tuyển hồ sơ đề xuất kỹ thuật. Điều này dẫn đến nguy cơ rất cao không đảm bảo tính cạnh tranh công bằng về giá, một yếu tố chiếm tỷ trọng tới 85% điểm trong tổng điểm lựa chọn đơn vị trúng thầu. Trước tình hình này, Phó thủ tướng Trần Hồng Hà đã giao Bộ Kế hoạch và Đầu tư hướng dẫn ACV giải quyết đơn kiến nghị của Liên danh Hoa Lư.
ACV phản hồi và vụ bắt giữ lãnh đạo gây chấn động
ACV khẳng định quá trình lựa chọn nhà thầu được thực hiện theo đúng quy định của pháp luật về đấu thầu và tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chí trong hồ sơ mời thầu. Hồ sơ dự thầu của Liên danh Vietur được đánh giá là đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về kỹ thuật, kinh nghiệm và năng lực tài chính. ACV cũng công bố lý do hai liên danh nhà thầu khác là CHEC-BCEG-Vietnam Contractors và Hoa Lư bị trượt thầu.
Tuy nhiên, sự việc trở nên phức tạp hơn khi một số lãnh đạo cấp cao của cả ACV và Vinaconex, một thành viên trong Liên danh Vietur, vừa bị bắt giữ do vi phạm quy định đấu thầu nghiêm trọng. Ngày 5 tháng 3, ACV thông báo đã nhận được thông báo từ Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an về việc bắt tạm giam ông Vũ Thế Phiệt, Chủ tịch Hội đồng quản trị, và ông Nguyễn Tiến Việt, Thành viên Hội đồng quản trị kiêm Phó tổng giám đốc.
Hai bị can này bị điều tra về hành vi vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, cụ thể là nhận tiền để tạo điều kiện cho nhà thầu trúng thầu. Chỉ hai ngày sau, vào ngày 7 tháng 3, Tổng công ty cổ phần Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam (Vinaconex) cũng công bố thông tin bất thường tương tự.
Theo đó, ông Nguyễn Hữu Tới, Thành viên Hội đồng quản trị, Phó tổng giám đốc và nguyên Chủ tịch Hội đồng quản trị Vinaconex, bị bắt do vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, với cáo buộc đưa tiền cho chủ đầu tư để được tạo điều kiện trúng thầu. Cùng lúc, ông Dương Văn Mậu, Phó tổng giám đốc Vinaconex, cũng bị bắt tạm giam về hành vi vi phạm quy định đấu thầu gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.
Gói thầu 4.8 trị giá 11.440 tỉ đồng và những tranh cãi tiếp diễn
Không chỉ dừng lại ở gói thầu 5.10, dự án sân bay Long Thành còn tiếp tục đối mặt với những tranh cãi liên quan đến gói thầu 4.8 trị giá 11.440 tỉ đồng. Tháng 11 năm 2024, ACV công bố nhà thầu trúng thầu cho gói thầu này, bao gồm công trình giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật cảng, thuộc dự án thành phần 3 các công trình thiết yếu trong cảng hàng không.
Giá trúng thầu được xác định là 11.440 tỉ đồng, với thời gian thực hiện hợp đồng là 685 ngày. Tuy nhiên, liên danh trượt thầu gồm 7 doanh nghiệp, bao gồm Công ty Cổ phần Xây dựng và Lắp máy Trung Nam, Công ty Cổ phần Xây dựng hạ tầng Bắc Trung Nam, Công ty Cổ phần Tập đoàn Đèo Cả, Công ty Cổ phần LIZEN, Công ty Cổ phần Hải Đăng, Công ty TNHH Hòa Hiệp và Tổng công ty Thăng Long, đã có đơn kiến nghị phản đối.
Liên danh này cho biết giá đấu thầu của họ thấp hơn 1.000 tỉ đồng so với giá của liên danh trúng thầu, nhưng vẫn bị đánh trượt với lý do không đáp ứng yêu cầu về kỹ thuật, một điều mà họ cho là chưa thỏa đáng. Họ cũng chỉ ra rằng việc này có thể gây lãng phí rất lớn cho ngân sách nhà nước. Ngoài ra, hồ sơ mời thầu gói 4.8 và 4.7 có cùng chủ thầu là ACV nhưng lại có sự khác biệt ở tiêu chí "chỉ đánh giá đối với nhà thầu là đơn vị sự nghiệp", làm dấy lên thêm nghi ngờ về tính minh bạch.
Trước những chỉ trích, ACV một lần nữa khẳng định rằng nhà thầu này không đáp ứng các yêu cầu tối thiểu về kỹ thuật. Đồng thời, ACV nhấn mạnh rằng tổ chuyên gia đã đánh giá hồ sơ đấu thầu của các nhà thầu tham dự một cách kỹ lưỡng, khách quan, công bằng, tuân thủ đầy đủ các tiêu chí trong hồ sơ đấu thầu và quy định pháp luật, phản ánh đúng thực chất của hồ sơ đấu thầu.
Dự án sân bay Long Thành, dự kiến sẽ đưa vào khai thác từ giữa năm nay, đang đối mặt với những thách thức không nhỏ liên quan đến tính minh bạch và công bằng trong quá trình đấu thầu. Những vụ bắt giữ lãnh đạo và các tranh cãi liên tiếp đặt ra câu hỏi lớn về việc đảm bảo tính liêm chính trong các dự án trọng điểm quốc gia.
