Trung Quốc vừa chính thức ban hành quy định cấm các thương hiệu ôtô bán xe với mức giá thấp hơn tổng chi phí sản xuất. Đây là động thái mạnh tay nhất từ trước đến nay của Bắc Kinh nhằm dập tắt cuộc chiến giá kéo dài dai dẳng, đang bao trùm thị trường ôtô lớn nhất hành tinh và gây sức ép khốc liệt lên toàn bộ ngành công nghiệp.
Quy định nghiêm ngặt với phạm vi chi phí mở rộng
Trong bộ hướng dẫn cuối cùng được Tổng cục Quản lý Thị trường công bố vào ngày 12/2, cơ quan này đã đưa ra lệnh cấm tuyệt đối đối với việc các nhà sản xuất bán xe dưới mức tổng chi phí sản xuất. Điểm đáng chú ý là khái niệm "tổng chi phí sản xuất" được định nghĩa một cách rộng rãi, không chỉ bao gồm chi phí sản xuất tại nhà máy, mà còn tính cả các khoản chi phí hành chính, tài chính và chi phí bán hàng.
Việc áp dụng khái niệm chi phí theo nghĩa rộng này nhằm mục đích bịt kín mọi kẽ hở pháp lý, vốn từng cho phép các doanh nghiệp mở rộng doanh số một cách bất chấp, thông qua việc bán thua lỗ. Cách làm này đã dấy lên những lo ngại sâu sắc về một "cuộc đua giảm giá" mang tính hủy diệt trên toàn thị trường.
Hành vi thao túng giá cũng bị nghiêm cấm
Cơ quan quản lý Trung Quốc đồng thời cấm các hành vi ấn định giá ngầm giữa các hãng xe và nhà cung cấp linh kiện. Bên cạnh đó, việc các hãng xe ép buộc đại lý phân phối phải bán xe thua lỗ, thông qua những chương trình hoàn tiền hoặc chiết khấu mang tính trừng phạt, cũng nằm trong danh mục bị nghiêm cấm.
Cuộc chiến giá kéo dài nhiều năm qua đã làm thay đổi một cách sâu sắc cấu trúc ngành công nghiệp ôtô Trung Quốc. Nó góp phần thúc đẩy sự trỗi dậy mạnh mẽ của những gã khổng lồ như BYD và Tesla, trong cùng lúc đó lại đẩy nhiều nhà sản xuất ôtô quy mô nhỏ - những đơn vị chịu áp lực phải giảm giá để theo kịp thị trường - đến bờ vực khó khăn tài chính và thậm chí là phá sản.
Áp lực lan rộng khắp chuỗi cung ứng
Sự cạnh tranh khốc liệt không chỉ dừng lại ở các hãng lắp ráp xe cuối cùng. Nó đã lan rộng ra toàn bộ chuỗi cung ứng, khi các hãng xe lớn liên tục yêu cầu các nhà sản xuất linh kiện phải giảm giá đầu vào và kéo dài thời hạn thanh toán. Đây chính xác là những thực tiễn kinh doanh mà nhà chức trách Trung Quốc đang tìm cách chấn chỉnh và siết chặt quản lý.
Không chỉ tập trung vào vấn đề chi phí và giá cả, các nhà quản lý Trung Quốc còn siết chặt các quy định đối với:
- Phần mềm sử dụng trên xe ôtô.
- Hoạt động của các doanh nghiệp cung ứng.
- Các nền tảng thương mại điện tử bán xe trực tuyến.
Siết chặt quản lý nền tảng trực tuyến và phần mềm
So với bản dự thảo lấy ý kiến công bố vào cuối năm 2025, quy định chính thức đã có những điều chỉnh và bổ sung đáng kể. Các nền tảng mua bán xe trực tuyến giờ đây được xếp vào nhóm "bộ giám sát thị trường theo thời gian thực". Họ được khuyến khích, thậm chí có thể là bắt buộc trong tương lai, phải phát đi "cảnh báo rủi ro kép" cho cả người tiêu dùng lẫn cơ quan quản lý ngay khi phát hiện một người bán niêm yết xe với mức giá bất thường, thấp một cách khả nghi.
Đối với phần mềm trên xe, quy định mới yêu cầu các hãng xe phải thông báo rõ ràng cho khách hàng khi thời gian dùng thử phần mềm miễn phí sắp hết hạn. Đặc biệt, những tính năng không được công bố minh bạch tại thời điểm khách hàng mua xe sẽ bị cấm chuyển đổi thành dịch vụ thu phí về sau này.
Thách thức trong việc khôi phục trật tự thị trường
Các chính sách nghiêm khắc này là một phần trong nỗ lực tổng thể của Trung Quốc nhằm "lập lại trật tự" cho nền công nghiệp ôtô nội địa. Đây là một thị trường đang bị các thương hiệu thao túng về cả giá cả lẫn chất lượng thông qua những chiêu trò nhằm tối đa hóa doanh số bằng mọi giá.
Tuy nhiên, thách thức đặt ra là rất lớn. Dù chính phủ Trung Quốc đã liên tục đưa ra cảnh báo và thậm chí đe dọa áp dụng "hình phạt nghiêm khắc" với các hãng tiếp tục giảm giá mạnh, nhưng ngay trong những ngày đầu năm mới 2026, thị trường vẫn chứng kiến một làn sóng cắt giảm giá bán mới. Điều này cho thấy cuộc chiến giá tại thị trường ôtô Trung Quốc, với gốc rễ là tình trạng dư thừa công suất và cạnh tranh quá mức, vẫn chưa dễ dàng chấm dứt chỉ bằng các biện pháp hành chính. Áp lực cạnh tranh và nhu cầu hạ nhiệt tiếp tục là những yếu tố chi phối mạnh mẽ hành vi của các doanh nghiệp.
