TP.HCM đẩy mạnh phát triển ngành dược thành trụ cột kinh tế với đề án đến năm 2045
Trong bối cảnh nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng và xu hướng toàn cầu chuyển dịch sang công nghệ cao, Thành phố Hồ Chí Minh đang tích cực triển khai nhiều chính sách chiến lược nhằm xây dựng ngành dược trở thành một trụ cột quan trọng của nền kinh tế địa phương. Đề án "Phát triển công nghiệp dược TP.HCM đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045" được xem là bước đi then chốt để nâng cao năng lực sản xuất thuốc trong nước, giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu và từng bước đưa thành phố trở thành trung tâm dược phẩm hàng đầu của khu vực.
Quy mô ngành dược mở rộng sau hợp nhất
Sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, quy mô ngành công nghiệp dược của TP.HCM đã tăng lên đáng kể. Hiện tại, toàn vùng có tổng cộng 79 cơ sở sản xuất thuốc và nguyên liệu làm thuốc, trong đó TP.HCM (cũ) chiếm 47 cơ sở, Bình Dương (cũ) có 31 cơ sở và Bà Rịa-Vũng Tàu (cũ) có 1 cơ sở. Đáng chú ý, có 54 cơ sở sản xuất đang hoạt động trong các khu công nghiệp, với phần lớn nhà máy tại Bình Dương (cũ) tập trung tại các khu như Việt Nam - Singapore (VSIP), giúp hình thành mạng lưới sản xuất dược quy mô lớn, thuận lợi cho việc mở rộng đầu tư và nâng cao tiêu chuẩn sản xuất.
Các cơ sở này hiện có 8.339 số đăng ký thuốc còn hiệu lực, bao gồm 61 số đăng ký thuộc nhóm sản phẩm công nghệ cao. Việc hợp nhất đã tạo tiền đề hình thành vùng công nghiệp y - dược quy mô lớn và đa chức năng, với hệ thống hạ tầng giao thông, cảng biển và logistics ngày càng hoàn thiện, giúp việc vận chuyển nguyên liệu và phân phối sản phẩm dược được thực hiện nhanh chóng và hiệu quả hơn.
Vai trò trung tâm và thách thức trong phát triển
Với quy mô dân số lớn và hệ thống y tế phát triển, TP.HCM tiếp tục giữ vai trò là trung tâm nghiên cứu, điều phối và phân phối dược phẩm lớn nhất cả nước. Thành phố hiện tập trung phần lớn doanh nghiệp sản xuất thuốc, hệ thống bệnh viện tuyến cuối và mạng lưới cung ứng thuốc rộng khắp. Đây được xem là nền tảng quan trọng để thúc đẩy thị trường dược phẩm trong nước và nâng cao năng lực cạnh tranh khu vực.
Tuy nhiên, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) đóng vai trò cung cấp quỹ đất và hạ tầng cho các nhà máy mở rộng sản xuất, trong khi TP.HCM (cũ) gặp nhiều hạn chế do quỹ đất công nghiệp ngày càng thu hẹp. Sau hợp nhất, Bình Dương trở thành vùng mở rộng quan trọng của chuỗi sản xuất dược phẩm TP.HCM, góp phần hình thành hệ sinh thái sản xuất dược quy mô lớn hơn, giúp giảm mật độ sản xuất trong nội đô và mở rộng các khu sản xuất đạt tiêu chuẩn quốc tế như GMP-EU, GMP-PIC/S.
Mục tiêu và dự án trọng điểm
Theo kế hoạch phát triển, TP.HCM đặt mục tiêu nâng cao năng lực sản xuất theo tiêu chuẩn quốc tế và đẩy mạnh phát triển thuốc công nghệ cao. Hiện nay, thành phố đã có 6 cơ sở sản xuất thuốc đạt tiêu chuẩn quốc tế như GMP-EU, GMP-PIC/S và TGA. Mục tiêu đến năm 2030 là có trên 10 cơ sở, và giai đoạn từ 2030 - 2045 sẽ nâng lên hơn 30 cơ sở.
Đối với các sản phẩm thuốc công nghệ cao như thuốc sinh học, thuốc điều trị ung thư, chế phẩm từ huyết tương hoặc các dạng bào chế đặc biệt, TP.HCM đã đạt 8 loại sản phẩm vào năm 2025. Từ nay đến giai đoạn 2030 - 2045, số lượng sản phẩm dự kiến tăng lên 10 đến hơn 25 loại.
Một trong những dự án trọng điểm là khu công nghiệp chuyên ngành y - dược được quy hoạch tại khu công nghiệp Lê Minh Xuân 2 với diện tích khoảng 338 ha. Tuy nhiên, dự án hiện đang gặp vướng mắc và chưa thể triển khai theo kế hoạch, dẫn đến việc Ban Quản lý các Khu chế xuất - Khu công nghiệp TP.HCM đang rà soát để đề xuất phương án bổ sung địa điểm, dự kiến tại tỉnh Bình Dương (cũ).
Chính sách thu hút đầu tư và thách thức thực tế
Về chính sách thu hút đầu tư, Công ty đầu tư tài chính nhà nước TP.HCM đã rà soát các quy định về hỗ trợ lãi suất đối với các dự án đầu tư được cho vay thuộc lĩnh vực ưu tiên phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn thành phố theo Quyết định 38 năm 2020 của Thủ tướng Chính phủ. Các sản phẩm công nghệ cao như thiết bị y tế sử dụng công nghệ hạt nhân, công nghệ bức xạ, và các sản phẩm sinh học được ưu đãi đặc biệt.
Tuy nhiên, theo chia sẻ từ một giám đốc doanh nghiệp dược trên địa bàn TP.HCM, việc đầu tư vào ngành dược đối mặt với nhiều thách thức. Đầu tư một nhà máy sản xuất dược quy mô lớn có suất đầu tư trên 1.000 tỉ đồng, với thời gian thu hồi vốn kéo dài và chi phí vận hành cao. Nguồn nhân lực cũng căng thẳng khi nâng cấp tiêu chuẩn từ WHO-GMP lên EU-GMP, và cạnh tranh về mức lương khiến việc thu hút nhân tài trở nên khó khăn.
Vị này cũng đặt vấn đề về khả năng thu hút doanh nghiệp vào khu công nghiệp dược, với gần 250 doanh nghiệp dược ở miền Nam nhưng ít đơn vị đủ tiềm lực kinh tế để đầu tư. Đặc biệt, các sản phẩm công nghệ cao thường do các công ty đa quốc gia nắm giữ, và việc chuyển giao công nghệ gặp nhiều rào cản.
Kế hoạch hành động trong thời gian tới
Sở Y tế TP.HCM cho biết sẽ tổ chức họp với các cơ sở sản xuất thuốc để lấy ý kiến xây dựng các chỉ tiêu của đề án phù hợp với tình hình thực tiễn. Đồng thời, phối hợp với Công ty đầu tư tài chính nhà nước TP.HCM trong việc hỗ trợ lãi suất cho doanh nghiệp dược có nhu cầu đầu tư xây dựng nhà máy, đổi mới dây chuyền sản xuất đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế và sản xuất sản phẩm công nghệ cao.
Ngoài ra, ngành y tế sẽ rà soát lại chức năng, nhiệm vụ của các sở, ban, ngành để đề xuất điều chỉnh nội dung đề án và kế hoạch triển khai. Một nhiệm vụ quan trọng khác là phối hợp với Trường đại học Y Dược TP.HCM để thực hiện nghiên cứu khoa học đánh giá thực trạng nguồn nhân lực dược trên địa bàn, nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành trong tương lai.
