Thị trường bán dẫn Việt Nam: Tăng trưởng ấn tượng nhưng đối mặt thách thức nhân lực
Thị trường bán dẫn Việt Nam đang trên đà phát triển mạnh mẽ, với dự báo doanh thu đạt hơn 25 tỷ USD vào năm 2025, tăng trưởng trung bình 13,73% mỗi năm. Theo các chuyên gia, quy mô thị trường này có thể hướng tới gần 47 tỷ USD vào năm 2030, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong ngành công nghiệp công nghệ cao của đất nước.
Sự bùng nổ đầu tư và vị thế của Thành phố Hồ Chí Minh
Tính đến nay, Việt Nam đã thu hút hơn 170 dự án có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trong lĩnh vực bán dẫn. Trong đó, mảng thiết kế vi mạch có 58 doanh nghiệp, với Thành phố Hồ Chí Minh chiếm hơn 30 doanh nghiệp, khẳng định vị thế là trung tâm bán dẫn lớn nhất cả nước.
Năm 2025, thành phố tiếp tục thu hút nhiều dự án công nghệ cao với tổng cam kết đầu tư hơn 4,5 tỷ USD từ các tập đoàn lớn như G42 (UAE), Viettel (Data Center 140MW), CMC, SAP Labs, cùng sự mở rộng của NVIDIA và Intel. Thành phố Hồ Chí Minh sớm xác định ngành công nghiệp bán dẫn là lĩnh vực chiến lược, với định hướng trở thành trung tâm hàng đầu khu vực, thu hút các tập đoàn như Intel, Samsung, Marvell, Renesas, Siemens EDA, và Ampere Computing.
Bài toán cấp bách: Thiếu hụt nguồn nhân lực
Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu, thành phố đang đối mặt với sự thiếu hụt nguồn nhân lực nghiêm trọng. Tình trạng “khát” nhân lực bán dẫn được xem là “nút thắt” cần được tháo gỡ khẩn cấp. Hiện nay, năng lực đào tạo nhân lực bán dẫn tại thành phố mới chỉ cung cấp từ 400-500 sinh viên mỗi năm, chỉ đáp ứng khoảng 20% nhu cầu của doanh nghiệp.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Hiếu, Chủ tịch Hội Công nghệ vi mạch bán dẫn thành phố, cho biết: “Thành phố còn thiếu các chuyên gia đầu ngành; đội ngũ giảng viên có kinh nghiệm quốc tế còn hạn chế; cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm chưa đủ để sinh viên thực hành toàn chu trình sản xuất vi mạch.”
Chiến lược và hành động cụ thể
Để giải quyết thách thức này, thành phố đã triển khai nhiều chính sách và hành động cụ thể:
- Ký kết với các đơn vị, trường đại học để đào tạo 9.000 nhân lực ngành bán dẫn đến năm 2030.
- Ban hành kế hoạch triển khai Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030 và tầm nhìn năm 2050.
- Đề ra mục tiêu hình thành và phát triển ít nhất một trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) đạt chuẩn quốc tế trong ngành công nghiệp bán dẫn và công nghệ số cốt lõi.
Việc Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1018/QĐ-TTg ngày 21/9/2024 về Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn không chỉ là một quyết sách kinh tế, mà còn là tuyên bố về khát vọng tự chủ của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu. Thành phố Hồ Chí Minh được chọn là một trong những địa bàn trọng điểm để hiện thực hóa khát vọng này.
Liên minh ARTSeMi: Giải pháp đột phá cho nhân lực
Trong năm 2025, Sở Khoa học và Công nghệ cùng Hội Công nghệ vi mạch bán dẫn thành phố đã phối hợp thành lập Liên minh về nghiên cứu và đào tạo nhân lực công nghiệp bán dẫn, vi điện tử (ARTSeMi) cho giai đoạn 2025-2030. Liên minh này nhằm:
- Kết nối ba nhà: Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp.
- Hợp tác trong nghiên cứu và đào tạo nhân lực bán dẫn, vi điện tử giữa các doanh nghiệp và trường học.
- Thực hiện các hoạt động trọng tâm như chia sẻ thông tin kỹ thuật, phối hợp nghiên cứu, đào tạo nhân lực, và hợp tác quốc tế.
Ông Nguyễn Hữu Yên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố, nhấn mạnh: “Sau hợp nhất, Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ là trung tâm kinh tế mà là cực tăng trưởng công nghệ cao của khu vực. Thành phố cũng được xem là trung tâm thiết kế chip và đào tạo nhân tài.”
Tầm nhìn dài hạn và thách thức phía trước
Theo Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam, đất nước sẽ tham gia vào tất cả các công đoạn của chuỗi cung ứng toàn cầu như thiết kế, chế tạo, đóng gói, và kiểm định. Thành phố Hồ Chí Minh đang chuyển mình từ một điểm đến gia công về chip thành một trung tâm sáng tạo và làm chủ thiết kế vi mạch.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo: dù cơ sở hạ tầng và chính sách có tốt đến đâu, ngành bán dẫn vẫn xoay quanh yếu tố cốt lõi là con người. Nguồn nhân lực giữ vai trò then chốt để biến khát vọng đưa thành phố trở thành một mắt xích trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu. Do đó, thành phố đề ra mục tiêu đến năm 2030 đào tạo mới từ 50.000-100.000 nhân lực trình độ cao trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược như thiết kế vi mạch, trí tuệ nhân tạo, và công nghệ số.
Liên minh ARTSeMi mong muốn góp phần tham gia vào chặng đường mới cho sự phát triển đột phá của ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam, tập hợp doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu để chung tay phát triển ngành này. Sự thành công của doanh nghiệp sẽ là sự thịnh vượng của Thành phố Hồ Chí Minh, như cam kết của Sở Khoa học và Công nghệ.
