Trong Báo cáo Logistics Việt Nam 2025 với chủ đề “Logistics thông minh”, Bộ Công thương nhận định ngành logistics Việt Nam đang bước vào cuộc cạnh tranh mới, nơi dữ liệu, AI và tự động hóa dần trở nên quan trọng không kém hạ tầng vật lý. Nhiều doanh nghiệp logistics Việt Nam đã bắt đầu rời khỏi mô hình vận hành truyền thống để đẩy mạnh ứng dụng các công nghệ mới như Internet vạn vật (IoT), AI, dữ liệu lớn (Big Data) và các hệ thống quản trị vận hành số vào chuỗi cung ứng.
Xu hướng logistics thông minh hiện không dừng lại ở việc số hóa quy trình quản lý đơn lẻ, mà đang tiến tới hình thành các hệ sinh thái logistics tích hợp, nơi vận tải, kho bãi, thông quan, hàng không, cảng biển và quản trị dữ liệu được kết nối trên cùng một nền tảng vận hành. Tuy nhiên, mức độ chuyển đổi số của ngành logistics Việt Nam vẫn chưa đồng đều. Phần lớn doanh nghiệp mới ở giai đoạn đầu ứng dụng công nghệ, chủ yếu phục vụ các nhu cầu cơ bản như quản lý kho bãi, vận tải hay theo dõi đơn hàng. Trong khi đó, số doanh nghiệp có khả năng triển khai các mô hình logistics thông minh ở quy mô lớn vẫn còn hạn chế.
Chính điều này tạo ra sự phân hóa mới trong ngành logistics, khi nhóm doanh nghiệp có năng lực đầu tư vào công nghệ, dữ liệu và tự động hóa bắt đầu tạo lợi thế cạnh tranh rõ rệt hơn so với mô hình logistics truyền thống phụ thuộc nhiều vào lao động thủ công và vận hành rời rạc. Đáng chú ý, chuyển đổi số logistics không đơn thuần là đầu tư công nghệ. Theo báo cáo, để hình thành hệ sinh thái logistics thông minh, doanh nghiệp còn phải xây dựng năng lực quản trị, hệ thống vận hành minh bạch, khả năng đồng bộ dữ liệu và tổ chức chuỗi cung ứng theo thời gian thực.
Vietnam SuperPort - điển hình logistics thông minh
Khi dẫn chứng về các mô hình logistics thông minh tiêu biểu đã đưa vào vận hành trong năm 2025 tại Việt Nam, Bộ Công thương đã coi Vietnam SuperPort™ - liên doanh giữa T&T Group và Tập đoàn YCH (Singapore) là một thí dụ điển hình. Cụ thể, Vietnam SuperPort™ đã ứng dụng AI trong xác thực chứng từ hàng hóa, xe dẫn đường tự động AGV, robot chất xếp RL, robot tự hành AMR cùng mô hình Kho hàng không kéo dài (Off-Airport Cargo Terminal – OACT). Việc tích hợp các công nghệ này giúp năng suất vận hành tăng khoảng 35%, đồng thời giảm tỷ lệ sai sót tới 50%.
Mô hình OACT mà Vietnam SuperPort™ đang triển khai được xem là một hướng đi mới của logistics hàng không tại Việt Nam. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào hạ tầng xử lý hàng hóa bên trong sân bay, OACT vận hành như một “nhà ga hàng hóa ngoài sân bay”, có thể thực hiện nhiều khâu như hải quan, soi chiếu an ninh, lưu trữ, xếp dỡ ULD và vận chuyển hàng hóa ra sân bay. Theo đại diện Vietnam SuperPort™, hàng hóa tại OACT được xử lý theo quy trình kiểm soát an ninh tiêu chuẩn quốc tế, đáp ứng yêu cầu của nhiều thị trường khắt khe như Mỹ và châu Âu.
Với vị trí nằm trên hành lang logistics phía bắc, kết nối hơn 20 khu công nghiệp và kéo dài tới Vân Nam, Côn Minh (Trung Quốc), mô hình này được kỳ vọng sẽ trở thành một điểm trung chuyển hàng hóa mới giữa Việt Nam, Trung Quốc và ASEAN. Đây cũng là một trong những mô hình đầu tiên tại Việt Nam thử nghiệm việc “đưa nhà ga hàng hóa ra ngoài sân bay” nhằm giải bài toán quá tải logistics hàng không trong dài hạn, khi có thể góp phần giảm tải khoảng 25% áp lực hàng hóa tại các nhà ga hàng không lớn.
Mặt khác, Vietnam SuperPort™ cũng đang hợp tác với Google, Kyndryl cùng các đối tác công nghệ để nghiên cứu tích hợp AI vào hệ thống soi chiếu an ninh và tự động xác thực chứng từ hàng hóa, qua đó nâng cao tốc độ xử lý và tăng cường an ninh logistics hàng không. Xu hướng tích hợp công nghệ vào chuỗi cung ứng đã được Vietnam SuperPort™ kiên định theo đuổi khi từng bước tích hợp các công nghệ AI đã triển khai tại Mô hình thành phố chuỗi cung ứng (Supply Chain City) tại Singapore vào hệ sinh thái logistics tại Việt Nam.
Việc Vietnam SuperPort™ được Bộ Công thương nhắc tên giữa làn sóng logistics thông minh cho thấy cuộc cạnh tranh trong lĩnh vực này đang bước sang một giai đoạn khác: nơi năng lực xử lý dữ liệu, tự động hóa và tối ưu dòng chảy hàng hóa theo thời gian thực bắt đầu quan trọng không kém hạ tầng vật lý.
DNA công nghệ của bầu Hiển
Thế nhưng Vietnam SuperPort™ chỉ là phần dễ nhận thấy của tảng băng chìm. Bởi phía sau định hướng đầu tư mạnh vào logistics số, AI hay tự động hóa gần đây của T&T Group là dấu ấn tư duy công nghệ của doanh nhân Đỗ Quang Hiển. Xuất thân từ lĩnh vực khoa học - công nghệ, ông từng là cựu sinh viên khoa Vật lý vô tuyến, Trường đại học Tổng hợp Hà Nội và từng công tác tại Viện Nghiên cứu Công nghệ Quốc gia trước khi thành lập doanh nghiệp riêng. Ngay trong tên gọi T&T, chữ “T” thứ hai cũng là viết tắt của “Technology” (Trade and Technology).
Với bầu Hiển, công nghệ không đơn thuần là công cụ hỗ trợ vận hành, mà là nền tảng tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn cho doanh nghiệp và quốc gia. Ông từng nhiều lần nhấn mạnh: “Muốn đi nhanh và phát triển thì phải là công nghệ cao. Tất cả các lĩnh vực tôi đều quan tâm công nghệ và tập trung cho công nghệ cao. Doanh nghiệp Việt Nam không thể chỉ đi theo mô hình đầu tư truyền thống, mà phải từng bước làm chủ công nghệ, dữ liệu và năng lực vận hành”.
Đây cũng là lý do nhiều năm trước khi AI hay chuyển đổi số trở thành xu hướng phổ biến tại Việt Nam, nhà sáng lập T&T Group đã nhiều lần nhắc tới mục tiêu góp phần hiện thực hóa Cách mạng công nghiệp 4.0 thông qua hợp tác quốc tế, đào tạo nhân lực và phát triển các nền tảng công nghệ lõi. Mới đây, tại lễ phát động phong trào “Đổi mới sáng tạo, phát triển khoa học công nghệ, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh” do Thủ tướng Chính phủ chủ trì đầu năm 2026, Chủ tịch Điều hành T&T Group tiếp tục kiến nghị cần xem đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là “mệnh lệnh hành động” để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn mới.
“DNA công nghệ” cũng ảnh hưởng khá rõ tới cách bầu Hiển lựa chọn chiến lược hợp tác quốc tế cho T&T Group. Các đối tác nước ngoài không chỉ cần bảo đảm hiệu quả kinh doanh, mà còn phải tham gia chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và đóng góp cho năng lực phát triển dài hạn của phía Việt Nam. “Không thể vào đầu tư kiếm lợi nhuận rồi rút đi, bởi như thế cuối cùng công nghệ không tiếp cận được, con người không được đào tạo thì Việt Nam không phát triển được”, ông nhấn mạnh.
Kết quả, hiện T&T Group đã “bắt tay” với nhiều đối tác hàng đầu thế giới như: Hanwha, Kogas, Kospo, SK Innovation; Erex, Marubeni, Sojitz, JPower; Cospower, Gedi, Goldwind, BP… Riêng trong lĩnh vực logistics, đây cũng là hướng đi đang được triển khai tại Vietnam SuperPort™ thông qua hợp tác với YCH, Google, Kyndryl hay A*STAR nhằm đưa các mô hình logistics công nghệ cao từ Singapore và quốc tế vào Việt Nam.
Tư duy “lấy công nghệ làm nền tảng” cũng phần nào lý giải cách T&T Group mở rộng sang các lĩnh vực hạ tầng, logistics và chuỗi cung ứng trong nhiều năm qua. Nếu trước đây doanh nghiệp của bầu Hiển được biết đến nhiều hơn với tài chính hay bất động sản, thì hiện nay Tập đoàn đang từng bước hiện diện trong những cấu phần có giá trị gia tăng cao hơn của nền kinh tế: cảng biển, logistics đa phương thức, hàng không, hạ tầng kết nối và các nền tảng vận hành ứng dụng AI.
Theo giới quan sát, điểm khác biệt trong cách tiếp cận hạ tầng của T&T nằm ở việc doanh nghiệp không chỉ đầu tư vào “phần cứng” như đường sá, cảng hay kho bãi, mà ngày càng đi sâu vào các lớp vận hành có hàm lượng công nghệ và dữ liệu cao hơn. Có lẽ cũng vì thế, khi nhìn vào Vietnam SuperPort™, người ta không chỉ thấy một dự án logistics. Phía sau những dòng chảy hàng hóa và robot vận hành theo thời gian thực là dấu vết của một “DNA công nghệ” đã theo T&T Group từ những ngày đầu thành lập.
