Sau 5 tháng gần như đứng ngoài cuộc chiến, lực lượng Houthi tại Yemen đã tuyên bố nối lại giao tranh với Saudi Arabia. Nhóm này công bố phong tỏa tàu thuyền Saudi trên Biển Đỏ, đồng thời tiến hành các cuộc tập kích nhằm vào cơ sở dầu khí của Tập đoàn Aramco, theo báo Washington Post.
Ảnh vệ tinh ghi nhận ít nhất hai cơ sở dầu khí tại Jazan và Yanbu có dấu hiệu trúng đòn. Houthi xác nhận đã sử dụng tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái để nhắm vào hai địa điểm này.
Ông Hussain al-Bukhaiti, một nhà bình luận ủng hộ Houthi, khẳng định chiến dịch nhằm vào dầu mỏ Saudi là tính toán có chủ đích. “Dầu mỏ chính là huyết mạch của Saudi Arabia. Muốn tạo sức ép lên một đối thủ, cách hiệu quả nhất là tác động trực tiếp vào điểm yếu nhất của họ”, ông nói. Theo ông, tình hình sẽ tiếp tục leo thang nếu Saudi Arabia không đáp ứng các yêu cầu gồm nới lỏng phong tỏa Yemen, trao đổi tù binh và dùng nguồn thu dầu mỏ của Yemen để trả lương công chức.
Nguy cơ tính toán sai lầm
Chuyên gia Adam Baron của tổ chức New America (Mỹ) cảnh báo việc hai bên liên tục thăm dò ranh giới của nhau có thể dẫn tới sai lầm chiến lược. “Khi các bên liên tục thử giới hạn của đối phương, nguy cơ tình hình vượt khỏi tầm kiểm soát là hoàn toàn có thể xảy ra”, ông nhận định.
Bà Nadwa Al-Dawsari, chuyên gia tại Viện Trung Đông (Mỹ), đánh giá Houthi không tham chiến ngay từ đầu vì chưa thấy lợi ích chiến lược. Việc họ can dự lúc này là bước đi có tính toán nhằm tạo sức ép, nhưng vẫn chưa mở rộng hoàn toàn mặt trận Biển Đỏ. Theo bà, cách nhắm mục tiêu có chọn lọc của Houthi nhằm gây áp lực kinh tế, phát tín hiệu răn đe và vẫn chừa lại các phương án mạnh hơn nếu xung đột leo thang hoặc ngoại giao thất bại.
Saudi Arabia tìm cách hạ nhiệt
Trong diễn biến liên quan, kênh truyền hình Channel 12 (Israel) đưa tin ngày 2/8 rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump đã hủy kế hoạch tấn công quy mô lớn vào Iran, sau khi Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi chấp thuận đề xuất thỏa hiệp do Qatar làm trung gian nhằm khôi phục lưu thông qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, hãng thông tấn Fars (Iran) bác bỏ, khẳng định không có bất kỳ thỏa thuận nào và các thông tin lan truyền là sai sự thật.
Nguồn tin từ đoàn đàm phán Iran nhấn mạnh eo biển Hormuz sẽ tiếp tục bị phong tỏa chừng nào Mỹ duy trì hành động thù địch. Đại diện lực lượng quân sự Iran cũng xác nhận tuyến hàng hải chiến lược này vẫn đóng cửa với mọi tàu thuyền không có sự phối hợp và chấp thuận từ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
Theo Al Jazeera, cuộc điện đàm giữa Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman và Tổng thống Trump hôm 2/8 được xem là nỗ lực cuối cùng của Riyadh nhằm duy trì ổn định khu vực. Nhà phân tích Abdulaziz Alghashian bày tỏ nghi ngờ về khả năng lệnh ngừng bắn thực sự được thực thi. Ông cho rằng Saudi Arabia có thể đang tìm cách ngăn một vòng leo thang trả đũa mới giữa Iran và Mỹ, đồng thời phát đi thông điệp mong muốn hạ nhiệt. “Giới lãnh đạo Saudi Arabia hiểu rằng nguy cơ leo thang vẫn rất lớn, nhưng họ muốn kiềm chế tình hình”, ông nói.
Tướng Mỹ cảnh báo thiếu tàu chiến
Trong một diễn biến khác, Washington Post dẫn lời Tư lệnh Bộ Chỉ huy châu Âu của Mỹ (EUCOM), tướng Alexus Grynkewich, cảnh báo Lầu Năm Góc rằng lực lượng hải quân hiện không còn đủ để tiếp tục bảo vệ Israel trước các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo. Trong văn bản gửi các quan chức cấp cao, ông nêu rõ nếu không được điều thêm một tàu khu trục, quân đội Mỹ sẽ buộc phải ưu tiên bảo vệ lãnh thổ nước mình thay vì duy trì năng lực phòng thủ cho Israel.
Cảnh báo được đưa ra trong bối cảnh cuộc chiến với Iran kéo dài nhiều tháng đang tiêu hao đáng kể nguồn lực quân sự Mỹ. Một quan chức quốc phòng Mỹ cho biết đây là kiểu cảnh báo thường thấy từ các chỉ huy cấp cao khi kho vũ khí hạn chế. Theo Washington Post, nhịp độ tác chiến dồn dập khiến nhiều tàu chiến phải hoạt động liên tục, kéo dài thời gian bảo dưỡng và gia tăng áp lực cho hải quân. Các hệ thống THAAD và tên lửa đánh chặn phóng từ tàu chiến Mỹ được dùng thường xuyên hơn nhiều so với hệ thống phòng không của Israel.
Israel, Yemen và phản ứng liên minh
Cùng ngày, Bộ trưởng Eli Cohen phát biểu với Đài Phát thanh Quân đội rằng nội các Israel chưa thảo luận về kế hoạch Gaza trong 72 giờ qua, đồng thời cam kết tiêu diệt mọi lực lượng vũ trang đe dọa. Trước đó, chính trị gia Palestine Mohammad Dahlan tuyên bố cố vấn Nhà Trắng Jared Kushner đã thuyết phục Israel ngừng không kích Gaza từ 2/8, nhưng ông rút lại phát biểu sau khi Israel tiếp tục tập kích trong ngày 1/8 và rạng sáng 2/8.
Liên quan đến Yemen, theo RT, liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu đã không kích cảng Hodeidah sau khi Houthi tấn công tàu thuyền trên Biển Đỏ. Động thái này cho thấy xung đột khu vực đang có nguy cơ lan rộng ra nhiều mặt trận, từ Yemen đến vùng biển chiến lược và các tuyến hàng hải toàn cầu.
