Trong những ngày lạnh, nhiều người truyền tai nhau về nguy cơ đột quỵ khi tắm khuya. Tuy nhiên, theo chuyên gia y tế, quan niệm này chưa hoàn toàn chính xác. PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng, Trưởng khoa Bệnh lý mạch máu não Bệnh viện Nhân dân 115, xác nhận tắm khuya không trực tiếp gây đột quỵ, nhưng nhấn mạnh vai trò của bệnh nền và lối sống có thể làm tăng nguy cơ.
Không phải thủ phạm trực tiếp
Theo PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng, “tắm khuya không phải là nguyên nhân trực tiếp gây đột quỵ”. Ông lý giải rằng cơ thể con người có khả năng điều chỉnh thân nhiệt và huyết áp trong điều kiện bình thường. Việc tắm nước lạnh có thể tạo ra phản ứng co mạch tạm thời, nhưng điều này thường không đủ để gây ra cơn đột quỵ ở người khỏe mạnh.
Điều quan trọng là sự kết hợp của nhiều yếu tố nguy cơ. Ở người khỏe mạnh, thức khuya và tắm khuya ít ảnh hưởng đến hệ tim mạch. Ngược lại, với bệnh nhân tăng huyết áp, thiếu máu cơ tim, hay có tiền sử đột quỵ, những cú sốc nhiệt độ có thể trở thành “giọt nước tràn ly”.
Nguy cơ đặc biệt với người có bệnh nền
Bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu khiến thành mạch máu trở nên xơ cứng, dễ tổn thương. Nếu người bệnh duy trì thói quen thức khuya, thiếu ngủ triền miên, huyết áp sẽ không được kiểm soát tốt. Cộng với việc tắm muộn bằng nước lạnh, hệ thần kinh giao cảm bị kích thích, dẫn đến tăng huyết áp đột biến, có thể gây vỡ mạch máu não.
Báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho thấy đột quỵ là nguyên nhân tử vong đứng thứ hai toàn cầu, chiếm khoảng 11% tổng số ca tử vong. Tăng huyết áp góp phần vào hơn một nửa số trường hợp. Tại Việt Nam, tỷ lệ người trẻ bị đột quỵ có xu hướng tăng, một phần do lối sống ít vận động, căng thẳng và ngủ không đủ giấc.
Lời khuyên cho người trẻ: Ngủ sớm để bảo vệ sức khỏe
Chia sẻ với báo chí, PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng đặc biệt nhắn nhủ với người trẻ: “Người trẻ không nên thức khuya kéo dài mà nên ngủ sớm, dậy sớm để học tập, làm việc, vừa hiệu quả hơn vừa giúp bảo vệ sức khỏe.”
Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa huyết áp, giảm căng thẳng và cải thiện chức năng miễn dịch. Người trưởng thành nên ngủ từ 7 đến 8 tiếng mỗi đêm. Ngủ muộn và dậy muộn làm rối loạn đồng hồ sinh học, tăng nguy cơ béo phì, tiểu đường và các bệnh tim mạch.
Biện pháp phòng ngừa đột quỵ
Các chuyên gia khuyến cáo những biện pháp sau để giảm thiểu nguy cơ đột quỵ, đặc biệt với người có tiền sử huyết áp cao:
- Kiểm soát huyết áp thường xuyên tại nhà; tuân thủ phác đồ điều trị, không tự ý ngưng thuốc.
- Xây dựng chế độ ăn khoa học: giảm muối dưới 5 gram mỗi ngày, tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt.
- Hạn chế rượu bia, thuốc lá vì làm tổn thương nội mô mạch máu.
- Duy trì hoạt động thể lực tối thiểu 30 phút mỗi ngày, 5 ngày mỗi tuần.
- Tránh tắm quá muộn; nếu cần tắm khuya, hãy dùng nước ấm, không chênh lệch quá 20 độ C so với thân nhiệt.
- Ngủ đủ giấc và đúng giờ, hạn chế thức khuya.
Việc tắm vào buổi sáng hoặc trước 22 giờ được xem là an toàn hơn. Nếu bạn ra mồ hôi nhiều hoặc vừa tập thể dục, nên nghỉ ngơi từ 30 đến 60 phút trước khi tắm để cơ thể ổn định.
Nhận diện dấu hiệu đột quỵ và xử trí kịp thời
Đột quỵ là cấp cứu tối khẩn cấp. Người dân cần nhớ quy tắc FAST: F (Face) – khuôn mặt méo mó; A (Arm) – tay yếu hoặc không nhấc lên được; S (Speech) – nói ngọng, khó nói; T (Time) – gọi cấp cứu ngay lập tức. Thời gian vàng để can thiệp thường là trong vòng 4,5 giờ kể từ khi khởi phát triệu chứng.
Nếu người thân có biểu hiện bất thường, không nên tự ý cho uống thuốc hoặc châm cứu. Hãy giữ bình tĩnh, đặt bệnh nhân nằm nghiêng và nhanh chóng chuyển đến cơ sở y tế gần nhất có đơn vị can thiệp đột quỵ.
Nhìn chung, câu trả lời cho mối lo tắm khuya gây đột quỵ cần đặt trong bối cảnh tổng thể về sức khỏe. Duy trì lối sống lành mạnh, quản lý bệnh nền là cách phòng ngừa hữu hiệu nhất, thay vì chỉ tập trung vào một thói quen đơn lẻ.
