Bí mật đằng sau giá xe điện Trung Quốc rẻ hơn Tesla: Không chỉ là trợ cấp
Nhiều người tiêu dùng và chuyên gia thường cho rằng xe điện Trung Quốc có giá cạnh tranh nhờ vào các khoản trợ cấp khổng lồ từ chính phủ, tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh. Tuy nhiên, một báo cáo mới đây từ Rhodium Group – công ty nghiên cứu độc lập tại New York – đã hé lộ những yếu tố sâu xa hơn đằng sau mức giá hấp dẫn này.
Sự sụt giảm thị phần của các hãng phương Tây
Theo nghiên cứu, thị phần của các nhà sản xuất ô tô phương Tây tại thị trường xe điện Trung Quốc đã giảm mạnh từ 2/3 vào năm 2020 xuống chỉ còn hơn 1/3 vào năm ngoái. Trong cùng giai đoạn, các nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM) Trung Quốc như BYD đã thành công trong việc cắt giảm giá thành một cách quyết liệt.
Ví dụ điển hình là cuộc đối đầu giữa BYD Seal và Tesla Model 3. Từ năm 2022 đến 2025, giá niêm yết của BYD Seal đã giảm từ 30.198 USD xuống còn 24.190 USD. Trong khi đó, Tesla Model 3 có giá 32.909 USD gần như không đổi, chỉ giảm nhẹ 221 USD – bất chấp việc Tesla đã vận hành nhà máy tại Thượng Hải từ năm 2019.
Trợ cấp chỉ là một phần nhỏ
Báo cáo công bố ngày 19/2 cho thấy, trợ cấp nhà nước chỉ chiếm khoảng 5% trong tổng khoảng cách chi phí 4.700 USD trên mỗi chiếc xe giữa BYD và Tesla. Phần còn lại chủ yếu đến từ:
- Lợi thế quy mô sản xuất lớn
- Chi phí nhân lực thấp hơn
- Quy trình sản xuất nội bộ tối ưu
Rhodium nhấn mạnh: "Ngoài sự hỗ trợ từ chính phủ, khả năng duy trì mức giá thấp hơn của các OEM Trung Quốc được thúc đẩy bởi các lợi thế về cấu trúc: tích hợp dọc sâu hơn, quy mô lớn hơn và chi phí vận hành thấp hơn."
Những lợi thế cấu trúc khó theo kịp
Các nhà sản xuất Trung Quốc chi ít hơn đáng kể cho nhiều hạng mục:
- Nghiên cứu và phát triển (R&D): Mặc dù tổng chi phí R&D tuyệt đối của BYD cao hơn, nhưng được phân bổ trên số lượng xe lớn hơn nhiều. Đội ngũ kỹ sư Trung Quốc cũng có mức lương rẻ hơn và kỹ năng đa dạng.
- Chi phí quản lý và bán hàng: Các hãng Trung Quốc có chi phí vận hành thấp hơn đáng kể.
- Chu kỳ thanh toán nhà cung cấp: Việc kéo dài thời hạn thanh toán mang lại lợi thế chi phí khoảng 214 USD/xe cho BYD và 83 USD cho Geely.
Ngược lại, các doanh nghiệp phương Tây đang đối mặt với rào cản cấu trúc khi chính phủ nước nhà khuyến khích sản xuất nội địa với khung pháp lý khác biệt.
Tương lai cạnh tranh đầy thách thức
Báo cáo kết luận rằng để thu hẹp khoảng cách chi phí, các nhà sản xuất phương Tây sẽ phải:
- Đầu tư sâu hơn vào Trung Quốc để xây dựng mạng lưới R&D và chuỗi cung ứng địa phương
- Cắt giảm chi phí và nhân sự tại quê nhà
Chiến lược này có thể khiến họ đối đầu với chính phủ phương Tây – nơi các chính sách công nghiệp đang hướng tới bảo vệ việc làm và tạo giá trị trong nước. Cuộc đua xe điện toàn cầu đang bước vào giai đoạn mới với những thách thức phức tạp về cả kinh tế lẫn chính trị.
