Việt Nam tiến gần hơn đến mục tiêu nâng hạng MSCI với cơ hội vào Watchlist tháng 6/2026
Theo báo cáo chiến lược mới nhất từ SSI Research, thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào năm 2026 với những thuận lợi cấu trúc chưa từng có, tạo đà cho tiến trình nâng hạng từ MSCI. Đặc biệt, cột mốc quan trọng tiếp theo là khả năng được tổ chức này đưa vào Danh sách theo dõi (Watchlist) vào tháng 6 tới, khi các động lực nền tảng đang hội tụ ngày càng rõ nét.
Cấu trúc free-float lành mạnh giúp Việt Nam nổi bật
SSI Research chỉ ra rằng, trong bối cảnh các thị trường mới nổi như Indonesia đang đối mặt với rủi ro bị xem xét hạ phân loại do vấn đề tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float), Việt Nam lại tỏ ra nổi bật với cấu trúc free-float tương đối lành mạnh và minh bạch hơn. Điều này phản ánh đặc điểm sở hữu doanh nghiệp khác biệt, giúp giảm thiểu đáng kể nguy cơ đối mặt với các rủi ro mang tính hệ thống tương tự.
Lộ trình nâng hạng MSCI không còn là câu chuyện kỳ vọng dài hạn thuần túy, mà đang dần trở thành mục tiêu thực tế có thể định vị và theo dõi được về mặt thời gian. Việt Nam hiện đã đáp ứng phần lớn các tiêu chí của MSCI về khả năng tiếp cận thị trường, nhờ vào sự ổn định của cơ chế giao dịch không ký quỹ trước (NPF), tiến triển trong triển khai mô hình bù trừ đối tác trung tâm (CCP), và mở rộng công cụ phòng vệ thông qua hợp đồng tương lai chỉ số.
Cải thiện đáng kể về công bố thông tin và giới hạn sở hữu nước ngoài
Một yếu tố then chốt khác là việc cải thiện mức độ công bố thông tin bằng tiếng Anh và quá trình tiếp tục nâng cao giới hạn sở hữu nước ngoài (FOL). Tỷ lệ FOL toàn thị trường, đặc biệt trên sàn HOSE, đã được cải thiện rõ rệt trong giai đoạn 2025–đầu 2026, nhờ sự gia nhập của các cổ phiếu vốn hóa lớn với room ngoại 100%.
Điều này không chỉ mở rộng đáng kể tập cổ phiếu có thể đầu tư đối với các quỹ theo chỉ số quốc tế, mà còn giúp cải thiện tính đại diện và độ sâu của thị trường trong các rổ chỉ số toàn cầu. Mặc dù vẫn còn thách thức liên quan đến mức độ tự do hóa thị trường ngoại hối – một tiêu chí quan trọng trong khung đánh giá của MSCI – SSI Research nhấn mạnh rằng đây chưa phải là điểm nghẽn quyết định, vì nhiều thị trường mới nổi hiện diện trong rổ MSCI cũng chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện lý tưởng về cơ chế này.
Thông tư 08/2026/TT-BTC thúc đẩy cải cách phục vụ lộ trình FTSE Russell
Gần đây, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 08/2026/TT-BTC, sửa đổi các quy định cốt lõi về công bố thông tin, giao dịch và hoạt động công ty chứng khoán. Thông tư có hiệu lực ngay, với mục tiêu tạo điều kiện thuận lợi hơn cho nhà đầu tư nước ngoài, đồng thời siết chặt kỷ luật thanh toán và nâng chuẩn vận hành thị trường, phục vụ lộ trình FTSE Russell cơ cấu cổ phiếu Việt Nam vào rổ Thị trường Mới nổi Thứ cấp từ tháng 9/2026.
Trọng tâm của cải cách là bổ sung phương thức giao dịch mới cho phép nhà đầu tư nước ngoài đặt lệnh thông qua công ty chứng khoán toàn cầu mà không cần mở tài khoản giao dịch tại công ty chứng khoán trong nước. Cách tiếp cận này nhằm giảm đáng kể thời gian, thủ tục và gánh nặng hợp đồng, đặc biệt với các quỹ lớn đã có quan hệ sẵn với các công ty chứng khoán toàn cầu, đồng thời tiệm cận thông lệ quốc tế.
Thông tư cũng hoàn thiện cơ chế giao dịch không ký quỹ trước (NPF) theo hướng cân bằng giữa thuận lợi cho nhà đầu tư và kỷ luật thị trường. Một điểm cải tiến quan trọng là không giới hạn mã cổ phiếu được giao dịch NPF, tháo gỡ rào cản lớn đối với các chiến lược đầu tư bám sát chỉ số. Ngoài ra, thông tư bổ sung cơ chế xử lý rủi ro thanh toán thông qua thỏa thuận giữa các công ty chứng khoán và sự phối hợp của ngân hàng lưu ký, nhằm đảm bảo việc chuyển quyền sở hữu và thu hồi chi phí trong các trường hợp nhà đầu tư không thực hiện nghĩa vụ thanh toán.
Tổng quan tích cực cho thị trường vốn Việt Nam
Nhìn tổng thể, Thông tư 08/2026/TT-BTC nâng cấp đáng kể hạ tầng vận hành của thị trường vốn Việt Nam. Dù được thiết kế chủ yếu để đáp ứng các tiêu chí nâng hạng của FTSE Russell, nhóm phân tích SSI Research cho rằng các thay đổi này cũng giải quyết trực tiếp nhiều quan ngại kéo dài của MSCI về khả năng tiếp cận thị trường, độ tin cậy của cơ chế thanh toán và tính minh bạch trong vận hành.
Tựu chung lại, SSI Research nhấn mạnh: "Câu chuyện MSCI vẫn mang tính trung hạn, nhưng phạm vi cổ phiếu có thể đầu tư đã được mở rộng rõ rệt, và Việt Nam đang ở thế chủ động hơn trong các kỳ đánh giá sắp tới." Với những cải cách liên tục và nền tảng cấu trúc ngày càng vững chắc, thị trường chứng khoán Việt Nam đang tiến những bước dài hướng tới mục tiêu nâng hạng quốc tế, mở ra cơ hội đầu tư hấp dẫn cho cả nhà đầu tư trong nước và nước ngoài.
