Vị thế 'Vua USD' đối mặt thách thức từ châu Á trong cuộc đua tiền tệ toàn cầu
Thị trường tài chính toàn cầu đang bắt đầu nghi ngờ tính "đặc biệt" của đồng USD khi Trung Quốc âm thầm mở rộng nhân dân tệ số và hệ thống thanh toán xuyên biên giới. Lợi suất trái phiếu Mỹ biến động, dòng tiền tìm đến vàng và sự nổi lên của nhân dân tệ số trong thanh toán quốc tế cho thấy trật tự tiền tệ toàn cầu có thể đang bước vào giai đoạn chuyển mình quan trọng.
Thách thức bá quyền USD từ đồng tiền kỹ thuật số
Dù ít được chú ý, đồng nhân dân tệ số (e-CNY) - tiền kỹ thuật số chính thức của Trung Quốc - đã chuyển mình từ một dạng tiền mặt không sinh lãi thành sản phẩm có lãi do các ngân hàng thương mại cung cấp. Đây là thay đổi mang tính bước ngoặt, giúp e-CNY trở nên hấp dẫn hơn đối với người dùng và ngân hàng.
Trước đây, trở ngại lớn nhất đối với việc phổ biến e-CNY là ngay cả công chức Trung Quốc - những người nhận lương qua ví điện tử bằng e-CNY - cũng lập tức chuyển số tiền này về tài khoản ngân hàng truyền thống. Giờ đây, họ không còn phải làm vậy, vì e-CNY giờ đây không khác gì một tài khoản tiền gửi thông thường, với các ứng dụng thanh toán phổ biến như Alipay và WeChat Pay đều tương thích.
Mở rộng mặt trận ra bên ngoài lãnh thổ
Động thái này chưa thể làm lung lay vị thế thống trị hiện tại của đồng bạc xanh. USD vẫn là đồng tiền thanh toán quốc tế chủ đạo với thị phần trên 50%, cao gấp hơn hai lần euro và bỏ xa nhân dân tệ - vốn chỉ chiếm khoảng 3%. Tuy nhiên, việc e-CNY được sử dụng rộng rãi hơn trong nội địa sẽ giúp Trung Quốc giảm nguy cơ "USD hóa" sâu hơn.
Muốn thách thức trực diện bá quyền USD, Trung Quốc buộc phải mở rộng mặt trận ra bên ngoài lãnh thổ. Dự án mBridge nổi lên như một mắt xích đáng chú ý, với sự tham gia của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) cùng cơ quan tiền tệ Trung Quốc, Hong Kong, Thái Lan, UAE và sau đó là Saudi Arabia. Kể từ khi ra mắt, mBridge đã ghi nhận hơn 4.000 giao dịch xuyên biên giới với tổng giá trị khoảng 55,49 tỷ USD, trong đó e-CNY chiếm hơn 95% giá trị thanh toán.
Thị trường nghi ngờ tính "đặc biệt" của USD
Thị trường đã bắt đầu nghi ngờ "tính đặc biệt" của USD. Phân tích nguyên nhân khiến lợi suất trái phiếu Mỹ tăng đột biến bất thường sau khi Tổng thống Donald Trump phát động cuộc chiến thuế quan, các chuyên gia cho rằng nhà đầu tư đã "mất niềm tin vào tính an toàn dài hạn của trái phiếu Kho bạc Mỹ, dù vẫn đánh giá cao lợi ích ngắn hạn". Họ cũng ghi nhận dòng tiền tìm đến vàng như kênh trú ẩn.
Tuy nhiên, vàng không thể trở thành đồng tiền thanh toán. Trên thị trường ngoại hối toàn cầu trị giá 9.600 tỷ USD mỗi ngày, đồng bạc xanh xuất hiện trong 89% giao dịch. Nếu e-CNY được token hóa, có trả lãi và được sử dụng để thanh toán cả trong và ngoài Trung Quốc, các giao dịch có thể bỏ qua hoàn toàn USD – cũng như hệ thống nhắn tin SWIFT.
Bắc Kinh kiên trì theo đuổi mục tiêu
Ngay cả khi một liên minh chống USD khả thi cần thêm thời gian để định hình, Bắc Kinh vẫn sẽ kiên trì theo đuổi mục tiêu. Lời kêu gọi của Chủ tịch Tập Cận Bình về việc xây dựng một "đồng tiền mạnh", được sử dụng rộng rãi trong thương mại, đầu tư và thị trường ngoại hối quốc tế, đồng thời đạt vị thế tiền tệ dự trữ, giờ đây không còn dễ dàng bị bác bỏ.
Khi "hạ tầng" vượt trội đã được tạo dựng, khó có khả năng nó bị bỏ mặc để hoen gỉ theo thời gian. Sự chuyển mình của hệ thống tiền tệ toàn cầu đang diễn ra âm thầm nhưng chắc chắn, với châu Á đóng vai trò then chốt trong cuộc đua này.
