Áp lực vốn lớn, thị trường chứng khoán chưa phát huy hết vai trò dẫn vốn
Theo Bộ Tài chính, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn từ năm 2026 đến 2030, Việt Nam cần một khoản vốn khổng lồ lên tới khoảng 38,5 triệu tỷ đồng. Tuy nhiên, ngân sách nhà nước chỉ có thể đáp ứng được 20% trong tổng số này, phần còn lại chiếm đến 80% buộc phải huy động thông qua các nguồn lực từ xã hội hóa.
Thách thức từ nhu cầu vốn và vai trò hạn chế của thị trường chứng khoán
Trong bối cảnh dư địa tiền tệ đang ngày càng hạn chế, nhu cầu về vốn trung và dài hạn buộc phải chuyển mạnh sang thị trường vốn. Trao đổi tại Talk show Phố Tài chính trên kênh VTV8, ông Nguyễn Minh Hạnh, Giám đốc Trung tâm Phân tích thuộc Công ty Cổ phần Chứng khoán Sài Gòn – Hà Nội (SHS), đã nhấn mạnh rằng vai trò của thị trường chứng khoán hiện nay vẫn chưa thực sự tương xứng với tiềm năng và yêu cầu phát triển.
Ông Hạnh cho biết, nhu cầu vốn đầu tư xã hội hàng năm đã lên tới khoảng 200 tỷ USD, nhưng một nửa trong số đó vẫn đến từ khu vực nhà nước, địa phương và đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). 50% còn lại phụ thuộc rất lớn vào khu vực tư nhân, trong đó tín dụng ngân hàng vẫn là nguồn cung cấp chủ đạo, làm hạn chế sự đa dạng hóa các kênh huy động vốn.
Dù vậy, thị trường chứng khoán Việt Nam đã có những nền tảng tích cực đáng ghi nhận, với 1.548 doanh nghiệp đã niêm yết và đăng ký giao dịch, cùng thanh khoản thường xuyên thuộc top 2 trong khu vực ASEAN. Việc siết chặt các điều kiện niêm yết và phát hành cũng đã góp phần nâng cao chất lượng của các doanh nghiệp tham gia thị trường.
Tuy nhiên, một thách thức lớn vẫn tồn tại khi nhiều doanh nghiệp nhà nước sau quá trình cổ phần hóa vẫn duy trì tỷ lệ sở hữu trên 90%, điều này khiến thanh khoản và sức hút của thị trường bị hạn chế đáng kể, làm giảm tính linh hoạt và khả năng thu hút vốn từ các nhà đầu tư.
Giải pháp mở rộng sản phẩm và phát triển dòng vốn dài hạn
Theo ông Nguyễn Minh Hạnh, giải pháp trọng tâm để cải thiện tình hình là phát triển các sản phẩm mới, giúp thị trường có đầy đủ "dải công cụ" tương tự như các quốc gia phát triển, thay vì chỉ tập trung vào một số sản phẩm cơ bản như hiện nay.
Cụ thể, cần sớm triển khai các công cụ tài chính tiên tiến như quyền chọn và bán khống, đồng thời cho phép hình thành và vận hành các quỹ hedge fund. Bên cạnh đó, việc mở rộng ưu đãi thuế cho quỹ hưu trí (pension fund) và thí điểm mô hình family office cũng là những bước đi quan trọng.
Khi đó, các nhà đầu tư sẽ có thể linh hoạt hơn trong chiến lược của mình: nắm giữ khi thị trường thuận lợi, phòng ngừa rủi ro trong thời kỳ biến động, hoặc chuyển sang các sản phẩm có lợi suất cố định khi nhu cầu về cổ phiếu giảm xuống.
Đáng chú ý, quỹ hưu trí tự nguyện được xem là nguồn vốn dài hạn "tốt nhất" cho thị trường. Nếu khoảng 35 triệu lao động Việt Nam cùng đóng góp định kỳ từ 2 đến 3 triệu đồng mỗi tháng, thị trường sẽ hình thành một dòng vốn ổn định kéo dài hàng chục năm, gần như không chịu áp lực rút vốn, qua đó giảm mạnh các biến động không cần thiết.
Bên cạnh đó, các family office cũng là nguồn vốn dài hạn quan trọng, với khẩu vị đầu tư từ 10 đến 20 năm nhằm mục tiêu bảo toàn và gia tăng tài sản. Thực tế tại Việt Nam đã có các family office nước ngoài đầu tư từ giai đoạn 2011–2012 và vẫn tiếp tục nắm giữ cho đến nay. Trên toàn cầu, quy mô tài sản do nhóm này quản lý đã đạt khoảng 3,1 nghìn tỷ USD và dự kiến sẽ tăng lên 5,1 nghìn tỷ USD vào năm 2030.
Khuyến khích sự tham gia và nâng cao tính chuyên nghiệp
Với các quỹ đầu tư, dù dòng tiền vẫn chịu ảnh hưởng bởi tâm lý của nhà đầu tư cá nhân, dẫn đến hiện tượng rút và nộp vốn theo chu kỳ thị trường, việc phát triển ngành quỹ vẫn là cần thiết để nâng cao tính chuyên nghiệp và giảm thiểu biến động của chỉ số VN-Index.
Ngoài ra, ông Hạnh cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải khuyến khích các doanh nghiệp FDI, nhóm chiếm tới 80% kim ngạch xuất khẩu, tham gia niêm yết trên thị trường chứng khoán. Điều này không chỉ giúp nâng cao chất lượng hàng hóa mà còn tăng cường kết nối với thị trường tài chính quốc tế, mở rộng cơ hội huy động vốn.
Tổng thể, việc phát triển dòng vốn dài hạn đi cùng với đa dạng hóa các sản phẩm đầu tư được xem là điều kiện then chốt để thị trường chứng khoán thực sự trở thành kênh dẫn vốn chủ lực cho nền kinh tế Việt Nam, đáp ứng các mục tiêu tăng trưởng trong tương lai. Theo phóng viên
