Áp lực huy động vốn đẩy lãi suất tiền gửi tăng sau Tết
Theo nhận định của chuyên gia kinh tế Nguyễn Quang Huy từ Trường Đại học Nguyễn Trãi, xu hướng tăng lãi suất huy động sẽ tiếp tục hiện hữu sau dịp Tết Nguyên đán. Lãi suất cho vay cũng được dự báo điều chỉnh tăng theo hướng phù hợp, nhằm bảo đảm sự hài hòa giữa mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và duy trì hiệu quả kinh doanh của toàn hệ thống ngân hàng.
Ông Huy nhấn mạnh rằng đây không chỉ là diễn biến mang tính chu kỳ thông thường, mà còn phản ánh quá trình tái cân bằng chiến lược của các tổ chức tín dụng. Nền kinh tế đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mới với nhu cầu vốn trung và dài hạn ngày càng lớn, đòi hỏi ngân hàng phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về nguồn lực.
Nguyên nhân sâu xa từ cạnh tranh và nhu cầu vốn
Sau giai đoạn cao điểm chi trả tiền mặt dịp Tết, dòng tiền dần quay trở lại hệ thống ngân hàng. Tuy nhiên, ngay từ quý I, nhu cầu vốn cho sản xuất - kinh doanh, đầu tư và tiêu dùng đã tăng tốc đáng kể. Trong khi đó, định hướng tín dụng năm nay tiếp tục được mở rộng có chọn lọc, ưu tiên các lĩnh vực then chốt như:
- Sản xuất công nghiệp và nông nghiệp
- Xuất khẩu và công nghiệp hỗ trợ
- Hạ tầng chiến lược và giao thông
Để đáp ứng các yêu cầu này, các ngân hàng buộc phải củng cố nguồn vốn ổn định, đặc biệt chú trọng đến vốn trung và dài hạn. Mục tiêu là đảm bảo an toàn thanh khoản và tuân thủ các chuẩn mực quản trị rủi ro ngày càng chặt chẽ. Điều này khiến mặt bằng lãi suất huy động khó có thể giảm, thậm chí còn tiếp tục tăng nhẹ ở một số kỳ hạn nhất định.
Số liệu cụ thể và phân tích từ chuyên gia
Tiến sĩ Phạm Ngọc Hương Quỳnh từ Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội cung cấp thông tin chi tiết: Tính đến đầu năm nay, lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng tại nhóm ngân hàng thương mại cổ phần lớn đã tăng lên khoảng 6,8-7,5%/năm. Con số này cao hơn khoảng 1,2 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước, cho thấy sự biến động đáng kể.
Bà Quỳnh phân tích rằng sự điều chỉnh này không chỉ xuất phát từ mục tiêu kiểm soát lạm phát, mà còn do cạnh tranh gay gắt về nguồn vốn. Khi các kênh đầu tư khác như vàng và bất động sản ghi nhận những đợt tăng giá mạnh, một phần dòng tiền có xu hướng dịch chuyển khỏi kênh tiết kiệm truyền thống. Để giữ chân người gửi tiền, các ngân hàng buộc phải điều chỉnh biểu lãi suất theo hướng hấp dẫn hơn.
Thách thức kép: Tăng trưởng và ổn định
Bà Quỳnh cho biết thêm, trong khi mặt bằng huy động tăng, mục tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2026 vẫn được định hướng ở mức khoảng 15%. Con số này tương ứng với lượng vốn bổ sung cho nền kinh tế ước tính gần 2,8 triệu tỷ đồng. Áp lực này càng trở nên lớn hơn khi Việt Nam bước vào giai đoạn giải ngân cao điểm cho các dự án hạ tầng trọng điểm như:
- Cao tốc Bắc - Nam giai đoạn hai
- Các trung tâm logistics quy mô lớn
- Dự án năng lượng và giao thông đô thị
Bài toán đặt ra là làm sao để tăng huy động vốn nhưng không tạo cú sốc cho mặt bằng lãi suất cho vay. Theo ông Nguyễn Quang Huy, giải pháp nằm ở việc đa dạng hóa nguồn thu và nâng cao hiệu quả hoạt động. Khi tỷ trọng thu nhập ngoài lãi tăng lên, bao gồm dịch vụ ngân hàng, thanh toán, bảo hiểm và ngân hàng số, áp lực phụ thuộc vào chênh lệch lãi suất sẽ giảm đáng kể.
Nhờ đó, ngân hàng có thể duy trì lãi suất cho vay ở mức hợp lý, đặc biệt ưu tiên cho các lĩnh vực trọng điểm và doanh nghiệp có tình hình tài chính lành mạnh. Ở tầm vĩ mô, mục tiêu không phải là giữ lãi suất thấp bằng mọi giá, mà là xây dựng một mặt bằng lãi suất phản ánh đúng cung - cầu vốn và mức độ rủi ro thực tế của nền kinh tế.
Triển vọng và khuyến nghị cho các bên liên quan
Lãi suất hợp lý sẽ góp phần phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn, khuyến khích các dự án chất lượng và hạn chế dòng vốn mang tính đầu cơ. Nhìn tổng thể, sự điều chỉnh lãi suất sau Tết diễn ra trong khuôn khổ chính sách tiền tệ thận trọng, linh hoạt, hướng tới ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát bền vững.
Khi hệ thống ngân hàng chủ động tái cấu trúc nguồn vốn, nâng cao quản trị rủi ro và đẩy mạnh chuyển đổi số, họ sẽ có đủ năng lực đồng hành cùng nền kinh tế trong chu kỳ tăng trưởng mới. Ông Huy kết luận: "Xu hướng lãi suất tiết kiệm tăng sau Tết nhiều khả năng vẫn tiếp diễn trong ngắn hạn, song ở mức độ vừa phải và có chọn lọc. Với người gửi tiền, đây là tín hiệu tích cực khi kênh tiết kiệm trở nên hấp dẫn hơn. Với doanh nghiệp, điều quan trọng không chỉ là chi phí vốn, mà là khả năng tiếp cận nguồn vốn ổn định, phù hợp với kế hoạch sản xuất - kinh doanh trong năm mới".
