Việt Nam đang bước vào giai đoạn bản lề của chu kỳ phát triển mới khi Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng GDP ở mức hai con số, từ 10%/năm trở lên trong giai đoạn 2026-2030. Mục tiêu này đưa Việt Nam vào chu kỳ phát triển quy mô lớn, với hạ tầng, năng lượng và cải cách thể chế trở thành các động lực chiến lược tái định hình nền kinh tế.
Định vị lại ngành hàng không Việt Nam
Trong bối cảnh nền kinh tế hướng tới mô hình tăng trưởng xanh và phát triển bền vững, hàng không không chỉ là ngành dịch vụ vận tải đơn thuần mà đã trở thành cấu phần chiến lược trong hạ tầng kinh tế - xã hội. Ngành này giữ vai trò trụ cột trong thúc đẩy tăng trưởng, thu hút đầu tư, phát triển vùng miền và bảo đảm an ninh - quốc phòng.
Tuy nhiên, phát triển hàng không thế hệ mới vẫn là “mảnh ghép” quan trọng nhưng còn thiếu trên thị trường hàng không Việt Nam. Theo định hướng của Chính phủ, các sân bay mới được xây dựng theo chuẩn mực quốc tế, trở thành cảng hàng không thông minh, xanh, bền vững, thế hệ mới đẳng cấp quốc tế, đạt tiêu chuẩn 5 sao.
Theo Cục Hàng không Việt Nam, dù chịu nhiều tác động khó lường từ kinh tế thế giới, bao gồm xung đột Trung Đông, nhưng 4 tháng đầu năm, ngành hàng không Việt Nam vẫn tăng trưởng bứt phá: phục vụ hơn 46 triệu lượt hành khách, tăng gần 18% so với cùng kỳ năm trước; vận chuyển hàng hóa đạt 616.000 tấn, tăng 17%. Đây là mức tăng cao so với mức tăng trung bình khoảng 4% về lượng hành khách và 2,4% về hàng hóa của thị trường thế giới. Hàng không Việt Nam không chỉ cho thấy sức bật mạnh mẽ mà còn tạo sức hút từ tiềm năng lớn của thị trường.
Động lực chính sách và “chìa khoá” hạ tầng
Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng - Giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế nhấn mạnh: Phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại tiếp tục là một trong ba đột phá chiến lược tại Nghị quyết Đại hội Đảng XIV, tạo nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững. Trong đó, hạ tầng hàng không được định vị là lĩnh vực then chốt, mang tính lan tỏa cao, không chỉ phục vụ giao thông mà còn tạo lập các cực phát triển kinh tế mới.
Các cảng hàng không thế hệ mới đang dần chuyển dịch thành trung tâm tổ chức các dòng chảy logistics, thương mại, tài chính và đô thị. Theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, đây là một trong những định hướng chiến lược, thể hiện tầm nhìn xa của Chính phủ trong việc kiến tạo và kích hoạt mô hình tăng trưởng mới trên cơ sở “đánh thức” tiềm năng đã “ngủ quên” tại nhiều tỉnh, thành.
Trong bối cảnh đó, Cảng Hàng không Quốc tế Gia Bình nổi lên như một hướng tiếp cận cụ thể cho mô hình này. Xây dựng sân bay quốc tế Gia Bình trở thành tổ hợp kinh tế hàng không là xu hướng phát triển tất yếu. PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cho rằng, sân bay không chỉ là đường băng và vận tải hành khách mà là một hệ sinh thái phát triển, trung tâm kinh tế hàng không mới, nơi công nghệ hàng không phát triển, hệ thống quản lý hiện đại cùng các ngành kinh tế liên quan như logistics, trung tâm thương mại, tài chính, giáo dục, y tế, giải trí.
Nhiều quốc gia và nền kinh tế trong khu vực đã thành công với mô hình này, tiêu biểu là sân bay Changi của Singapore, sân bay Chek Lap Kok của Đặc khu hành chính Hồng Kông (Trung Quốc). Đây là những tổ hợp kinh tế hàng không đồng bộ, tích hợp đa chức năng, đa tầng, giúp khai thác tối đa không gian, tạo giá trị tăng trưởng lớn từ các ngành dịch vụ.
PSG.TS Nguyễn Thường Lạng nhấn mạnh đến định hướng phát triển kinh tế hàng không trong bối cảnh mới khi các Nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị được ban hành, nhất là Nghị quyết số 68-NQ/TW tạo hành lang chính sách quan trọng, mở đường khuyến khích khu vực tư nhân tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực động lực, các mô hình phát triển tích hợp quy mô lớn, hiện đại như trung tâm kinh tế hàng không thế hệ mới.
Ngoài động lực từ chính sách, “chìa khoá” nằm ở hạ tầng. Năm 2026, vốn đầu tư công được thực hiện ở mức cao kỷ lục, tập trung vào các dự án hạ tầng kết nối vùng, liên vùng và quốc tế, thể hiện rõ định hướng “hạ tầng đi trước đón đầu tăng trưởng”. Với Cảng Hàng không Quốc tế Gia Bình, theo quy hoạch sẽ được kết nối bởi nhiều trục hạ tầng chiến lược như cao tốc Hà Nội - Gia Bình, Vành đai 4 vùng Thủ đô, cao tốc Gia Bình - Hải Phòng (cảng Lạch Huyện). Đồng thời, hệ thống đường sắt cũng được phát triển với các tuyến then chốt như đường sắt cao tốc Hà Nội - Quảng Ninh và tuyến Hà Nội - Lào Cai - Hải Phòng, tạo mạng lưới giao thông đa phương thức đồng bộ.
Khi các điều kiện về thị trường, chính sách và hạ tầng cùng hội tụ, những mô hình tích hợp như Cảng Hàng không Quốc tế Gia Bình cho thấy một hướng đi mới: hàng không không chỉ là công cụ kết nối, mà đang trở thành nền tảng để tổ chức và khuếch đại các dòng chảy kinh tế, qua đó mở rộng không gian tăng trưởng theo một cách hoàn toàn khác. Cảng Hàng không Quốc tế Gia Bình do Công ty CP Hạ tầng hàng không Masterise - thành viên hệ sinh thái Masterise Group - phát triển theo định hướng trở thành "trung tâm kinh tế hàng không thế hệ mới 2.0" (Aviation Economic Hub 2.0) - mô hình tích hợp giữa hàng không, logistics, thương mại và đô thị nhằm phục vụ chuỗi sản xuất - xuất khẩu, thu hút nhân lực chất lượng cao đến làm việc lâu dài.
