Lượng dầu thô nhập khẩu của Trung Quốc bất ngờ giảm xuống mức thấp nhất một thập kỷ, đặt ra ẩn số lớn đối với thị trường năng lượng toàn cầu.
Sụt giảm nhập khẩu dầu thô kỷ lục
Trong suốt 5 năm qua, khối lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc luôn duy trì ở mức ổn định với trung bình 11,5 triệu thùng/ngày. Tuy nhiên, kể từ tháng 4 đến nay, con số này đã sụt giảm nghiêm trọng xuống chỉ còn trung bình 8 triệu thùng/ngày, theo Reuters. Tốc độ cắt giảm dầu thô nhanh chóng của quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới - với lượng hàng trong tháng 6 rơi xuống chỉ còn 40% so với giai đoạn trước khi xung đột Iran nổ ra - đã góp phần kìm hãm đà tăng của giá dầu thế giới, đồng thời giải phóng một lượng lớn nguồn cung cho các quốc gia khác. Thực tế này khiến giới quan sát buộc phải đặt ra câu hỏi: Bằng cách nào Bắc Kinh có thể đạt được mức cắt giảm sâu đến vậy, và liệu sự sụt giảm nhu cầu này mang tính tạm thời hay là một xu hướng vĩnh viễn?
Hệ thống vận tải thích ứng và điện hóa phương tiện
Bà Michal Meidan, trưởng bộ phận Nghiên cứu Năng lượng tại Viện Nghiên cứu Năng lượng Oxford, nhận định đây là một câu hỏi trị giá triệu USD, bởi thị trường đang đối mặt với mức độ bất định quá lớn khi chưa thể nhìn thấu toàn bộ bức tranh năng lượng của đại lục, nơi quy mô kho dự trữ chiến lược luôn là bí mật quốc gia và số liệu từ các tập đoàn dầu khí nhà nước thường rất hạn chế. Nhiều nhà phân tích dự báo lượng dầu nhập khẩu của quốc gia này có thể sẽ suy giảm vĩnh viễn từ 1 đến 2 triệu thùng/ngày sau khi cuộc xung đột kết thúc so với giai đoạn trước chiến tranh. Nguyên nhân đầu tiên được giới chuyên gia chỉ ra là sự thích ứng đáng kinh ngạc của hệ thống giao thông vận tải Trung Quốc. Cuộc khủng hoảng đã chứng minh ngành vận tải nước này có thể vận hành với lượng nhiên liệu ít hơn nhiều so với các dự báo trước đây, vì khoảng một nửa lượng dầu thô nhập khẩu được tinh chế thành nhiên liệu đốt cho xe cộ. Mặc dù giá xăng trong nước đã hạ nhiệt về mức trước xung đột sau khi từng tăng vọt hơn 25%, làn sóng điện hóa phương tiện vẫn không hề chậm lại. Trong tháng 6, doanh số xe điện và hybrid đã chiếm kỷ lục 62% lượng ôtô mới bán ra.
Rủi ro từ kinh tế suy yếu và tích trữ chiến lược
Bên cạnh câu chuyện dịch chuyển năng lượng giao thông, những rủi ro từ đà tăng trưởng kinh tế chậm lại và thị trường xuất khẩu cũng đe dọa trực tiếp đến nhu cầu tiêu thụ dầu thô của công xưởng thế giới. Cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài nhiều năm qua tại đại lục đã giáng đòn mạnh vào ngành xây dựng, làm suy yếu nghiêm trọng nhu cầu dầu diesel. Một yếu tố then chốt khác là việc dừng chiến dịch tích trữ kho dự trữ chiến lược (SPR). Trong năm ngoái, chiến dịch gom hàng quy mô lớn của Bắc Kinh đã giúp nước này hấp thụ tốt cú sốc đóng cửa eo biển Hormuz, nhưng đồng thời làm thổi phồng số liệu nhập khẩu. Hoạt động tích trữ này dường như đã đóng băng kể từ khi chiến sự nổ ra. Tuy nhiên, bà June Goh, nhà phân tích cấp cao tại Sparta Commodities, đánh giá rằng dù nhu cầu tiêu thụ nội địa có bị tổn hại cấu trúc, Trung Quốc vẫn sẽ tận dụng các cơ hội giá thấp để lấp đầy các bồn chứa chiến lược mới. Các chuyên gia dự báo khi tình hình vịnh Ba Tư bình thường trở lại, các thay đổi mang tính cấu trúc như xe điện có thể giữ lượng dầu nhập khẩu hàng tháng ở mức 8-9 triệu thùng/ngày, nhưng nếu một chiến dịch tích trữ mới được kích hoạt, con số này có thể bật tăng trở lại khoảng 9,5-11 triệu thùng/ngày. Hiện tại, giá dầu Brent đang dao động quanh mức 85 USD/thùng, cao hơn mức 58-83 USD của giai đoạn gom hàng năm ngoái, và Trung Quốc nhiều khả năng sẽ chỉ nối lại hoạt động mua tích trữ nếu giá dầu thế giới giảm xuống dưới ngưỡng 70 USD/thùng.
