TP.HCM sẽ thay đổi phương thức thanh toán cho các dự án BT (xây dựng - chuyển giao) bằng quỹ đất được tạo lập từ chính dự án thay vì quỹ đất sẵn có. Thông tin được đưa ra tại hội thảo khoa học "Định hình cấu trúc không gian siêu đô thị TP.HCM trong bối cảnh mới" do Trường đại học Kiến trúc TP.HCM phối hợp Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM tổ chức ngày 3.7.
Mô hình siêu đô thị đa cực
PGS.TS-KTS Phạm Trọng Thuật, Hiệu trưởng Trường đại học Kiến trúc TP.HCM, nhận định sau khi mở rộng địa giới hành chính, TP.HCM chuyển sang mô hình siêu đô thị đa cực, hướng tới trở thành trung tâm kinh tế, tài chính và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực. Theo định hướng quy hoạch, thành phố sẽ hình thành 5 cực tăng trưởng: trung tâm tài chính và dịch vụ quốc tế, cực đổi mới sáng tạo phía đông, cực công nghiệp và logistics phía bắc, cực cảng biển - thương mại tự do phía nam, và cực kinh tế biển - du lịch hướng ra Cần Giờ, Hồ Tràm.
"Hệ thống metro, mô hình TOD, hạ tầng số cùng các hành lang sông Sài Gòn, sông Đồng Nai và không gian sinh thái Cần Giờ sẽ là nền tảng để thành phố phát triển", ông Thuật nói.
Cấu trúc không gian gắn với sân bay Long Thành
TS-KTS Phạm Ngọc Tuấn, Trưởng khoa Quy hoạch, Trường đại học Kiến trúc TP.HCM, đề xuất cấu trúc không gian đô thị TP.HCM mới cần gắn với sân bay Long Thành dù sân bay này không nằm trên địa phận. Ông lý giải các trung tâm tài chính khu vực và quốc tế phải có kết nối nhanh với đầu mối giao thông, đặc biệt là sân bay. Lõi trung tâm tài chính của TP.HCM cần hình thành trục hành lang đông tây kết nối với sân bay Long Thành.
"Rào cản lớn nhất của sân bay Long Thành là hạ tầng giao thông kết nối, ngay chính thành phố Đồng Nai và cả TP.HCM", KTS Phạm Ngọc Tuấn nói, đồng thời kiến nghị ưu tiên đầu tư sớm các tuyến đường kết nối.
Bài toán vốn đầu tư hạ tầng
Ông Hoàng Tùng, Trưởng ban Đô thị HĐND TP.HCM, cho biết tháng 10.2026 sẽ phê duyệt quy hoạch tổng thể. Thách thức lớn nhất là nguồn lực đầu tư: giai đoạn 2026-2030, tổng nhu cầu vốn cho các chương trình, dự án trọng điểm lên tới hơn 3 triệu tỉ đồng, trong khi khả năng cân đối chỉ khoảng 1,1-1,2 triệu tỉ đồng, thiếu gần 2 triệu tỉ đồng. Ông Tùng nhấn mạnh thành phố không thể chỉ trông chờ nguồn hỗ trợ từ Trung ương; ngay cả khi huy động vay nước ngoài hoặc phát hành trái phiếu chính quyền địa phương, quy mô cũng chỉ khoảng 200.000 tỉ đồng.
Để giải bài toán vốn, TP.HCM triển khai mô hình TOD, khai thác giá trị gia tăng từ quỹ đất gắn với các tuyến giao thông công cộng. Nhiều dự án BT lớn đang được triển khai như cao tốc Hồ Tràm - sân bay Long Thành, tuyến đường vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu.
Thanh toán BT bằng quỹ đất từ chính dự án
Hiện TP.HCM thanh toán cho nhà đầu tư bằng quỹ đất sẵn có, nhưng sắp tới sẽ khai thác chính quỹ đất hình thành dọc các tuyến giao thông do dự án tạo ra. "Cách làm này vừa tạo nguồn thu để đầu tư hạ tầng, vừa thúc đẩy phát triển đô thị, hình thành các không gian kinh tế mới, góp phần giải quyết khoản thiếu hụt gần 1,9 triệu tỉ đồng", ông Tùng nói.
Phó giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM Huỳnh Thanh Khiết cho biết bản chất của phương thức đối tác công - tư là dùng nguồn lực xã hội thay vì ngân sách. Phương thức này có nhiều loại hình, bao gồm cả trường hợp nhà đầu tư phải bồi thường để thực hiện dự án phát triển khu đô thị. "Trong quy hoạch tổng thể, cái nào dùng nguồn lực công, cái nào là nguồn lực xã hội cũng phải nêu rõ", ông Khiết đề nghị.
