TP.HCM sắp có luật đô thị đặc biệt, hướng tới đô thị toàn cầu vào năm 2030
Tại một hội thảo mới đây, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được tiết lộ thông tin quan trọng: Bộ Chính trị đã chính thức đồng ý chủ trương cho phép thành phố xây dựng luật đô thị đặc biệt, tương tự như luật Thủ đô của Hà Nội. Đây được xem là bước ngoặt lớn trong hành trình phát triển của TP.HCM, hướng tới mục tiêu trở thành đô thị toàn cầu và thành phố đáng sống vào năm 2030.
Lộ trình xây dựng luật đô thị đặc biệt
Theo kế hoạch, TP.HCM sẽ hoàn thành đề cương luật vào tháng 3, dự thảo vào tháng 4, và tổ chức các hội thảo lấy ý kiến góp ý trong tháng 5 và tháng 6. Sau khi hoàn thiện, dự án luật này sẽ được trình lên Quốc hội khóa XVI để xem xét thông qua trong năm 2026. Quá trình này phản ánh sự chuẩn bị kỹ lưỡng và quyết tâm cao của thành phố trong việc tạo ra một khung pháp lý vững chắc.
Ý nghĩa và tác động của luật đô thị đặc biệt
Nhiều đại biểu Quốc hội, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp đã bày tỏ sự vui mừng trước thông tin này. Luật đô thị đặc biệt không chỉ là kết quả của những kiến nghị kiên trì trong nhiều năm qua, mà còn mang ý nghĩa sâu sắc trong việc chuyển từ tư duy thí điểm sang thiết kế thể chế tổng thể. Đại biểu Quốc hội Phạm Trọng Nhân, Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động TP.HCM, nhấn mạnh rằng quyết định này mở ra khả năng tạo dựng một nền tảng pháp lý ổn định, đồng bộ và dài hạn cho một siêu đô thị.
Ông Nhân cho rằng việc Bộ Chính trị đồng ý chủ trương xây dựng luật đô thị đặc biệt có ý nghĩa lớn không chỉ với TP.HCM mà còn với tư duy phát triển của cả nước. Điều này cho thấy nhu cầu xây dựng một khuôn khổ pháp lý riêng đã được nhìn nhận như một đòi hỏi khách quan của thực tiễn, thay vì chỉ là kiến nghị đơn lẻ của địa phương.
Cơ chế thông thoáng và dự án trọng điểm
Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được khẳng định rằng cú hích về thể chế này sẽ giúp tăng niềm tin của nhà đầu tư và thúc đẩy các dự án hạ tầng trọng điểm. Từ giữa năm 2025 đến nay, nhiều doanh nghiệp lớn đã quan tâm đến các dự án như metro Bến Thành - Cần Giờ và khu liên hợp thể thao quốc gia Rạch Chiếc, với cơ chế thông thoáng cho phép tư nhân làm chủ đầu tư.
Sắp tới, các dự án như khu đô thị Bình Quới - Thanh Đa và loạt công trình ở Thủ Thiêm sẽ được triển khai theo hình thức lựa chọn nhà đầu tư chiến lược. Ngoài ra, các dự án đầu tư công như mở rộng Quốc lộ 1, Quốc lộ 13, Quốc lộ 22, cầu đường Bình Tiên, và cao tốc TP.HCM - Mộc Bài đang được đẩy nhanh tiến độ để sớm khởi công.
Bệ đỡ thể chế cho tương lai
Phó Giáo sư - Tiến sĩ Trần Hoàng Ngân, Đoàn Đại biểu Quốc hội TP.HCM, cho rằng luật đô thị đặc biệt cần kế thừa và bổ sung từ ba nghị quyết đặc thù trước đây, như Nghị quyết 54/2017, Nghị quyết 98/2023 và Nghị quyết 260/2025. Ông Ngân nhận định rằng các cơ chế đặc thù đã giúp thành phố quản lý đô thị hiệu quả hơn và huy động nguồn lực để tháo gỡ điểm nghẽn, với thủ tục đầu tư được rút ngắn từ cả năm xuống chỉ còn 2-3 tháng.
Ông Ngân cũng đề xuất rằng luật đô thị đặc biệt không chỉ dành riêng cho TP.HCM mà có thể áp dụng cho các đô thị khác trong tương lai. Luật này sẽ dựa trên luật Thủ đô sửa đổi, lấy những nội dung quan trọng về quản lý đô thị, môi trường, dân cư và đầu tư để chuyển sang. Điều này phù hợp với chủ trương phân cấp phân quyền của Đảng, giao quyền chủ động cho địa phương.
Trao quyền chủ động thực chất
Theo nhiều chuyên gia, luật đô thị đặc biệt không nên chỉ dừng ở việc bổ sung cơ chế ưu đãi, mà cần tạo ra một kiến trúc thể chế mới cho siêu đô thị. Đại biểu Phạm Trọng Nhân nhấn mạnh rằng TP.HCM cần tự chủ hơn trong quản trị, nguồn lực và không gian phát triển, đặc biệt là tự chủ tài chính - ngân sách để tránh tình trạng "xin - cho".
Luật cần cho phép thành phố chủ động huy động nguồn lực xã hội, phát hành công cụ tài chính, khai thác giá trị đất đai, và phát triển các mô hình tiên phong như đô thị số, trí tuệ nhân tạo, và kinh tế xanh. Một thành phố toàn cầu đòi hỏi không chỉ hạ tầng cứng mà còn hạ tầng thể chế đủ mở để đón nhận và quản lý cái mới.
Đại biểu Nhân khuyến nghị luật nên kế thừa các cơ chế hiệu quả trong tài chính, đầu tư và quy hoạch, đồng thời rà soát khó khăn để hoàn thiện quy trình thực thi. Các điều khoản chuyển tiếp hợp lý cũng cần được thiết kế để đảm bảo không gián đoạn trong quá trình chuyển sang khung pháp lý mới, tạo bệ đỡ vững chắc cho TP.HCM vươn mình trở thành đô thị toàn cầu vào năm 2030.
