UBND TP.HCM đang khẩn trương tổ chức lập, thẩm định và phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi dự án đường sắt đô thị Thủ Thiêm - Long Thành, với mục tiêu khởi công trước ngày 30 tháng 4 năm 2025, nhân dịp kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Hướng tuyến và quy mô dự án
Theo phương án được công bố, tuyến đường sắt đô thị Thủ Thiêm - Long Thành có tổng chiều dài khoảng 47,7 km. Điểm xuất phát từ ga Thủ Thiêm, tuyến đi trên cao qua địa bàn các phường Bình Trưng và Long Trường của TP.HCM, chạy song song với hành lang đường cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.
Đến nút giao Vành đai 3, tuyến chuyển hướng về phía nam, đi song song ở phía đông đường Vành đai 3 và vượt sông Đồng Nai tại vị trí phía trái cầu Nhơn Trạch để vào địa phận tỉnh Đồng Nai. Đoàn tàu metro tiếp tục đi trên cao dọc theo bên trái đường Vành đai 3, sau đó chuyển hướng vào dải phân cách giữa của đường 25B để vượt qua quốc lộ 51, nút giao cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu và đi vào dải phân cách giữa đường T1.
Khi tiếp cận ranh giới Cảng hàng không quốc tế Long Thành, hướng tuyến chuyển xuống đi ngầm vào phạm vi quy hoạch đường sắt của sân bay, dự kiến bố trí bên phải so với tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và kết thúc tại Depot Cẩm Đường.
Nhà ga và phân kỳ đầu tư
Metro Thủ Thiêm - Long Thành dự kiến có 18 nhà ga, bao gồm 2 ga ngầm và 16 ga trên cao. Để phù hợp với thực tế triển khai, chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương, nhằm tối ưu chi phí và nâng cao hiệu quả đầu tư, dự án sẽ triển khai trước 14 nhà ga, gồm: Bình Trưng, Đỗ Xuân Hợp, Bà Hiện, Phú Hữu, Long Trường, Vườn Dừa, Long Tân, Phú Thạnh, Tuy Hạ, Nhơn Trạch, Phước Thiện, Xóm Gốc, Long Thành 1 và Long Thành 2.
Đề xuất hợp tác giữa TP.HCM và Đồng Nai
Để có thể khởi công dự án đúng kế hoạch, UBND TP.HCM đề nghị UBND tỉnh Đồng Nai thống nhất một số nội dung quan trọng về phương thức đối tác công tư, loại hợp đồng BT kết hợp thanh toán bằng quỹ đất và ngân sách nhà nước theo quy định.
Về công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, phạm vi dự án qua TP.HCM sẽ do UBND TP.HCM quyết định tách nội dung bồi thường, hỗ trợ tái định cư thành các dự án độc lập để thực hiện bằng vốn ngân sách địa phương. Tương tự, phạm vi qua tỉnh Đồng Nai sẽ do UBND tỉnh Đồng Nai quyết định.
TP.HCM cũng đề nghị tỉnh Đồng Nai trình HĐND tỉnh quyết định kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 và hàng năm cho công tác giải phóng mặt bằng, đảm bảo tiến độ thực hiện đồng bộ với dự án đường sắt.
Vấn đề quỹ đất và ngân sách
Về bố trí quỹ đất và ngân sách thanh toán hợp đồng BT, qua rà soát, UBND TP.HCM nhận thấy dự án có quy mô lớn. Nếu chỉ sử dụng các quỹ đất tại TP.HCM để thanh toán hợp đồng BT thì chưa đảm bảo tính khả thi. Trong khi đó, phần lớn chiều dài tuyến khoảng 36,2 km trong tổng số 47,7 km đi qua tỉnh Đồng Nai.
Vì thế, lãnh đạo TP.HCM đề nghị tỉnh Đồng Nai nghiên cứu, giới thiệu bổ sung các quỹ đất khả thi dọc tuyến cũng như đề xuất bố trí nguồn vốn ngân sách, bao gồm ngân sách trung ương cấp phát, ngân sách địa phương và vốn hợp pháp khác, nhằm đảm bảo tính khả thi của hợp đồng BT.
