Sáng 11/6, Sàn Giao dịch công nghệ TP.HCM tổ chức hội thảo trình diễn và kết nối công nghệ theo chuyên đề “Phát triển hệ sinh thái UAV trong kinh tế không gian tầm thấp”. Sự kiện diễn ra trong bối cảnh ngành công nghiệp thiết bị bay không người lái (UAV) của Việt Nam đang có những bước tiến mới trên thị trường quốc tế. Đầu tháng 6, Liên minh Kinh tế tầm thấp Việt Nam (LAEP) đã tham gia triển lãm Japan Drone Expo 2026 tại Nhật Bản, giới thiệu nhiều giải pháp phần cứng, hệ thống điều khiển và cảm biến. Trước đó, vào giữa tháng 5, tại triển lãm XPONENTIAL 2026 ở Mỹ, Mạng lưới hàng không vũ trụ Việt Nam (AUVS Việt Nam) đã ký thỏa thuận hợp tác chiến lược với Hiệp hội Thiết bị bay không người lái quốc tế (AUVSI), hướng tới vai trò là “cánh tay nối dài” đầu tiên của AUVSI tại Đông Nam Á, qua đó trở thành một mắt xích trong chuỗi giá trị toàn cầu của ngành thiết bị không người lái.
Nhu cầu thực tế tại các xã, phường của TP.HCM
Tại TP.HCM, năm 2026 đánh dấu bước tiến quan trọng khi thành phố triển khai mô hình thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với dịch vụ giao hàng bằng UAV. Đặc biệt, việc triển khai thành công tuyến giao hàng bằng UAV vượt biển kết nối Cần Giờ - Vũng Tàu đã mở ra những triển vọng mới trong ứng dụng UAV cho logistics thông minh, đồng thời tạo cơ sở thực tiễn phục vụ nghiên cứu, xây dựng cơ chế quản lý và phát triển hạ tầng cho kinh tế không gian tầm thấp trong thời gian tới.
Phát biểu tại hội thảo, bà Nguyễn Hoàng Bảo Trân, Phó giám đốc Sở Khoa học - Công nghệ TP.HCM, khẳng định thành phố có đầy đủ điều kiện để trở thành địa phương tiên phong trong lĩnh vực kinh tế không gian tầm thấp và có nhiều điều kiện thuận lợi để thúc đẩy nghiên cứu thử nghiệm và ứng dụng UAV cho quy mô lớn. Sau khi mở rộng không gian phát triển, TP.HCM mới không chỉ có thế mạnh về đô thị, công nghiệp và dịch vụ mà còn hội tụ các điều kiện về nông nghiệp, công nghệ cao, kinh tế biển, logistics và các khu vực sinh thái đa dạng. Bà Trân nhấn mạnh: “Đây là môi trường thực tiễn rất thuận lợi để nghiên cứu, thử nghiệm và đánh giá hiệu quả các mô hình ứng dụng UAV trong nhiều lĩnh vực khác nhau”.
Kết quả khảo sát với 60 xã, phường trên địa bàn cho thấy 56 địa phương có nhu cầu ứng dụng UAV về đảm bảo an ninh trật tự, quản lý đất đai, quản lý xây dựng, phòng chống thiên tai, cứu hộ cứu nạn và quản lý đô thị. “Từ đó có thể thấy UAV không còn là chuyện của tương lai mà là nhu cầu thực ở hiện tại”, bà Trân nhấn mạnh. Đồng thời, qua khảo sát, Sở nhận thấy các địa phương không chỉ cần thiết bị mà cần một giải pháp tổng thể, bao gồm hướng dẫn kiểm tra, nguồn nhân lực chủ động tại địa phương, phần mềm thu thập dữ liệu và quy trình vận hành.
Vai trò của hệ sinh thái UAV trong kinh tế tầm thấp
Bên cạnh những cơ hội phát triển, PGS.TS Ngô Khánh Hiếu, Giảng viên cao cấp chuyên ngành Kỹ thuật Hàng không, Trường Đại học Bách khoa - Đại học Quốc gia TP.HCM, cho hay lĩnh vực UAV vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Ông đánh giá UAV chưa được nhìn nhận đúng vai trò là một công cụ trong nền kinh tế không gian tầm thấp. Doanh nghiệp nên chú trọng vào giải pháp và hiệu quả của việc sử dụng UAV hơn là sản phẩm UAV do doanh nghiệp tạo ra. “Hệ sinh thái UAV trong nền kinh tế không gian tầm thấp ở Việt Nam là sân chơi của mọi doanh nghiệp trong nước và ngoài nước. Nếu doanh nghiệp Việt Nam không nhanh chóng chiếm lĩnh, các doanh nghiệp từ Singapore, Thái Lan hay Malaysia sẽ vào chiếm lĩnh sân chơi này”, ông Hiếu cảnh báo.
PGS.TS Ngô Khánh Hiếu kiến nghị lãnh đạo Sở Khoa học - Công nghệ TP.HCM đề xuất triển khai thí điểm cơ chế sandbox cho UAV trong nền kinh tế tầm thấp tại TP.HCM. Đồng thời, ông đề xuất cần xác định rõ vai trò của “3 nhà” trong việc nghiên cứu, làm chủ và phát triển công nghệ lõi về UAV; thử nghiệm và kiểm chuẩn an toàn UAV.
Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Vinh, Giám đốc khu vực Công ty Dịch vụ Không gian Tổng hợp GASCO (thành viên Tập đoàn CT Group), cho hay hệ sinh thái UAV vẫn đang trong giai đoạn hình thành, chưa có nhiều mô hình ứng dụng được triển khai đồng bộ trên quy mô lớn. Các doanh nghiệp UAV hiện vẫn hoạt động riêng lẻ, thiếu sự liên kết chiến lược. Chuỗi giá trị nghiên cứu - sản xuất - thương mại hóa chưa được hình thành hoàn chỉnh, dẫn đến lãng phí nguồn lực và giảm sức cạnh tranh tổng thể. Cùng với đó, trung tâm điều hành bay, hạ tầng cất hạ cánh và hệ thống quản lý vùng bay đô thị còn trong giai đoạn đầu phát triển, đòi hỏi đầu tư bài bản và hoàn thiện để đáp ứng quy mô triển khai thương mại. Trong khi nhu cầu ứng dụng UAV tăng cao trong nhiều ngành, nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao và các giải pháp công nghệ nội địa còn hạn chế, tạo ra khoảng cách lớn giữa tiềm năng và thực tiễn triển khai.
Bàn về giải pháp, để thúc đẩy lĩnh vực này, ông Vinh cho hay cần đầu tư phát triển hệ sinh thái UAV. Theo đại diện GASCO, hệ sinh thái UAV sẽ góp phần thúc đẩy công nghệ chiến lược cho TP.HCM bằng cách tạo hệ sinh thái ứng dụng và phát triển các công nghệ lõi gồm trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, dữ liệu lớn, công nghệ tự hành, viễn thông thế hệ mới - nền tảng cho nền kinh tế số của thành phố. Đồng thời, hệ sinh thái còn tạo động lực tăng trưởng mới thông qua việc thu hút làn sóng đầu tư công nghệ cao, hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy sự ra đời của các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực kinh tế tầm thấp. “Hệ sinh thái UAV không chỉ tạo ra giá trị kinh tế trực tiếp mà còn xây dựng năng lực nội sinh công nghệ cho thành phố, giảm phụ thuộc vào giải pháp ngoại nhập và nâng cao vị thế cạnh tranh quốc tế”, ông Vinh nhấn mạnh.
