Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (mã GVR) và Tập đoàn Đầu tư và Phát triển Công nghiệp Becamex (mã BCM) là hai trong số nhiều doanh nghiệp Nhà nước đang niêm yết trên sàn chứng khoán nhưng chưa đáp ứng điều kiện của công ty đại chúng theo quy định hiện hành.
Nguyên nhân do tỷ lệ sở hữu Nhà nước quá cao
Theo danh sách cổ đông chốt ngày 15/5/2026 để tổ chức đại hội đồng cổ đông thường niên, GVR có 21.459 cổ đông, trong đó Bộ Tài chính nắm giữ 96,77% cổ phiếu có quyền biểu quyết. Số cổ đông còn lại chỉ sở hữu 3,23% vốn. Với cơ cấu này, GVR không đạt yêu cầu tối thiểu 10% cổ phiếu do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ.
Tương tự, Becamex ghi nhận 9.221 cổ đông tại ngày đăng ký cuối cùng 25/5/2026, trong đó 9.220 cổ đông không phải cổ đông lớn chỉ sở hữu 4,56% cổ phiếu có quyền biểu quyết, thấp hơn nhiều so với ngưỡng quy định.
Giải pháp cơ cấu lại vốn Nhà nước
Mặc dù chưa đáp ứng điều kiện, GVR vẫn được duy trì tư cách công ty đại chúng nhờ đang thực hiện kế hoạch cơ cấu lại vốn Nhà nước đã được phê duyệt theo Nghị định của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 13/2/2026. Quy định này cho phép các doanh nghiệp Nhà nước sở hữu 100% vốn trước khi cổ phần hóa, đã niêm yết nhưng chưa đáp ứng cơ cấu cổ đông, được giữ nguyên tư cách trong suốt thời gian tái cơ cấu.
Becamex cũng đang chủ động xây dựng phương án giảm tỷ lệ vốn Nhà nước từ 95,44% xuống trên 65% trong giai đoạn 2026-2030, và đã kiến nghị UBND TP.HCM phê duyệt lộ trình này.
UBCKNN tăng cường giám sát
Thời gian qua, nhiều công ty lớn có vốn Nhà nước chi phối không đủ điều kiện đại chúng. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đã ban hành các quyết định hủy tư cách công ty đại chúng đối với một số doanh nghiệp vi phạm. Đồng thời, UBCKNN yêu cầu các doanh nghiệp Nhà nước đang niêm yết phải rà soát tư cách công ty đại chúng. Nếu phát hiện không đáp ứng điều kiện, trong vòng 15 ngày kể từ ngày xảy ra sự kiện, công ty phải báo cáo kèm danh sách cổ đông và báo cáo tài chính đã kiểm toán.
Công văn cũng áp dụng với các công ty con của doanh nghiệp Nhà nước, yêu cầu các công ty này phải độc lập đáp ứng điều kiện công ty đại chúng, không phụ thuộc vào công ty mẹ.
