Vào quý IV năm 2024, Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) đã chính thức trao danh hiệu 'Nhà máy hải đăng' cho nhà máy Ninh Hạ thuộc tập đoàn Mengniu (Trung Quốc). Đây là nhà máy sữa nước đầu tiên trên toàn cầu đạt được vinh dự này.
Danh hiệu 'Nhà máy hải đăng' là gì?
Theo WEF, danh hiệu 'Nhà máy hải đăng' được trao cho những cơ sở sản xuất tiên phong trong việc ứng dụng các công nghệ số tiên tiến nhằm nâng cao giá trị cho khách hàng, rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường và tối ưu hóa hiệu suất vận hành. Nhà máy Mengniu Ninh Hạ đã áp dụng hơn 30 giải pháp công nghệ 4.0, giúp giảm 32% chi phí vận hành, rút ngắn 55% chu kỳ giao hàng và giảm 60% lỗi chất lượng. Nhà máy được tự động hóa hoàn toàn dưới sự giám sát của đội ngũ kỹ sư vận hành và bảo trì. Các nhân viên nhận chỉ thị trực tiếp và cảnh báo theo thời gian thực từ hệ thống khi có tình huống cần xử lý. Mục tiêu của cơ sở này là đạt tỷ lệ hiệu quả lao động cao nhất thế giới: chỉ cần 100 nhân sự để sản xuất 1 triệu tấn sản phẩm sữa mỗi năm. Những con số này đặt ra tiêu chuẩn mới cho ngành sản xuất bơ sữa toàn cầu.
Thách thức của ngành sữa Việt Nam
Tuy nhiên, khi nhìn vào thị trường Việt Nam, các nhà sản xuất đang phải đối mặt với một thực tế phức tạp hơn. Ông Nguyễn Vân, Giám đốc khối Kỹ thuật Tetra Pak Việt Nam, chia sẻ với VietNamNet rằng thách thức lớn nhất hiện nay là sự thiếu đồng bộ về hạ tầng. Do đặc thù mở rộng quy mô kinh doanh theo từng giai đoạn, các doanh nghiệp ngành sữa thường đầu tư thiết bị ở nhiều thời điểm khác nhau. Hệ quả là trong cùng một nhà máy có sự pha trộn giữa máy móc thế hệ cũ và thiết bị IoT hiện đại. Sự không tương thích về công nghệ khiến việc quản lý và đồng bộ hóa dữ liệu trở thành rào cản lớn.
Bên cạnh đó, quy mô vốn đầu tư cũng là một bài toán hóc búa. Đa số doanh nghiệp không thể chịu mức chi phí khổng lồ để loại bỏ dây chuyền cũ và thay mới toàn bộ hạ tầng công nghệ chỉ trong một lần. Để giải quyết, một số giải pháp phần mềm kiến trúc mở như nền tảng Factory OS đã được đưa vào ứng dụng. Theo đại diện Tetra Pak, trọng tâm của phương pháp này là xây dựng một nền tảng tích hợp dữ liệu, đóng vai trò như một 'lớp kết nối thông minh' có khả năng giao tiếp với mọi thiết bị bất kể tuổi đời công nghệ. 'Hệ thống sẽ chuẩn hóa các dữ liệu rời rạc từ hệ thống SCADA đời cũ đến các thiết bị thế hệ mới thành một nguồn dữ liệu duy nhất, phục vụ cho việc tự động hóa', ông Nguyễn Vân nói. Factory OS không thay thế toàn bộ thiết bị mà kết nối và nâng cấp giá trị của thiết bị hiện hữu để tối ưu hóa hiệu suất vận hành mà không đòi hỏi chi phí đầu tư quá lớn.
Giải pháp linh hoạt cho doanh nghiệp
Nhờ thiết kế theo dạng mô-đun linh hoạt, doanh nghiệp sữa có thể phân bổ chi phí theo nhu cầu thực tế. Họ có thể bắt đầu số hóa ở quy mô nhỏ như phòng điều khiển trung tâm. Sau khi đánh giá hiệu quả, nhà máy mới tiếp tục rót vốn để nâng cấp hệ thống quản lý sản xuất (MES) hay kết nối với hệ thống hoạch định tài nguyên doanh nghiệp (ERP).
Áp lực từ yếu tố con người
Ngoài vấn đề đồng bộ thiết bị, ngành sữa còn chịu áp lực cực lớn về rủi ro từ yếu tố con người. Công nghệ chế biến sữa đòi hỏi tiêu chuẩn vệ sinh nghiêm ngặt, bất kỳ sai sót thủ công nào cũng ảnh hưởng nặng nề đến chất lượng mẻ sản xuất. Để khắc phục, các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) đang được tích hợp sâu vào hệ thống vận hành. AI giúp số hóa toàn bộ các quy trình vận hành chuẩn, hoạt động như một trợ lý ảo nhắc việc và hướng dẫn người thao tác thực hiện chính xác từng bước kiểm soát vệ sinh. Điều này giúp nhân sự tự tin thực hiện chính xác các bước tiêu chuẩn, đảm bảo chất lượng, hiệu suất cũng như tính tự động hóa của nhà máy.
Việc áp dụng các giải pháp số hóa toàn diện đang dần chứng minh hiệu quả trên quy mô toàn cầu với mức tiết kiệm chi phí vận hành trung bình 32%. Tại Việt Nam, xu hướng này cũng đang được các doanh nghiệp lớn trong ngành áp dụng trong lộ trình xây dựng nhà máy thông minh, từng bước thu hẹp khoảng cách với các 'ngọn hải đăng' của thế giới.
