Ngành Xây Dựng Việt Nam: Đột Phá Hạ Tầng, Kiến Tạo Nền Tảng Cho Kỷ Nguyên Phát Triển Mới
Trong bối cảnh nhiều thách thức, ngành xây dựng Việt Nam đã ghi nhận những thành tựu nổi bật, đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của đất nước. Tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026 của Bộ Xây dựng, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đánh giá cao những nỗ lực của ngành trong việc cụ thể hóa các chủ trương lớn bằng các công trình, dự án hiện hữu.
Đóng Góp Lớn Trong Nhiệm Kỳ Nhiều Thách Thức
Nhiệm kỳ 2021-2025 được đánh giá là giai đoạn khó khăn, thách thức nhiều hơn thời cơ và thuận lợi. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và đạt mức tăng trưởng cao, nằm trong nhóm các quốc gia dẫn đầu khu vực và thế giới. Kết quả này có sự đóng góp quan trọng của Bộ Xây dựng và toàn ngành xây dựng, thể hiện qua sự lãnh đạo sâu sát của Đảng, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của người dân, doanh nghiệp.
Thủ tướng Phạm Minh Chính đã trao bằng khen của Thủ tướng Chính phủ cho các tập thể và cá nhân xuất sắc của Bộ Xây dựng, ghi nhận những nỗ lực không ngừng nghỉ. Ngành xây dựng đã khái quát thành tựu bằng 32 chữ: “Thể chế hoàn thiện, quy hoạch đồng bộ, hạ tầng đột phá, chuyển đổi xanh-số, bộ máy tinh gọn, nội bộ đoàn kết, đô thị phát triển, nông thôn đổi mới”, phản ánh toàn diện các lĩnh vực then chốt đã được triển khai hiệu quả.
Đột Phá Thể Chế, Quy Hoạch Và Hạ Tầng Phát Triển Đồng Bộ
Trong lĩnh vực hoàn thiện thể chế, Bộ Xây dựng đã chủ động tham mưu trình Quốc hội thông qua 4 Luật và 2 Nghị quyết, bao gồm các cơ chế đặc thù cho các dự án trọng điểm như đường sắt tốc độ cao bắc-nam, mạng lưới đường sắt đô thị tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, cùng chính sách thúc đẩy nhà ở xã hội. Chính phủ cũng ban hành 15 Nghị định và 1 Nghị quyết dựa trên tham mưu của Bộ, góp phần củng cố khung pháp lý cho ngành.
Về quy hoạch, Bộ Xây dựng đã tham mưu trình Chính phủ phê duyệt Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, đồng thời điều chỉnh các quy hoạch mạng lưới giao thông quan trọng như đường bộ, đường sắt, hàng không, hàng hải và thủy nội địa. Quy hoạch vùng và tỉnh được rà soát để đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ, tạo nền tảng cho phát triển hạ tầng và không gian kinh tế-xã hội dài hạn.
Hạ tầng được xác định là khâu đột phá, bao trùm nhiều lĩnh vực từ giao thông, số hóa, năng lượng đến giáo dục, y tế, thể thao, văn hóa, an sinh xã hội và hạ tầng phục vụ APEC 2027. Những công trình này đang tạo động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế và thay đổi diện mạo đất nước.
Một số kết quả cụ thể mang tính dấu ấn bao gồm việc thông xe toàn tuyến cao tốc bắc-nam từ Cao Bằng đến Cà Mau, với gần 3.200 km cao tốc tuyến chính. Trong nhiệm kỳ 2021-2025, hơn 2.000 km cao tốc đã được hoàn thành, vượt xa con số khoảng 1.000 km được xây dựng trong 20 năm trước đó. Ngoài ra, hơn 1.700 km đường ven biển đã được đưa vào khai thác, kết nối các vùng kinh tế và thúc đẩy phát triển.
Ngành xây dựng còn ghi dấu ấn trong lĩnh vực hàng không và hàng hải với việc đón các chuyến bay đầu tiên tại Sân bay Long Thành, nâng cấp các cảng hàng không lớn và khai thác hiệu quả các cảng biển quy mô lớn. Nhiều công trình quốc gia như Trung tâm Hội chợ Triển lãm Quốc gia, Trung tâm dữ liệu quốc gia đã được triển khai, cùng với các dự án năng lượng trọng điểm và chuẩn bị đầu tư đường sắt đô thị, đường sắt kết nối quốc tế.
Định Hướng Phát Triển Và Yêu Cầu Đột Phá Trong Giai Đoạn Tới
Ngành xây dựng đã tự chủ được nhiều công trình hạ tầng có kỹ thuật tương đương các quốc gia phát triển. Bộ Xây dựng đã thực hiện tốt vai trò cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo Nhà nước các công trình, dự án quan trọng quốc gia, tổ chức nhiều phiên họp để tháo gỡ khó khăn. Trong năm 2025, Bộ đã tổ chức thành công 3 lễ khởi công, khánh thành và thông xe kỹ thuật cho 564 công trình, dự án lớn với tổng vốn đầu tư hơn 5,1 triệu tỷ đồng.
Ở lĩnh vực nhà ở xã hội, cả nước đã hoàn thành hơn 102 nghìn căn trong năm 2025, tạo nền tảng để hoàn thành mục tiêu 1 triệu căn sớm hơn hai năm so với kế hoạch, tức vào năm 2028. Ngành cũng đóng góp thiết thực trong xóa nhà tạm, nhà dột nát, triển khai chiến dịch Quang Trung và xây dựng trường học liên cấp tại các xã biên giới.
Song song đó, chuyển đổi “xanh-số” được đẩy mạnh, Bộ Xây dựng liên tục đứng đầu về xếp hạng chất lượng cung cấp dịch vụ công, chú trọng chuyển đổi số trong giao thông vận tải, phát triển đô thị thông minh và ứng dụng khoa học công nghệ. Về tổ chức bộ máy, sau hợp nhất, cơ cấu của Bộ đã được tinh gọn mạnh mẽ, giảm từ 42 đầu mối xuống còn 22 đầu mối, tương đương mức giảm 47,6%. Công tác phân cấp, phân quyền được triển khai tích cực với tỷ lệ cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính đạt 45%.
Thủ tướng nhấn mạnh, những kết quả này chỉ có thể đạt được khi nội bộ đoàn kết, thống nhất. Tuy nhiên, ngành vẫn còn tồn tại một số hạn chế như quy hoạch và phát triển hạ tầng giao thông chưa theo kịp yêu cầu, tiến độ giải ngân chậm ở một số dự án, giải phóng mặt bằng chưa đáp ứng yêu cầu, thị trường bất động sản tiềm ẩn rủi ro và hệ thống thông tin, dữ liệu còn bất cập.
Trên cơ sở đó, Thủ tướng đề nghị Bộ Xây dựng tập trung thực hiện “5 bảo đảm” và “6 đột phá”, nhấn mạnh đổi mới tư duy và tầm nhìn, huy động hiệu quả nguồn lực, phát triển khoa học công nghệ, chuyển đổi số và xanh, phát triển nhà ở xã hội, cải thiện phương thức giao thông và khắc phục triệt để những tồn tại, hạn chế. Đồng thời, cần tăng cường giám sát, kiểm toán ngay từ đầu để đảm bảo chất lượng, tiến độ, hiệu quả và phòng, chống thất thoát, lãng phí.
Khẳng định phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại là nhiệm vụ vừa cấp bách vừa lâu dài, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh hạ tầng phải đi trước một bước, tư duy và quy hoạch phải mở đường cho phát triển. Đây là trọng trách lớn lao của ngành xây dựng trong giai đoạn mới, đồng thời cũng là cơ sở để tin tưởng rằng với khí thế và động lực mới, ngành sẽ tiếp tục đạt được những thành tựu cao hơn trong thời gian tới.
