Việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương từ đầu năm 2025 không chỉ mở ra không gian phát triển mới, mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn đối với Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế) trong việc tạo lập mô hình tăng trưởng nhanh, bền vững. Huế đang đứng trước yêu cầu phải chuyển đổi mạnh mẽ mô hình tăng trưởng, tạo lập các động lực phát triển mới mang tính đột phá, nhất là mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Nhận diện rõ điểm nghẽn tăng trưởng
Những năm qua, kinh tế Huế duy trì đà tăng trưởng khá ổn định, với tốc độ GRDP bình quân giai đoạn 2021-2025 đạt khoảng 7,25%/năm; thu ngân sách tăng hơn 10%/năm; cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực, trong đó khu vực dịch vụ chiếm tỷ trọng chủ đạo. Quy mô nền kinh tế từng bước được mở rộng, GRDP bình quân đầu người đạt khoảng 3.000 USD; nhiều dự án đầu tư lớn được thu hút, góp phần cải thiện diện mạo đô thị và kết cấu hạ tầng.
Tuy nhiên, theo đánh giá của Sở Tài chính thành phố, nền kinh tế Huế vẫn còn những hạn chế: Quy mô còn nhỏ, năng suất lao động chưa cao, các động lực tăng trưởng chưa rõ nét, chưa hình thành được ngành kinh tế mũi nhọn có sức lan tỏa lớn; động lực tăng trưởng chưa thật sự bền vững, phụ thuộc nhiều vào một số lĩnh vực truyền thống.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Nguyễn Văn Mạnh cho biết: Huế đang có nhiều cơ hội phát triển mới, nhưng nếu không đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng, không tạo được động lực đột phá, sẽ khó đạt được mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững.
Tiến sĩ Trần Thị Hải Yến (Trường đại học Tài chính-Marketing) nhấn mạnh: “Những điểm nghẽn về thể chế, nguồn lực và cấu trúc kinh tế đang làm hạn chế khả năng bứt phá của Huế”.
Trong khi đó, đại diện cộng đồng doanh nghiệp - ông Nguyễn Tiến Quang, Giám đốc VCCI miền trung-Tây Nguyên, cho rằng: “Môi trường đầu tư đã có cải thiện, nhưng Huế cần tiếp tục cải cách mạnh mẽ hơn nữa, tạo niềm tin và động lực cho doanh nghiệp mở rộng sản xuất, kinh doanh”.
Một trong những điểm nghẽn của Huế còn là nguồn nhân lực chất lượng. Dù là trung tâm giáo dục lớn của khu vực, nhưng chất lượng và cơ cấu nhân lực của Huế vẫn chưa đáp ứng yêu cầu của các ngành kinh tế mới. Ngoài ra, sự liên kết vùng và liên kết ngành còn yếu, khiến Huế chưa phát huy hết vai trò là cực tăng trưởng của miền trung. Những đánh giá này cho thấy rõ yêu cầu cấp thiết phải chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững hơn.
Kiến tạo những trụ cột tăng trưởng mới
Huế là địa phương có hệ thống di sản văn hóa đặc sắc, là trung tâm văn hóa lớn của cả nước. Đây chính là lợi thế cạnh tranh khác biệt, tạo nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế. Thời gian qua, thành phố từng bước khai thác hiệu quả giá trị di sản thông qua phát triển du lịch, tổ chức các hoạt động văn hóa, nghệ thuật quy mô lớn, tiêu biểu như Festival Huế. Tuy nhiên, theo đánh giá của giới chuyên môn, việc khai thác vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, chủ yếu dừng lại ở du lịch truyền thống, chưa hình thành hệ sinh thái công nghiệp văn hóa hiện đại.
Các nhà nghiên cứu kinh tế chia sẻ, Huế đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ “dựa vào lợi thế sẵn có” sang “dựa vào đổi mới sáng tạo và giá trị gia tăng cao”. Đây là điều kiện tiên quyết để bảo đảm tăng trưởng nhanh nhưng vẫn bền vững. Do đó, thành phố đang xây dựng các mô hình tăng trưởng dựa trên các trụ cột mới, phù hợp với đặc thù đô thị di sản.
Với hệ thống di sản văn hóa đặc sắc, Huế có điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế di sản - một mô hình tăng trưởng mang tính đặc thù. Theo các chuyên gia, việc phát triển các sản phẩm văn hóa, ẩm thực và kinh tế đêm vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Thương hiệu ẩm thực kinh kỳ hoàn toàn có thể trở thành trụ cột của kinh tế đêm, nếu được đầu tư bài bản và có chiến lược dài hạn. Như vậy, bài toán không chỉ là thu hút du khách, mà là nâng cao giá trị chi tiêu, kéo dài thời gian lưu trú, hình thành hệ sinh thái công nghiệp văn hóa.
Theo đồng chí Nguyễn Văn Mạnh: Thành phố Huế đã xác định phát triển kinh tế di sản gắn với du lịch và công nghiệp văn hóa là một trong những trụ cột quan trọng. Tuy nhiên, quá trình này phải bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, giữ gìn giá trị nguyên gốc của di sản, không đánh đổi văn hóa lấy tăng trưởng kinh tế.
Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thị Vân Hoa, nguyên Phó Hiệu trưởng Trường đại học Kinh tế Quốc dân cho rằng: “Huế cần phát triển mô hình đô thị di sản sáng tạo, trong đó di sản không chỉ được bảo tồn, mà phải trở thành nguồn lực trực tiếp cho tăng trưởng kinh tế”.
Bên cạnh kinh tế di sản, kinh tế số được xác định là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng nhất. Theo đánh giá của chuyên gia, tích hợp tăng trưởng số, tăng trưởng xanh là con đường tất yếu để Huế phát triển nhanh và bền vững trong bối cảnh mới. Việc ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn, quảng bá và khai thác di sản được xem là giải pháp quan trọng.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Huỳnh Quyết Thắng - Đại học Bách khoa Hà Nội nhấn mạnh: “Vai trò của khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong việc xây dựng Huế trở thành trung tâm lớn về văn hóa, du lịch của khu vực Đông Nam Á là hết sức quan trọng”.
Những năm qua, tại thành phố Huế đã có những bước đi tích cực trong xây dựng chính quyền số, phát triển công nghệ thông tin và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, “Huế cần một hệ sinh thái đào tạo và cung ứng nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của kinh tế số, dịch vụ hiện đại và quản trị đô thị thông minh”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Tiến Đạt nhận định.
Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, Huế cần phát triển đồng bộ các lĩnh vực, tạo nên hệ thống động lực tăng trưởng đa dạng. Một trong những định hướng lớn là phát triển công nghiệp sạch và công nghệ cao, thu hút các dự án có chọn lọc, ưu tiên công nghệ tiên tiến, thân thiện môi trường, phù hợp với đặc thù đô thị di sản. Đây là hướng đi nhằm nâng cao giá trị gia tăng, tạo việc làm và giảm dần sự phụ thuộc vào khu vực dịch vụ. Bên cạnh đó, đầu tư hạ tầng tiếp tục được xác định là khâu đột phá. Việc hoàn thiện hệ thống giao thông, đô thị, cảng biển, sân bay sẽ mở rộng không gian phát triển, tăng khả năng kết nối và thu hút nguồn lực đầu tư.
