Trong tuần đầu tiên chào bán IPO ở mức 80.000 đồng mỗi cổ phiếu, Công ty Cổ phần Đầu tư Điện Máy Xanh (DMX) đã nhận được sự quan tâm mạnh mẽ từ thị trường. Sau đợt phát hành, doanh nghiệp được định giá khoảng 3,9 tỷ USD, trở thành một trong những công ty bán lẻ có giá trị lớn nhất trên thị trường chứng khoán Việt Nam.
Dragon Capital tham gia IPO với cam kết đầu tư lớn
Mới đây, Dragon Capital xác nhận đăng ký mua tối thiểu 50 triệu USD (tương đương gần 1.350 tỷ đồng) cổ phần IPO của Điện Máy Xanh, coi đây là cơ hội đầu tư hấp dẫn. Ông Lê Anh Tuấn, Tổng giám đốc Dragon Capital, cho rằng DMX đang có sự kết hợp hiếm có giữa tăng trưởng bền vững, dòng cổ tức đều đặn và dư địa mở rộng trong dài hạn, đặc biệt là với EraBlue tại Indonesia, mảng kinh doanh được đánh giá còn nhiều tiềm năng tăng trưởng nhưng chưa phản ánh đầy đủ vào định giá hiện tại.
Chuyển dịch mô hình kinh doanh chiến lược
DMX đã có sự chuyển dịch căn bản trong mô hình kinh doanh: từ cạnh tranh chủ yếu bằng giá sang chiến lược sở hữu trọn vòng đời khách hàng, từ tài trợ mua hàng (trả góp 0%), lắp đặt và sửa chữa (Thợ Điện Máy Xanh), đến bảo hành và nâng cấp thiết bị. Theo Dragon Capital, bệ đỡ cho sự chuyển dịch này là quy mô, cũng là lợi thế cạnh tranh bền vững của DMX. Chuỗi đang nắm khoảng 60-80% thị phần tại Việt Nam ở hầu hết các hãng lớn, qua đó sở hữu hai lợi thế: điều khoản mua hàng tốt và khả năng tài trợ chi phí tài chính cho khách hàng (lãi suất 0%) ở mức cạnh tranh.
Kết quả là doanh thu DMX tiếp tục tăng nhờ dịch vụ, tài chính tiêu dùng và chu kỳ thay thế thiết bị, trong khi biên lợi nhuận được cải thiện nhờ kỷ luật giá bán, danh mục sản phẩm độc quyền và tỷ trọng dịch vụ ngày càng gia tăng. Đi kèm là mô hình tạo dòng tiền mặt mạnh, hỗ trợ chính sách cổ tức đều đặn.
Tiềm năng từ thị trường Indonesia
Một điểm cộng quan trọng khác: khi đầu tư vào DMX, nhà đầu tư còn sở hữu thêm "DMX thứ hai" đang hình thành tại Indonesia. Thông qua EraBlue, DMX đang triển khai đúng công thức đã thành công ở Việt Nam - quy mô, sản phẩm phù hợp túi tiền, tài chính tiêu dùng và dịch vụ sau bán - tại một thị trường có nhiều điểm tương đồng với Việt Nam trong giai đoạn đầu của quá trình hiện đại hóa ngành bán lẻ điện máy. Nhưng Indonesia có quy mô lớn hơn nhiều với dân số trên 280 triệu, mật độ dân cư cao gấp khoảng 4 lần và phần lớn thị trường điện máy vẫn nằm ở kênh truyền thống. EraBlue đã có lãi ở cấp công ty và đang mở rộng nhanh, hướng tới mục tiêu 1.000 cửa hàng vào năm 2030.
"Tại mức giá IPO, nhà đầu tư về cơ bản mới chỉ trả khoảng 10 lần lợi nhuận cho mảng kinh doanh tại Việt Nam; phần giá trị đến từ Indonesia gần như chưa được ghi nhận. Theo ước tính nội bộ, riêng EraBlue có thể đạt quy mô giá trị khoảng 1 tỷ USD vào năm 2030 - một lớp giá trị mà bội số cốt lõi gần như chưa phản ánh", đại diện Dragon Capital nhấn mạnh.
Định giá hấp dẫn so với thị trường
Đại diện Dragon Capital nhận định, với dự phóng tăng trưởng lợi nhuận, định giá DMX chỉ đang ở mức khoảng 10 lần, thấp đáng kể so với mức trung vị khoảng 16 lần của nhóm doanh nghiệp tiêu dùng đầu ngành niêm yết tại Việt Nam, trong khi DMX lại có tốc độ tăng trưởng lợi nhuận cao hơn. “Tóm lại, ở vùng giá này, nhà đầu tư đang đổ vốn vào một doanh nghiệp có tăng trưởng lợi nhuận khoảng 15% mỗi năm, định giá quanh 10 lần lợi nhuận, được vận hành bởi đội ngũ có năng lực thực thi hàng đầu, được bảo vệ bởi mức lợi suất cổ tức tiền mặt bền vững khoảng 4-5%, và sở hữu thêm dư địa tăng trưởng từ Indonesia gần như vẫn để ngỏ trong định giá. Đó là cơ sở để chúng tôi xếp DMX vào vùng hấp dẫn nếu nhìn theo tiêu chí tăng trưởng so với giá”, đại diện Dragon Capital chia sẻ.
Cam kết của ban lãnh đạo
Ông Lê Anh Tuấn cho biết, Dragon Capital đánh giá cao mức độ cam kết và sự đồng hành của Ban lãnh đạo đối với cổ đông: "Một mô hình kinh doanh tốt chỉ tạo ra giá trị cho cổ đông khi những người điều hành thực sự mong muốn và cam kết theo đuổi dài hạn giá trị đó và ở DMX, chúng tôi nhìn thấy điều này rất rõ". Đây là đội ngũ thế hệ thứ hai, chuyên nghiệp, khát khao tăng trưởng và đã chứng minh năng lực thực thi bằng kết quả cụ thể. Ban lãnh đạo công khai cam kết dùng tiền cá nhân để tham gia chính đợt IPO này. Tổng giám đốc Đoàn Văn Hiểu Em đăng ký mua 2 triệu cổ phiếu, ông Nguyễn Đức Tài cùng gia đình đăng ký mua 1,9 triệu cổ phiếu. Nhiều thành viên chủ chốt khác cũng sẽ tham gia.
"Khi người điều hành bỏ tiền túi để mua đúng thương vụ mình đang chào bán - thay vì rút ra - đó là tín hiệu rõ ràng nhất về một đội ngũ đứng cùng phía với cổ đông", ông Tuấn nhìn nhận. Sự đồng hành này còn thể hiện qua cách điều hành: lựa chọn hướng về giá trị dài hạn khi chủ động ưu tiên lợi nhuận và kỷ luật giá, thay vì giảm giá bằng mọi cách để đẩy mạnh số lượng sản phẩm bán ra.
Lãnh đạo Dragon Capital chia sẻ: “Nếu trong tương lai, Ban lãnh đạo DMX tiếp tục áp dụng các cấu trúc thân thiện với cổ đông, chẳng hạn như chương trình quyền chọn cổ phiếu (stock option) thay thế cho ESOP trước đây, lợi ích giữa đội ngũ điều hành và cổ đông sẽ càng gắn kết, phù hợp với mục tiêu dài hạn mà Dragon Capital đang theo đuổi”.
Phân bổ giữa MWG và DMX
Chia sẻ thêm về nội dung đang được quan tâm trong cộng đồng nhà đầu tư hiện nay: MWG và DMX, phân bổ ra sao khi cùng hệ sinh thái bán lẻ? Đại diện Dragon Capital đưa ra quan điểm, là một công ty niêm yết độc lập, DMX cần được nhìn trên câu chuyện riêng: tăng trưởng lợi nhuận hai chữ số, dòng tiền mặt mạnh, chính sách cổ tức rõ ràng và dư địa lớn từ EraBlue. So với mặt bằng doanh nghiệp tiêu dùng - bán lẻ trên thị trường, DMX nổi bật nhờ định giá còn rẻ trong khi câu chuyện tăng trưởng dài hạn rõ ràng. Theo thời gian, thị trường nhiều khả năng sẽ định giá DMX ngày càng dựa trên các yếu tố cơ bản này, mức độ tương quan với MWG sẽ mờ dần, nhất là khi đóng góp của Bách Hóa Xanh trong định giá và câu chuyện của MWG ngày càng lớn, khiến hai doanh nghiệp được nhìn nhận như hai câu chuyện tách bạch.
Hiện quỹ là cổ đông tổ chức lớn nhất của MWG (ngoài nhóm cổ đông liên quan Ban lãnh đạo), nên khoản đầu tư vào DMX được xem xét trong tổng thể vị thế Dragon Capital đối với cả hệ sinh thái bán lẻ MWG - DMX, thay vì tách rời từng mã. Tổng mức giải ngân của Dragon Capital vào hệ sinh thái này vì thế sẽ tăng đáng kể so với giai đoạn trước - khi dòng vốn chỉ tập trung vào cổ phiếu MWG.
Làn sóng IPO và cơ hội nâng hạng thị trường
Mở rộng câu chuyện sang làn sóng IPO mới và bối cảnh nâng hạng, đại diện Dragon Capital nhìn nhận, thị trường năm nay đang được nâng đỡ bởi ba trụ cột: làn sóng IPO chất lượng, lộ trình nâng hạng và niềm tin vào nền tảng vĩ mô ổn định. Ba yếu tố này không tách rời mà bổ trợ lẫn nhau, trong đó nâng hạng đóng vai trò mắt xích: vừa kích hoạt dòng vốn ngoại - ước tính khoảng 2-5 tỷ USD trong 12 tháng tới, vừa tạo chất xúc tác cho chính làn sóng IPO. Quy mô làn sóng đó không nhỏ, Dragon Capital ước tính tổng giá trị IPO tại Việt Nam giai đoạn 2026-2028 có thể vượt 40 tỷ USD, với DMX là một trong những thương vụ lớn mở màn cho chu kỳ mới.
Thế hệ doanh nghiệp lên sàn lần này được đánh giá khác biệt ở chất lượng nền tảng: tài sản và khả năng sinh lời đã được kiểm chứng, chiến lược tăng trưởng rõ ràng xoay quanh một mảng kinh doanh có lợi thế cạnh tranh bền vững, và chuẩn quản trị, gắn kết lợi ích với cổ đông được nâng lên. Ông Tuấn cho rằng, đây là nhóm doanh nghiệp có khả năng thu hút sự quan tâm của dòng vốn quốc tế trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục theo đuổi lộ trình nâng hạng thị trường. Dòng vốn này, cả thụ động lẫn chủ động, thường ưu tiên doanh nghiệp đầu ngành, quy mô lớn, thanh khoản cao; một thương vụ niêm yết như DMX vốn hóa khoảng 4 tỷ USD và là ứng viên cho rổ VN30 hội đủ các tiêu chí đó.
"Chính vì vậy, chúng tôi kỳ vọng đợt IPO DMX lần này sẽ thu hút cả những nhà đầu tư mới chưa xuất hiện nhiều tại thị trường Việt Nam", đại diện Dragon Capital chia sẻ. Với Dragon Capital, đây là điểm khởi đầu của một chu kỳ hơn là đích đến. Được FTSE công nhận chỉ là cột mốc đầu tiên, còn phép thử và cơ hội lớn hơn nằm ở câu chuyện MSCI, nơi Việt Nam có thể được nâng hạng trong những năm tới. DMX vì vậy là một ví dụ tiêu biểu của lớp doanh nghiệp IPO mới, mở màn cho chu kỳ dòng vốn ngoại quay trở lại mạnh mẽ hơn với thị trường Việt Nam.
