Dịch vụ kiểm tra quy hoạch đất đai đang xuất hiện ngày càng nhiều trên các nền tảng mạng xã hội, đặc biệt trong các hội nhóm mua bán bất động sản. Với chi phí chỉ từ 300.000 đến 500.000 đồng, người dùng có thể nhận kết quả qua tin nhắn hoặc điện thoại mà không cần gặp trực tiếp người cung cấp dịch vụ. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, việc phụ thuộc vào những dịch vụ này tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý và tài chính.
Thực trạng dịch vụ check quy hoạch trên mạng xã hội
Theo khảo sát của phóng viên, người có nhu cầu chỉ cần chụp ảnh trang 2 và 3 của Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cùng định vị mảnh đất gửi qua Zalo là có thể nhận được thông tin quy hoạch. Người cung cấp dịch vụ khẳng định dữ liệu được lấy từ các Viện Quy hoạch nên đảm bảo độ chính xác. Bên cạnh các cá nhân, nhiều ứng dụng và website do công ty công nghệ hoặc doanh nghiệp bất động sản phát triển cũng cung cấp tính năng tra cứu tương tự.
Tuy nhiên, nhiều phản ánh cho thấy thông tin từ các nền tảng này chỉ mang tính tham khảo, không có giá trị pháp lý và có thể đã lỗi thời do quy hoạch thường xuyên được điều chỉnh.
Khuyến cáo từ môi giới bất động sản
Chị Ng.T.T., môi giới bất động sản tại Phú Thọ, cho rằng người mua không nên quá phụ thuộc vào dịch vụ check quy hoạch trên mạng. "Quy hoạch có thể được điều chỉnh, cập nhật thường xuyên, trong khi dữ liệu của các cá nhân, đơn vị làm dịch vụ có thể chưa đầy đủ hoặc đã lỗi thời", chị T. nói. Chị khuyến cáo người mua nên trực tiếp đến cơ quan địa chính hoặc cơ quan quản lý đất đai tại địa phương để kiểm tra thông tin mới nhất, giúp hạn chế nguy cơ mua phải đất vướng quy hoạch.
Anh N., môi giới bất động sản tại Hà Nội, cho biết nhiều môi giới sử dụng ứng dụng tra cứu quy hoạch, nhất là với khu vực có quy hoạch chi tiết 1/500. Tuy nhiên, anh nhấn mạnh các công cụ này chỉ có giá trị tham khảo: "Quy hoạch có thể thay đổi trong quá trình quản lý, điều chỉnh của địa phương và dữ liệu trên ứng dụng không phải lúc nào cũng được cập nhật kịp thời." Anh khuyên người dân nên đến địa chính xã, phường để được hướng dẫn xác định cụ thể thửa đất có nằm trong quy hoạch hay không.
Rủi ro pháp lý và hậu quả tài chính
Luật sư Chu Đông (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội) cảnh báo, nếu người dân sử dụng thông tin quy hoạch không chính xác để giao dịch, hậu quả có thể rất lớn. Không chỉ mất chi phí thuê dịch vụ, người mua có thể mất tiền đặt cọc, mua phải đất nằm trong diện quy hoạch hoặc mất cơ hội đầu tư. "Khoản phí kiểm tra quy hoạch thường không lớn, nhưng thiệt hại thực tế từ việc sử dụng thông tin sai có thể rất nghiêm trọng", luật sư phân tích.
Theo luật sư Chu Đông, việc cung cấp thông tin quy hoạch trên mạng không mặc nhiên vi phạm pháp luật nếu người cung cấp kiểm tra, đối chiếu nguồn dữ liệu khách quan và chính xác. Tuy nhiên, rủi ro phát sinh khi một số cá nhân, tổ chức cung cấp dịch vụ theo kiểu "chụp giật", lấy thông tin từ nguồn không chính thống, ứng dụng chưa kiểm chứng rồi thu tiền. "Khi đã nhận tiền, người cung cấp dịch vụ phải có trách nhiệm kiểm tra tính chính xác của thông tin. Không thể lấy lý do dữ liệu chưa cập nhật để chối bỏ trách nhiệm", luật sư nhấn mạnh.
Trách nhiệm hình sự nếu cố ý cung cấp thông tin sai
Luật sư Chu Đông cho rằng cần xem xét cụ thể từng trường hợp, trong đó yếu tố quan trọng là xác định lỗi và mục đích của người cung cấp thông tin. Nếu cá nhân biết rõ thông tin quy hoạch không chính xác nhưng cố tình cung cấp để thu tiền, hành vi này có dấu hiệu gian dối và có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự. "Không thể chỉ căn cứ vào số tiền vài trăm nghìn đồng để đánh giá hành vi mà cần xem xét hậu quả đối với người bị thiệt hại", luật sư nói. Nếu chứng minh được việc cung cấp thông tin sai là nguyên nhân trực tiếp gây thiệt hại, người cung cấp dịch vụ có thể phải chịu trách nhiệm liên quan.
Tuy nhiên, việc xử lý các vụ việc này trên thực tế không đơn giản. Có trường hợp người dân tố cáo nhưng cơ quan chức năng xác định đây là tranh chấp dân sự và yêu cầu giải quyết bằng khởi kiện. Ngược lại, nếu có đủ căn cứ chứng minh việc cung cấp thông tin sai nhằm chiếm đoạt tài sản thì có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự. Ngoài ra, hành vi này còn có thể liên quan đến các lĩnh vực pháp luật khác như dân sự, thương mại, kinh doanh bất động sản hoặc viễn thông.
Giải pháp an toàn cho người mua đất
Theo các chuyên gia, phương án an toàn nhất để tra cứu thông tin quy hoạch là liên hệ trực tiếp với cơ quan quản lý đất đai tại địa phương nơi có bất động sản. Cán bộ chuyên môn sẽ kiểm tra bản đồ quy hoạch, xác định tình trạng pháp lý và cung cấp thông tin liên quan dựa trên thông tin thửa đất do người dân cung cấp. Điều này giúp người mua tránh được những rủi ro không đáng có khi giao dịch bất động sản.
