Khu đất vàng tại số 448 Nguyễn Tất Thành (Phường Xóm Chiếu) chính thức khởi công dự án Saigon LightHouse sau gần một thập kỷ chờ đợi. Để dự án này được khởi động, các bên liên quan đã mất 10 năm tháo gỡ vấn đề pháp lý. Dự án có nguồn gốc từ hợp đồng BT (xây dựng-chuyển giao) triển khai từ năm 2016. Công trình hạ tầng đã hoàn thành và bàn giao từ đầu năm 2018 nhưng việc thanh toán bằng quỹ đất kéo dài nhiều năm do vướng mắc trong xác định thời điểm tính tiền sử dụng đất. Chỉ khi được đưa vào danh mục dự án trọng điểm cần tháo gỡ, toàn bộ hồ sơ pháp lý mới hoàn thiện để dự án chính thức khởi động trở lại.
Nỗ lực tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý
Phát biểu tại lễ khởi công dự án Saigon LightHouse, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Hoàng Nguyên Dinh cho biết: “Việc tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp là nhiệm vụ trọng tâm của Thành phố. Hàng trăm doanh nghiệp và dự án được giải quyết vướng mắc trong thời gian ngắn thể hiện quyết tâm của cả hệ thống chính trị với tinh thần không né tránh trách nhiệm, luôn đồng hành cùng nhà đầu tư để đưa Thành phố phát triển bền vững.”
Tương tự, dự án The Grand Manhattan của Novaland cũng là điển hình cho sự hồi sinh sau khi các nút thắt pháp lý được tháo gỡ. Sau hơn ba năm tái cấu trúc và hoàn thiện thủ tục, dự án đang bước vào giai đoạn thi công nước rút, dự tính bàn giao cho khách hàng từ quý III/2026. Việc hoàn tất nghĩa vụ tài chính và tiếp tục hoàn thiện pháp lý được xem là bước ngoặt giúp dự án trở lại thị trường sau thời gian dài đình trệ.
Hiệu ứng lan tỏa đến nền kinh tế
Đại diện các doanh nghiệp cho rằng quá trình tháo gỡ vướng mắc không chỉ giúp các dự án tiếp tục triển khai mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa đối với toàn bộ nền kinh tế. Khi nguồn lực đất đai được khai thác hiệu quả hơn, dòng vốn được khơi thông, hàng loạt công trình được thi công trở lại, qua đó tạo việc làm, tăng thu ngân sách và thúc đẩy nhiều lĩnh vực như xây dựng, vật liệu, tài chính, thương mại và dịch vụ cùng phát triển. Đây cũng là nền tảng để doanh nghiệp chuyển từ giai đoạn xử lý khó khăn sang phát triển bền vững.
Những tín hiệu tích cực này cho thấy bức tranh bất động sản TP.HCM đang thay đổi khi các điểm nghẽn pháp lý từng bước được tháo gỡ, góp phần cải thiện nguồn cung vốn khan hiếm trong nhiều năm qua.
Khơi thông nguồn lực trên diện rộng
Theo UBND Thành phố, hiện có 838 công trình, dự án và khu đất tồn đọng cần xử lý, trong đó 54 dự án thuộc thẩm quyền Trung ương và 784 dự án thuộc thẩm quyền địa phương. Đến nay, 417 dự án đã hoàn tất thủ tục pháp lý hoặc được tái khởi động; 393 dự án căn bản hoàn thành việc tháo gỡ các vướng mắc chính và đang thực hiện những thủ tục cuối cùng. Chỉ còn 28 dự án tiếp tục được tập trung xử lý do tính chất pháp lý đặc biệt phức tạp.
Việc xử lý đã góp phần khơi thông hơn 206.000 tỷ đồng vốn đầu tư và đưa gần 17.000ha đất vào khai thác, sử dụng. Đây là nguồn lực rất lớn trong bối cảnh thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP ở mức hai con số và thu ngân sách đạt 1 triệu tỷ đồng trong năm 2026. Khi các dự án được khởi động trở lại, hàng loạt ngành nghề liên quan như xây dựng, vật liệu, thiết kế, tài chính, ngân hàng, logistics và thương mại đều được hưởng lợi.
Rào cản và giải pháp
Tuy nhiên, quá trình tháo gỡ vẫn gặp rào cản. Phần lớn các dự án tồn đọng liên quan đến vấn đề pháp lý phức tạp, kéo dài qua nhiều thời kỳ với các quy định khác nhau. Trong đó, công tác xác định giá đất, nghĩa vụ tài chính và xử lý hồ sơ có lịch sử hàng chục năm là thách thức lớn. Nhiều đơn vị tư vấn e ngại tham gia định giá vì lo ngại rủi ro pháp lý, trong khi dữ liệu giao dịch thị trường các giai đoạn trước không đầy đủ để so sánh. Đối với các dự án đặc thù như cảng biển, bệnh viện hay sân golf, việc xác định giá trị càng khó khăn hơn khi thiếu tài sản tương đồng.
Nhằm giải quyết căn cơ, Thành phố tiếp tục kiến nghị Trung ương sửa đổi quy định về xác định giá đất, tăng cường phân cấp cho địa phương và hoàn thiện cơ chế khấu trừ chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng. Các sở, ngành thành lập tổ công tác chuyên đề theo dõi từng dự án cụ thể để xử lý dứt điểm vướng mắc, thay vì giải quyết riêng rẽ như trước.
Mục tiêu biến dự án dang dở thành động lực tăng trưởng
Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được đánh giá: “Hơn một năm qua, Thành phố đã tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về công trình, dự án và khu đất tồn đọng, qua đó giải phóng nguồn lực rất lớn cho phát triển kinh tế-xã hội.” Lãnh đạo Thành phố nhấn mạnh chính quyền sẽ tiếp tục phát huy vai trò của các Tổ công tác đặc biệt để trực tiếp tháo gỡ thủ tục đầu tư, bồi thường, giải phóng mặt bằng và xử lý các dự án tồn đọng. Mục tiêu lớn nhất là biến dự án dang dở thành các khu đô thị hiện đại, những công trình phục vụ người dân và động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế.
