Thị trường xe điện Trung Quốc đang chứng kiến cuộc đua giảm giá khốc liệt, với mức lợi nhuận chỉ còn khoảng 5.000 nhân dân tệ mỗi xe. Đằng sau những mức giá hấp dẫn là câu chuyện về sức khỏe tài chính của các nhà sản xuất và rủi ro tiềm ẩn cho người tiêu dùng.
Cuộc đua không phải khuyến mãi
Những tấm biển giá đỏ rực với mức khởi điểm dưới 100.000 nhân dân tệ xuất hiện liên tục tại các đại lý. BYD từng chào bán mẫu xe điện cỡ nhỏ dưới 8.000 USD và giảm giá tới 34% trên nhiều dòng xe. Đây không phải đợt khuyến mãi thông thường mà là cuộc chiến sinh tồn, khi thị trường nội địa có quá nhiều nhà sản xuất so với nhu cầu. Giới chức Trung Quốc gọi tình trạng này là "involution" - cạnh tranh tự bào mòn.
Lợi nhuận mỏng manh
Theo JPMorgan, biên lợi nhuận ròng trung bình trên mỗi xe bán trong nước chỉ còn 5.000 nhân dân tệ, trong khi xuất khẩu có thể mang về 20.000 nhân dân tệ. Số liệu chính thức cho thấy biên lợi nhuận toàn ngành xe năm 2025 chỉ đạt 4,1%, thấp hơn mức trung bình 5,9% của các ngành công nghiệp hạ nguồn. Chỉ BYD, Li Auto và Seres thực sự có lãi; phần lớn các hãng còn lại bán xe gần sát hoặc dưới giá thành để giữ doanh số.
Áp lực lên chuỗi cung ứng
Khi doanh nghiệp không có lãi, họ thường kéo dài thời gian thanh toán cho nhà cung cấp. BYD từng mất trung bình 275 ngày để trả tiền, phát hành hơn 400 tỷ nhân dân tệ giấy nợ điện tử. Đến tháng 6/2025, 17 hãng xe cam kết rút thời gian thanh toán xuống còn 60 ngày. Sức ép này buộc nhà cung cấp cắt giảm chi phí, đôi khi hy sinh chất lượng phụ tùng.
Rủi ro dội ngược người mua
Một chiếc xe rẻ bất thường thường là sản phẩm của doanh nghiệp chấp nhận lỗ, sống nhờ nợ và dòng tiền cầm cự. Thị trường được dự báo đến cuối thập kỷ chỉ còn khoảng 15 thương hiệu đủ sức khỏe tài chính. Người mua không chỉ trả tiền cho phần cứng mà còn đặt cược vào khả năng tồn tại lâu dài của hãng. Nếu hãng biến mất, các cam kết bảo hành, phụ tùng và dịch vụ cũng tan biến.
Nhà nước can thiệp
Chính phủ Trung Quốc đã ra lệnh dừng cuộc đua giảm giá và sản xuất dư thừa, sửa luật giá lần đầu sau gần ba thập kỷ. Xe điện bị đưa ra khỏi danh sách ngành chiến lược trong Kế hoạch 5 năm lần thứ 15. Ngay cả BYD cũng chứng kiến lợi nhuận ròng năm 2025 giảm 19%. Khi chính bàn tay từng thổi bùng cuộc bùng nổ phải ghìm cương, đó là bằng chứng rõ ràng rằng tăng trưởng bằng giá rẻ không thể kéo dài.
