Chuỗi giá trị ngành kim cương tự nhiên toàn cầu được hình thành qua 3 mắt xích chính: thượng nguồn, trung nguồn và hạ nguồn, theo báo cáo của Bain & Company phối hợp với Antwerp World Diamond Centre (AWDC) và phân tích từ De Beers. Mỗi công đoạn tập trung tại các quốc gia khác nhau, tạo dòng chảy thương mại hàng chục tỷ USD mỗi năm.
Thượng nguồn: Khai thác và phân loại
Ở thượng nguồn, kim cương tự nhiên được khai thác từ các mỏ lớn tại Botswana, Nga, Canada, Angola, Namibia và Nam Phi. Sau khi phân loại và định giá, kim cương thô được bán qua các nhà khai thác lớn hoặc đấu giá quốc tế. Hoạt động khai thác tập trung trong tay một số doanh nghiệp lớn như De Beers, ALROSA và Rio Tinto.
Trung nguồn: Cắt mài và giao dịch
Kim cương thô sau đó chuyển sang trung nguồn, nơi diễn ra giao dịch, cắt mài và đánh bóng. Ấn Độ hiện là trung tâm chế tác lớn nhất thế giới, đảm nhận xử lý phần lớn lượng kim cương thô toàn cầu nhờ lợi thế về lao động và chi phí. Antwerp (Bỉ), Dubai (UAE) và Israel là các trung tâm giao dịch quan trọng, kết nối nhà khai thác với doanh nghiệp chế tác và nhà bán buôn. Ấn Độ đảm nhiệm khoảng 90% lượng kim cương tự nhiên được đánh bóng trên toàn cầu, theo số liệu chính phủ nước này.
Hạ nguồn: Chế tác trang sức và bán lẻ
Ở hạ nguồn, kim cương đã qua chế tác được chuyển đến các nhà sản xuất trang sức, thương hiệu xa xỉ và hệ thống bán lẻ trước khi đến tay người tiêu dùng. Giá trị gia tăng lớn nhất được tạo ra ở các khâu cắt mài, chế tác và bán lẻ, không phải khai thác. Điều này giải thích vì sao Ấn Độ dù không có mỏ kim cương vẫn trở thành trung tâm chế tác lớn nhất, còn Bỉ và UAE là trung tâm giao dịch quốc tế.
Tiềm năng thị trường kim cương Ấn Độ
Năm 2025, ông Amit Pratihari, Giám đốc điều hành De Beers Ấn Độ, nhận định Ấn Độ nổi lên như điểm sáng khi nhu cầu tại Mỹ và Trung Quốc suy yếu. Xuất khẩu kim cương cắt mài và đánh bóng của Ấn Độ từ tháng 4 đến tháng 12/2025 đạt 9,76 tỷ USD, theo Hội đồng Xúc tiến Xuất khẩu Đá quý và Trang sức Ấn Độ (GJEPC). "Phân khúc hàng xa xỉ tại Trung Quốc đã chững lại hoàn toàn. Trong khi đó, chúng tôi nhìn thấy tiềm năng tăng trưởng rất mạnh tại Ấn Độ", ông Pratihari cho biết.
Việt Nam nhập khẩu kim cương từ Ấn Độ
Theo Cục Hải quan (Bộ Tài chính), tổng kim ngạch nhập khẩu kim cương của Việt Nam năm 2025 đạt 241,2 triệu USD (hơn 6.300 tỷ đồng). Riêng 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch ước đạt 121,5 triệu USD (gần 3.200 tỷ đồng). Ấn Độ là nguồn cung lớn nhất, với 63,2 triệu USD, chiếm 52% tổng giá trị nhập khẩu nửa đầu năm. Bỉ đứng thứ hai với gần 18 triệu USD, Israel vươn lên thứ ba với hơn 9,1 triệu USD, cao gấp đôi so với cả năm 2025. Botswana cung cấp 7,7 triệu USD, Thái Lan và Hong Kong (Trung Quốc) lần lượt đạt 5,1 triệu USD và 2,8 triệu USD.
Tháng 7/2026, Công an tỉnh Thanh Hóa triệt phá đường dây buôn lậu kim cương xuyên quốc gia, do người nước ngoài điều hành, đã vận chuyển 141 lượt với hơn 28.000 viên kim cương từ Hong Kong vào Việt Nam, doanh thu ước tính 280 tỷ đồng. Sự kiện gây khủng hoảng niềm tin thị trường kim cương trong nước, nhiều thương hiệu tại TP.HCM đóng cửa hoặc tạm ngừng kinh doanh do lượng khách bán lại tăng đột biến.
