Bộ Xây dựng vừa đưa ra hướng dẫn chi tiết về cách tính số căn hộ ưu tiên khi tổ chức bán, cho thuê mua nhà ở xã hội. Đây là nội dung nằm trong Nghị định số 54/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 09/02/2026, sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định trong lĩnh vực nhà ở và kinh doanh bất động sản. Hướng dẫn nhằm bảo đảm quyền lợi cho các nhóm đối tượng chính sách, đồng thời tạo sự minh bạch, công bằng trong quá trình xét duyệt hồ sơ mua nhà ở xã hội trên phạm vi cả nước.
Các nhóm đối tượng ưu tiên theo Luật Nhà ở 2023
Theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 79 Luật Nhà ở năm 2023, các nhóm đối tượng được hưởng chính sách ưu tiên khi mua, thuê mua nhà ở xã hội gồm: người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ, người khuyết tật, người được bố trí tái định cư theo hình thức mua, thuê mua nhà ở xã hội và nữ giới. Trường hợp một người thuộc nhiều nhóm ưu tiên khác nhau, chỉ được hưởng một chính sách hỗ trợ ở mức cao nhất. Nguyên tắc này giúp tránh tình trạng tích lũy nhiều ưu tiên so với các đối tượng khác.
Đối với trường hợp các đối tượng có cùng tiêu chuẩn, điều kiện, thứ tự ưu tiên được thực hiện theo danh sách nêu trên. Bên cạnh đó, quyền ưu tiên dành cho nữ giới chỉ được áp dụng khi người đứng đơn đăng ký là nữ giới đơn thân hoặc là chủ hộ gia đình, căn cứ trên cơ sở dữ liệu về cư trú. Đây là điểm mới nhằm tạo điều kiện cho phụ nữ đơn thân và phụ nữ làm chủ hộ tiếp cận nhà ở xã hội một cách thuận lợi hơn.
Công thức tính số căn hộ ưu tiên
Theo Điều 34 Nghị định số 54/2026/NĐ-CP, đối với dự án có đối tượng ưu tiên theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 79 của Luật Nhà ở, số lượng căn hộ dành riêng cho các nhóm này được xác định bằng công thức: lấy tổng số hồ sơ đủ điều kiện của các nhóm đối tượng ưu tiên chia cho tổng số hồ sơ đủ điều kiện trong danh sách, sau đó nhân với tổng số căn hộ/căn nhà ở xã hội dự kiến bán. Căn cứ vào kết quả này, chủ đầu tư bố trí số căn hộ tương ứng cho các đối tượng ưu tiên và không phải tổ chức bốc thăm đối với số căn hộ đó.
Việc tính toán này giúp xác định chính xác tỷ lệ căn hộ ưu tiên dựa trên nhu cầu thực tế của từng dự án, thay vì một con số cố định. Điều này đồng nghĩa với việc nếu một dự án có nhiều hồ sơ của nhóm ưu tiên hơn, số căn hộ dành cho họ cũng sẽ tăng lên, bảo đảm công bằng cho các đối tượng chính sách tại từng địa phương.
Thứ tự ưu tiên khi bố trí nhà ở xã hội
Nghị định cũng quy định rõ việc bố trí căn hộ cho các đối tượng ưu tiên được thực hiện theo thứ tự lần lượt: người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ, người khuyết tật, người được bố trí tái định cư theo hình thức mua nhà ở xã hội và cuối cùng là nữ giới. Trường hợp số lượng đối tượng trong một nhóm vượt quá số căn hộ ưu tiên còn lại, thì các đối tượng trong nhóm đó sẽ cùng tham gia bốc thăm. Những người không trúng thăm sẽ được tiếp tục tham gia bốc thăm chung với các đối tượng không thuộc diện ưu tiên, đảm bảo không ai bị loại khỏi cơ hội mua nhà.
Như vậy, cơ chế ưu tiên không mang tính tuyệt đối, mà chỉ tạo thêm cơ hội cho các nhóm yếu thế trong xã hội. Quy định này cũng góp phần ngăn chặn tình trạng đầu cơ, xin chỗ hoặc lợi dụng chính sách để trục lợi.
Hà Nội đẩy mạnh triển khai các dự án nhà ở xã hội
Trong bối cảnh đó, UBND TP Hà Nội đã ban hành Chỉ thị số 16 về việc thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội trên địa bàn thành phố. Chỉ thị do Chủ tịch UBND TP Vũ Đại Thắng ký nêu rõ quyết tâm hoàn thành chỉ tiêu tối thiểu 18.700 căn hộ nhà ở xã hội được Thủ tướng Chính phủ giao trong năm 2026. Thành phố còn đặt mục tiêu cao hơn khi phấn đấu có từ 25.000 đến 27.000 căn hộ đủ điều kiện cung ứng ra thị trường trong năm nay.
Theo thông tin từ UBND TP Hà Nội, thành phố chuẩn bị khởi công 114 dự án nhà ở xã hội, dự kiến cung ứng khoảng 27.000 căn hộ. Đây là nguồn cung đáng kể, góp phần giải quyết nhu cầu nhà ở cho người thu nhập thấp, công nhân, người lao động tại khu công nghiệp và các đối tượng chính sách trên địa bàn Thủ đô.
Ngoài ra, theo các quy định hiện hành, tại Hà Nội có hai trường hợp người mua nhà ở xã hội không phải thực hiện bốc thăm và cũng không phải đáp ứng các điều kiện về nhà ở thông thường. Những trường hợp này sẽ được xem xét ưu tiên giải quyết hồ sơ theo thứ tự trước, tạo điều kiện sớm nhất cho người dân an cư.
