Năm 2016, tại thôn Tân Kiều, thành phố Quảng Hán, tỉnh Tứ Xuyên (Trung Quốc), một đội thi công đào mương nước phục vụ nông nghiệp đã vô tình phát hiện một khối kim loại hình trụ dài khoảng 1m, đường kính gần 0,5m, nằm sâu dưới lòng đất. Chiếc máy xúc va phải vật cứng phát ra tiếng động lớn, buộc đội thi công phải dừng khẩn cấp.
Phong tỏa hiện trường vì nghi ngờ bom
Bề mặt khối kim loại phủ kín gỉ sét, hình dáng giống quả bom cỡ lớn khiến nhiều người lo ngại nguy cơ mất an toàn. Đơn vị thi công lập tức báo cơ quan chức năng. Cảnh sát thành phố Quảng Hán cùng lực lượng xử lý bom mìn nhanh chóng có mặt, phong tỏa khu vực và yêu cầu sơ tán người dân xung quanh.
Sau hơn hai giờ kiểm tra bằng biện pháp chuyên môn, lực lượng chức năng xác định vật thể không chứa chất nổ. "Quả bom" hóa ra không phải là bom, nhưng mở ra câu hỏi: đây thực sự là vật gì?
Chuyên gia khảo cổ vào cuộc
Chính quyền địa phương mời chuyên gia khảo cổ cùng đại diện Cục Di tích Văn hóa thành phố Quảng Hán tới hiện trường. Khu vực này từng thuộc nước Thục cổ, có lịch sử lâu đời và từng ghi nhận nhiều phát hiện khảo cổ quan trọng. Các chuyên gia không loại trừ khả năng đây là hiện vật được chôn giấu từ hàng trăm năm trước.
Quá trình mở khối kim loại được tiến hành cẩn trọng bằng thiết bị chuyên dụng, cắt từng lớp kim loại hoen gỉ trong gần ba giờ. Khi phần nắp cuối cùng được mở ra, tất cả đều bất ngờ.
Kho báu gốm Long Tuyền thời Nam Tống
Bên trong khối kim loại là hàng loạt đồ gốm sứ được sắp xếp ngay ngắn, gần như nguyên vẹn, phủ lớp men xanh ngọc đặc trưng và giữ độ bóng đáng kinh ngạc. Sau khi chuyển về trung tâm bảo tồn, các chuyên gia xác định đây là sản phẩm của lò gốm Long Tuyền - dòng gốm nổi tiếng phát triển rực rỡ dưới thời Nam Tống, cách đây hơn 800 năm.
Kết quả giám định cho thấy trong số hiện vật có một chiếc lư ba chân được xếp hạng di tích văn hóa cấp quốc gia hạng 2 nhờ kiểu dáng tinh xảo và lớp men quý hiếm. Ngoài ra còn bốn hiện vật khác (một bát, ba đĩa) xếp hạng di tích văn hóa cấp 3. Mười một hiện vật còn lại tuy không xếp hạng cao nhưng vẫn có giá trị nghiên cứu, sưu tầm và bảo tồn lớn.
Giá trị hơn 1.000 tỷ đồng và ý nghĩa lịch sử
Sau khi làm sạch và định giá sơ bộ, các chuyên gia ước tính tổng giá trị toàn bộ cổ vật lên tới hàng trăm triệu Nhân dân tệ, tương đương hơn 1.000 tỷ đồng. Theo đại diện Cục Di tích Văn hóa Quảng Hán (tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc), giá trị không chỉ nằm ở con số định giá mà còn ở ý nghĩa lịch sử và khảo cổ. Những hiện vật này cung cấp thêm tư liệu về kỹ thuật chế tác gốm sứ Long Tuyền dưới thời Nam Tống, đồng thời phản ánh đời sống văn hóa và hoạt động giao thương của cư dân vùng Thục cổ cách đây nhiều thế kỷ.
