Theo số liệu từ Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, có 151.254 học sinh đăng ký nguyện vọng 1 vào lớp 10 các trường trung học phổ thông công lập. Trong khi đó, số học sinh lớp 9 năm học 2025-2026 của thành phố là 169.079 em, tăng 42.734 học sinh so với năm học trước. Cụ thể, khu vực 1 tăng 29.848 học sinh, khu vực 2 tăng 8.419 học sinh, khu vực 3 tăng 4.467 học sinh. Như vậy, cả 3 khu vực có khoảng hơn 17.000 học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở không dự thi lớp 10.
Những năm trước, ở khu vực 1 (TP.HCM cũ) dao động từ 10.000 đến 12.000 học sinh hoàn thành bậc trung học cơ sở không dự thi lớp 10. Năm nay, với kỳ thi đầu tiên sau sáp nhập TP.HCM, Bình Dương, Bà Rịa-Vũng Tàu, con số học sinh không dự thi như trên được các giáo viên nhận định là hợp lý và ổn định.
Ngoài ra, tổng chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 của 181 trường trung học phổ thông công lập năm nay xấp xỉ 120.000 học sinh. Như vậy, với 151.254 học sinh đăng ký nguyện vọng 1 và tỷ lệ phân luồng học sinh sau trung học cơ sở vào học lớp 10 công lập của TP.HCM năm nay là 79,4%, thì còn khoảng 31.000 học sinh sẽ không trúng tuyển vào các trường công lập sau kỳ thi.
Giáo viên và học sinh lớp 9 tại TP.HCM đang tập trung ôn luyện cho kỳ thi lớp 10 diễn ra vào đầu tháng 6.
Áp lực tuyển sinh hạ nhiệt
Từ chỉ tiêu tuyển sinh và số học sinh đăng ký nguyện vọng vào từng trường, bà Nguyễn Đoan Trang, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Trần Văn Ơn (Phường Tân Định), nhận định áp lực năm nay không quá nặng nề. Việc quan trọng nhất của phụ huynh và học sinh là nhìn nhận chính xác năng lực của mình để chọn trường phù hợp, định hướng nghề nghiệp, phát huy sở trường học các môn tự chọn và đảm bảo việc học ổn định ở bậc trung học phổ thông.
Theo các chuyên gia về tư vấn nguyện vọng lớp 10, áp lực tuyển sinh lớp 10 năm nay tại TP.HCM "hạ nhiệt" khi có 94 trường trong tổng số 181 trường trung học phổ thông tuyển sinh lớp 10 (hơn 50% tổng số trường) tăng chỉ tiêu, thêm 202 lớp với 9.090 học sinh.
Thêm vào đó, năm học 2026-2027, thành phố có thêm 5 trường trung học phổ thông mới ở các phường Phú Mỹ, Tân Phú, Thới An, Dĩ An, Đông Hưng Thuận, tuyển tổng số 3.330 học sinh.
Một giáo viên chủ nhiệm lớp 9 của Trường Trung học cơ sở Nguyễn Ảnh Thủ (Phường Đông Hưng Thuận) đánh giá những trường này được thành lập tại những khu vực gặp áp lực về tuyển sinh đầu cấp rất lớn, nên không chỉ giải quyết nhu cầu tại chỗ mà còn giảm tải cho cả cụm khu vực.
Tỷ lệ chọi giảm
Tăng chỉ tiêu và thêm trường học mới là những nhân tố dẫn đến tỷ lệ chọi lớp 10 vào các trường trung học phổ thông công lập giảm so với năm 2025. Nếu kỳ tuyển sinh năm trước, trường trung học phổ thông có tỷ lệ chọi 10 lớp thường cao nhất là 3,84 thì năm nay là 2,84.
Ở mùa tuyển sinh năm trước, tỷ lệ chọi lớp 10 của 115 trường trung học phổ thông ở khu vực 1 (TP.HCM cũ) có sự biến động và thay đổi lớn, đặc biệt đối với những trường tốp đầu. Chẳng hạn, năm 2025, Trường Trung học phổ thông Nguyễn Thượng Hiền không còn nằm ở tốp 10 trường dẫn đầu tỷ lệ chọi như hằng năm mà đứng ở vị trí thứ 13, Trường Trung học phổ thông Bùi Thị Xuân tỷ lệ chọi đứng ở vị trí 27, đặc biệt Trường Trung học phổ thông Gia Định ở vị trí 57.
Cạnh tranh gay gắt vào các trường chuyên
Ở khối trường chuyên, ghi nhận từ số liệu cho thấy tỷ lệ chọi lớp 10 chuyên ở 2 trường của khu vực 1 là Trung học phổ thông chuyên Lê Hồng Phong và chuyên Trần Đại Nghĩa đều tăng. Trong đó, số học sinh đăng ký nguyện vọng và tỷ lệ chọi vào Trường Trung học phổ thông chuyên Lê Hồng Phong năm nay biến động lớn, từ 4,88 của năm 2025 tăng thành 7,13 vào năm nay.
Giải thích hiện tượng này, hiệu trưởng một trường trung học phổ thông chuyên lý giải có thể do tác động của việc sáp nhập tỉnh, thành. Cán bộ, công nhân viên chức ở khu vực 2, khu vực 3 di chuyển về sinh sống và làm việc tại TP.HCM dẫn đến việc học sinh cũng theo về khu vực 1 và có nhu cầu dự thi vào trường chuyên.
Đến năm nay, tỷ lệ chọi ở các trường tốp đầu đã trở lại đúng vị trí vốn có trước đây. Năm nay, Trường Trung học phổ thông Bùi Thị Xuân dẫn đầu với tỷ lệ 2,84, tiếp đến là Trường Trung học cơ sở-Trung học phổ thông Trần Đại Nghĩa với tỷ lệ 2,79 và Thủ Đức đạt 2,57.
Các trường có mức cạnh tranh cao khác gồm: Trường Trung học phổ thông Nguyễn Thượng Hiền (2,51), Lê Trọng Tấn (2,45), Mạc Đĩnh Chi (2,35), Nguyễn Hữu Huân (2,35), Lê Quý Đôn (2,31), Phú Nhuận (2,22), Phạm Văn Sáng (2,17), Vĩnh Lộc (2,16), Trần Phú (2,12), Thạnh Lộc (2,11), Tây Thạnh (2,07), Bình Phú (2,05) và Trần Khai Nguyên (2,02).
Theo Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, năm học 2026-2027 có khoảng 79,4% sẽ trúng tuyển vào trường công.
Nhóm trường trung bình và thấp
Ở nhóm trung bình, tức trường thuộc tốp 2, tỷ lệ chọi phổ biến dao động từ 1,1 đến dưới 2,0. Đây là nhóm chiếm tỷ lệ lớn nhất. Những trường như Trung học phổ thông Hùng Vương (1,66), Võ Thị Sáu (1,4), Nguyễn Du (1,38), Nguyễn Thái Bình (1,22) có mức cạnh tranh vừa phải, phù hợp với đa số học sinh có học lực khá. Nhóm này thường có lợi thế về quy mô chỉ tiêu tương đối lớn, giúp "giãn" áp lực tuyển sinh.
Đáng chú ý là nhóm trường có tỷ lệ chọi thấp, thậm chí dưới 1,0 - nghĩa là số nguyện vọng 1 ít hơn chỉ tiêu. Nhóm này gồm Trường Trung học phổ thông Nguyễn Văn Linh (0,18), Ngô Gia Tự (0,26), Trần Hữu Trang (0,29), Giáo dục Kinh tế Tổng hợp Lê Thị Hồng Gấm (0,3) hay Trung học phổ thông Nguyễn Thị Diệu (0,38).
Những trường có ít học sinh đăng ký nguyện vọng 1, dẫn đến tỷ lệ chọi thấp là những trường thuộc tốp 3, có điểm chuẩn thấp nhất, thường được học sinh chọn làm nguyện vọng 3. Tức nguyện vọng an toàn của kỳ thi tuyển sinh lớp 10 hằng năm.
Có nên điều chỉnh nguyện vọng lớp 10?
Theo quy định của Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, nếu có nhu cầu, học sinh có thể điều chỉnh nguyện vọng lớp 10 đến 17 giờ ngày 8.5.
Cô Trần Thị Vân, giáo viên chủ nhiệm lớp 9 Trường Trung học cơ sở Nguyễn Du (Phường Bến Thành), khuyên nếu nguyện vọng đăng ký trước đó đã được giáo viên chủ nhiệm tư vấn phù hợp với năng lực của các em thì cần cân nhắc xem có cần thiết điều chỉnh hay không. Phụ huynh và học sinh chỉ nên điều chỉnh nguyện vọng nếu các em cảm thấy sức học không phù hợp với trường hoặc điều kiện di chuyển không thuận tiện.
"Phải cân nhắc kỹ lưỡng trước khi đưa ra quyết định. Không nên thấy số liệu nguyện vọng vào trường trung học phổ thông đã đăng ký quá cao mà hoang mang và đổ xô điều chỉnh nguyện vọng vào các trường có tỷ lệ chọi thấp. Việc điều chỉnh đó có thể vô tình làm mất cơ hội vào các trường trung học phổ thông mà các em yêu thích. Số liệu đăng ký nguyện vọng 1 vào các trường trung học phổ thông chỉ là một kênh để học sinh và phụ huynh tham khảo. Điều quan trọng nhất vẫn là 'lắng nghe' thật chính xác năng lực học tập của mình", giáo viên lưu ý.
Bà Nguyễn Đoan Trang, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Trần Văn Ơn (Phường Tân Định), cho rằng tỷ lệ chọi vào từng trường cao hay thấp còn phụ thuộc vào yếu tố khách quan, chỉ tiêu tuyển sinh ít hay nhiều, tăng hay giảm so với năm trước. Đồng thời, bà Trang nhấn mạnh nếu thấy trường này ít học sinh đăng ký nguyện vọng mà "ào ào" điều chỉnh lựa chọn thì cũng không phải là tối ưu. Bà Trang cũng lưu ý Sở Giáo dục và Đào tạo chỉ công bố số liệu một lần và sau đó thì không ai biết dữ liệu nguyện vọng điều chỉnh ra sao.
Chính vì vậy, hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Trần Văn Ơn khẳng định tiêu chí quan trọng nhất vẫn là năng lực học tập của học sinh. Thời điểm này, toàn bộ học sinh lớp 9 đã có kết quả bài kiểm tra học kỳ 2 và điểm tổng kết cả năm học lớp 9. Từ đó phụ huynh cùng học sinh có thể có đánh giá toàn diện khả năng học tập 3 môn thi của mình. Đây là kết quả quan trọng để cân nhắc có nên điều chỉnh nguyện vọng đã đăng ký hay không.
Tương tự, bà Ngô Nguyễn Thiên Trang, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Lý Thường Kiệt (Phường Tân Hòa), chia sẻ số liệu đăng ký nguyện vọng 1 vào các trường trung học phổ thông chỉ là một kênh để thí sinh dự thi tuyển sinh vào lớp 10 tham khảo. Phụ huynh và học sinh cần thực sự lưu ý dù tỷ lệ chọi các trường trung học phổ thông tốp đầu có giảm nhưng để tự tin đăng ký nguyện vọng 1, học sinh phải có học lực giỏi ổn định, có điểm trung bình môn từ 8,5 trở lên.
"Các nguyện vọng mà học sinh đăng ký trước đó nếu đã được giáo viên chủ nhiệm tư vấn phù hợp với năng lực thì cần thực sự cân nhắc xem có cần thiết điều chỉnh hay không", bà Thiên Trang nói.
