Bộ Giáo dục chính thức lên tiếng về nghi vấn vi phạm liêm chính khoa học tại cuộc thi học sinh
Chiều ngày 10/4, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã công bố thông tin chi tiết liên quan đến những nghi vấn về vi phạm liêm chính khoa học tại Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh THCS và THPT năm học 2025-2026. Sự việc bắt nguồn từ những ý kiến phản ánh trên mạng xã hội về dự án đoạt giải Nhất của học sinh Trường Trung học Phổ thông Chuyên Lương Văn Tụy, tỉnh Ninh Bình.
Quá trình xác minh và thành lập tổ tư vấn đánh giá
Sau khi tiếp nhận phản ánh, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã nhanh chóng chỉ đạo các đơn vị liên quan tiến hành xác minh. Ngày 1/4, Sở Giáo dục và Đào tạo Ninh Bình đã gửi báo cáo rà soát nội dung phản ánh. Theo đó, trường THPT Chuyên Lương Văn Tụy đã thực hiện nghiêm túc công tác lựa chọn ý tưởng, phê duyệt kế hoạch và tuyển chọn dự án tham gia cấp tỉnh theo đúng quy định. Toàn bộ hồ sơ đã được thẩm định tại cấp tỉnh và nộp về Ban Tổ chức Cuộc thi cấp quốc gia một cách minh bạch.
Để làm rõ hơn các nội dung kiến nghị và bảo vệ quyền lợi của học sinh, ngày 3/4, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Quyết định thành lập Tổ tư vấn đánh giá dự án đoạt giải. Tổ này gồm 5 chuyên gia có trình độ tiến sĩ trở lên từ các cơ sở giáo dục đại học và viện nghiên cứu uy tín, với nhiệm vụ đánh giá dự án “Phát triển vật liệu Polyurethane Composite đa chức năng chống cháy, cách nhiệt, kháng vi sinh hướng tới ứng dụng trong xây dựng và đời sống” của hai học sinh.
Kết luận chi tiết từ tổ tư vấn
Tổ tư vấn đã thống nhất đưa ra năm nội dung quan trọng sau khi nghiên cứu kỹ lưỡng:
- Khả năng thực hiện của học sinh: Với sự hướng dẫn của giáo viên và nhà khoa học, học sinh hoàn toàn có thể thực hiện dự án này. Các kiến thức về phân tích kết quả như DTA, XRD, FT-IR đã có trong chương trình phổ thông. Thiết bị thí nghiệm có sẵn tại các trung tâm nghiên cứu lớn như Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Đại học Quốc gia, và Đại học Bách khoa Hà Nội.
- Tính khả thi của kế hoạch nghiên cứu: Việc thực hiện các công việc dựa trên quy trình đã được kiểm chứng là hoàn toàn khả thi dưới sự hướng dẫn chuyên môn.
- Không có dấu hiệu đạo văn: Kết quả kiểm tra đạo văn (turnitin) cho thấy độ trùng lặp nằm trong giới hạn cho phép, không ghi nhận việc sao chép từ các công trình đã công bố trước đó.
- Tính mới và sáng tạo: Dự án không phải là nghiên cứu có tính mới tuyệt đối mà mang tính mới tương đối, sáng tạo và giá trị thực tiễn, phù hợp với năng lực học sinh phổ thông. Đề tài tập trung vào xây dựng hệ vật liệu PU composite cân bằng giữa chống cháy, cách nhiệt và kháng vi sinh, khác biệt so với các nghiên cứu trước đây thường chỉ chuyên sâu vào một tính năng riêng lẻ.
- Giá trị ứng dụng cao: Đề tài có tiềm năng ứng dụng lớn và có thể làm cơ sở cho các dự án sáng chế học sinh-sinh viên trong lĩnh vực vật liệu chức năng và công nghệ nano.
Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh: “Tổng thể, đề tài không có dấu hiệu sao chép hay đạo văn mà thể hiện rõ sự kế thừa có chọn lọc kết hợp với quá trình thực nghiệm độc lập và phân tích khoa học.” Nhóm nghiên cứu đã chủ động thiết kế thí nghiệm, lựa chọn vật liệu và xây dựng hệ số liệu riêng, thể hiện tính độc lập trong triển khai.
Bối cảnh và phản ứng từ cộng đồng mạng
Trước đó, khi Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia công bố kết quả, dự án của hai học sinh lớp 11 và 12 từ Trường THPT Chuyên Lương Văn Tụy đã gây nhiều tranh cãi. Trên các diễn đàn mạng xã hội, nhiều ý kiến đặt nghi vấn về tính trung thực, cho rằng quy mô nghiên cứu không phù hợp với năng lực và lứa tuổi học sinh, đồng thời chỉ ra những điểm tương đồng với công bố khoa học của nhóm nghiên cứu do Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Mai Hà chủ trì.
Tuy nhiên, sau quá trình xác minh kỹ lưỡng, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã khẳng định tính minh bạch và đúng đắn của dự án, góp phần làm sáng tỏ những thông tin sai lệch và bảo vệ uy tín của học sinh tham gia cuộc thi.
