Đề xuất tách hai kỳ thi từ Ủy ban Văn hóa và Xã hội
Sáng 14.7, tại phiên họp thứ tư của Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XVI (đợt 2), Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh đã đề nghị Chính phủ nghiên cứu kỹ hai quan điểm về tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT để đưa ra giải pháp hữu hiệu. Theo ông Vinh, kỳ thi "2 trong 1" hiện nay vừa xét tốt nghiệp vừa xét tuyển đại học có thuận lợi là tiết kiệm công sức và chi phí xã hội, nhưng bộc lộ bất cập khi thí sinh chịu áp lực điểm cao, gia tăng nguy cơ tiêu cực.
Ông Vinh phân tích: Nên nghiên cứu tách hai kỳ thi. Kỳ thi tốt nghiệp THPT tập trung đánh giá kết quả học tập sau 12 năm, phản ánh chất lượng giáo dục và làm cơ sở điều chỉnh chính sách. Tuyển sinh đại học nên giao cho các cơ sở giáo dục đại học chủ động thực hiện, như nhiều trường đang áp dụng kỳ thi đánh giá năng lực riêng. "Nếu tách bạch kỳ thi tốt nghiệp THPT với tuyển sinh ĐH thì sẽ ít nguy cơ lặp lại tình trạng hiện nay", ông nhấn mạnh.
Phản ứng từ các chuyên giáo dục
GS-TS Đào Trọng Thi, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa - Giáo dục của Quốc hội, từng nhiều lần khẳng định thi tuyển ĐH và thi tốt nghiệp là hai kỳ thi với mục đích khác nhau, không thể tổ chức một kỳ thi cho hai mục đích. Ông đề xuất xây dựng các trung tâm khảo thí độc lập, Bộ chịu trách nhiệm xây dựng bộ đề chuẩn hóa, các trường ĐH sử dụng kết quả để tuyển sinh. Kỳ thi tốt nghiệp nên giao cho địa phương tổ chức.
Tiến sĩ Quách Tuấn Ngọc, nguyên Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin (Bộ GD-ĐT), cảnh báo: "Tính chất hai kỳ thi khác nhau và một khi tổ chức tại địa phương thì kết quả không thể tin cậy được. Không phải đến giờ nó mới bộc lộ mà là đã thành bản chất cố hữu". Ông đề xuất nếu giữ một kỳ thi tại địa phương thì nên đổi tên thành "2 trong 1 buổi", với hai phần đề riêng, phần thi ĐH do ĐH chủ trì.
Ông Bùi Ngọc Sơn, nguyên Phó hiệu trưởng Trường ĐH Ngoại thương, cho biết từ năm 2015 ông đã gửi "tâm thư" về việc tách thi tốt nghiệp và tuyển sinh. Ông nhấn mạnh: "Phải tổ chức một kỳ thi ĐH, CĐ riêng. Đồng thời xóa bỏ ngay việc tuyển sinh bằng điểm học bạ. Kỳ thi ĐH phải giao cho các trường ĐH tổ chức tại cơ sở giáo dục ĐH, không thi tại địa phương như hiện nay".
Quan điểm giữ nguyên kỳ thi 2 trong 1
Tiến sĩ Nguyễn Đức Nghĩa, nguyên Phó giám đốc ĐH Quốc gia TP.HCM, cho rằng nên giữ một kỳ thi tốt nghiệp THPT như hiện nay. Theo ông, Nghị quyết 29-NQ/TW năm 2013 yêu cầu đổi mới thi theo hướng giảm áp lực và tốn kém, vẫn đảm bảo độ tin cậy. Ông khẳng định: "Việc gian lận thi cử không phải vấn đề do có một kỳ thi hay hai, mà ở khâu kiểm tra giám sát".
PGS-TS Đỗ Văn Dũng, nguyên Hiệu trưởng Trường ĐH Kỹ thuật Công nghệ TP.HCM, cũng cho rằng tổ chức hai kỳ thi riêng sẽ tốn kém và vất vả cho học sinh, phụ huynh. Ông chỉ ra nguyên nhân sâu xa của gian lận là yếu tố con người và cơ chế đánh giá, không phải do số lượng kỳ thi.
Thạc sĩ Nguyễn Ngọc Trung, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, đề xuất giữ một kỳ thi tốt nghiệp nhưng tăng quyền tự chủ cho các trường ĐH trong tuyển sinh. Chỉ những trường có yêu cầu đầu vào cao mới tổ chức thêm bài đánh giá riêng, thay vì buộc toàn bộ học sinh cả nước trải qua hai kỳ thi độc lập.
Phản ứng từ Chính phủ và hướng xử lý vụ Tuyên Quang
Tại phiên họp, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng khẳng định Chính phủ đã chỉ đạo Bộ GD-ĐT và các cơ quan chức năng khẩn trương kiểm tra, xác minh vụ việc tại Tuyên Quang. "Nếu phát hiện sai phạm, phải xử lý nghiêm theo đúng quy định của pháp luật, bảo đảm sự công bằng với các thí sinh, giữ vững niềm tin của nhân dân đối với ngành giáo dục", Phó thủ tướng nêu rõ. Ông cho biết Thủ tướng sẽ trực tiếp làm việc với UBND tỉnh và lãnh đạo tỉnh Tuyên Quang để có phương án xử lý nghiêm minh.
TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục nghề nghiệp (Bộ GD-ĐT), cảnh báo tách thành hai kỳ thi là thay đổi chính sách lớn, cần đánh giá tác động đến chi phí xã hội, áp lực học sinh, công bằng vùng miền và nguy cơ luyện thi ĐH nở rộ. Ông cho rằng điều cần làm là cải cách tận gốc chính sách thi, hiện đại hóa công nghệ khảo thí, xây dựng ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa, quản trị dữ liệu và giám sát độc lập.
