Cảnh báo gian lận công nghệ cao trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026
Đại tá Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục An ninh chính trị nội bộ (A03), Bộ Công an, đã phát biểu tại hội nghị tập huấn công tác tổ chức và kiểm tra kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức vào ngày 10/4. Ông nhấn mạnh rằng kỳ thi này là sự kiện giáo dục quy mô lớn, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhưng đồng thời tiềm ẩn nhiều nguy cơ tiêu cực, gian lận và vi phạm pháp luật, ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh trật tự và an ninh trên lĩnh vực giáo dục.
Thực trạng gian lận và những thách thức mới
Theo đại diện A03, hiện nay vẫn còn một bộ phận phụ huynh và thí sinh có tư tưởng tiêu cực, tìm mọi cách gian lận để đạt kết quả cao. Bên cạnh đó, một số cán bộ, giáo viên còn tỏ ra chủ quan, lơ là và thiếu trách nhiệm, dẫn đến những sai sót không đáng có. Ông Tuấn đã nhắc lại sự việc tại kỳ thi tốt nghiệp THPT 2025, khi có 39 trường hợp thí sinh sử dụng điện thoại di động, trong đó 5 trường hợp chụp ảnh đề thi gửi ra bên ngoài nhưng chỉ bị phát hiện khi hình ảnh lan truyền trên mạng.
Năm 2026, kỳ thi sẽ diễn ra trên toàn quốc với gần 2.500 điểm thi, khoảng 1 triệu thí sinh và trên dưới 200.000 cán bộ, giáo viên cùng các lực lượng tham gia. Đại tá Tuấn nhận định rằng nguy cơ gian lận bằng thiết bị công nghệ cao tiếp tục diễn biến phức tạp, đặc biệt là tình trạng sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và mạng xã hội. Tình trạng mua bán thiết bị công nghệ cao diễn ra tràn lan và công khai, gây ra nhiều lo ngại.
Thiết bị gian lận ngày càng tinh vi
Các thiết bị gian lận hiện nay đã trở nên vô cùng tinh vi và khó phát hiện. Ví dụ điển hình là tai nghe siêu nhỏ, chỉ bằng hạt gạo, được nhét sâu vào trong tai và phải dùng nam châm mới có thể lấy ra được. Ngoài ra, các camera được giấu dưới vỏ bọc của những vật dụng thông thường như cúc áo, gọng kính, nhẫn, mặt đồng hồ hoặc máy tính cầm tay.
Đáng chú ý, những thiết bị này có khả năng tự động kết nối và truyền hình ảnh đề thi ra bên ngoài, sau đó nhận đáp án bằng giọng nói chỉ trong vài giây thông qua hạ tầng mạng di động tốc độ cao mà không cần người dùng thao tác trực tiếp. Để sở hữu các thiết bị đắt tiền này, thí sinh thường có sự hỗ trợ về tài chính hoặc tiếp tay từ người thân, gia đình.
Nguy cơ từ trí tuệ nhân tạo (AI)
Sự phát triển của AI đã làm gia tăng đáng kể nguy cơ gian lận trong thi cử. Thí sinh có thể sử dụng thiết bị để quét đề thi và gửi lên các ứng dụng AI. Các công cụ này sẽ tự động giải đề, đặc biệt là đề trắc nghiệm, và đọc đáp án cho thí sinh, giúp việc gian lận diễn ra nhanh chóng và khó bị phát hiện.
Tuy nhiên, các phần mềm AI thường có máy chủ đặt tại nước ngoài, gây nhiều khó khăn cho cơ quan chức năng trong việc truy vết và xử lý triệt để. Ông Tuấn cho rằng các hành vi tiêu cực không chỉ ảnh hưởng đến kết quả thi mà còn làm suy giảm niềm tin của nhân dân, tạo điều kiện cho các thế lực thù địch lợi dụng để xuyên tạc và kích động.
Biện pháp phòng ngừa và tăng cường an ninh
Để đối phó với những thách thức này, Cục A03 đề nghị công an các địa phương tăng cường rà soát trên các hội nhóm mạng xã hội để phát hiện và xử lý các đường dây mua bán thiết bị gian lận, thi thuê, thi hộ hoặc phát tán thông tin thất thiệt về đề thi. Công tác tuyên truyền giáo dục cho học sinh, phụ huynh và cán bộ về nhận thức pháp luật cũng được coi là rất quan trọng.
Các đơn vị chức năng sẽ nghiên cứu và thí điểm áp dụng các biện pháp kỹ thuật phòng ngừa gian lận công nghệ cao, như sử dụng thiết bị nhận dạng căn cước công dân hoặc máy quét an ninh cầm tay tại các điểm thi có nguy cơ cao. Những biện pháp này nhằm đảm bảo tính minh bạch và công bằng cho kỳ thi.
Những điểm mới trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026
Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 sẽ diễn ra trong hai ngày 11-12/6. Thí sinh sẽ làm bốn bài thi, bao gồm hai môn Toán và Ngữ văn. Ngoài ra, các em sẽ chọn hai môn trong số các môn Hóa học, Vật lý, Sinh học, Địa lý, Lịch sử, Giáo dục kinh tế và pháp luật, Tin học, Công nghệ và Ngoại ngữ.
Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng nhấn mạnh rằng tính chất của kỳ thi rất quan trọng và có tác động lớn đến toàn xã hội. Kỳ thi năm nay có nhiều đặc thù so với năm trước, nhưng cũng mang lại những điểm thuận lợi. Cụ thể, kỳ thi diễn ra sớm hơn hai tuần, tạo điều kiện thuận lợi cho thí sinh. Chỉ còn một đối tượng dự thi là học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018, không còn tình trạng "một hội đồng, hai chương trình" như năm 2025.
Bên cạnh đó, 34 Sở Giáo dục và Đào tạo đã ổn định về mặt tổ chức và con người, giúp việc tham mưu và triển khai nhiệm vụ diễn ra thuận lợi. Một số điểm được điều chỉnh trong quy chế thi, bao gồm:
- Công tác thanh tra, kiểm tra được bổ sung và tăng cường phân cấp để giảm áp lực cho địa phương.
- Các loại giấy tờ của thí sinh được tích hợp, góp phần đơn giản hóa thủ tục.
- Quy trình chấm phúc khảo được siết chặt, tất cả bài thi có thay đổi điểm đều phải tổ chức đối thoại giữa các giám khảo.
- Chính sách ưu tiên được điều chỉnh theo trường THPT nơi thí sinh theo học thay vì nơi cư trú.
Với những yếu tố thuận lợi trên, cùng kinh nghiệm nhiều năm, sự phối hợp và quan tâm của các cấp, ngành, thứ trưởng tin tưởng kỳ thi sẽ tiếp tục được tổ chức thành công. Tuy nhiên, ông Thưởng cũng lưu ý các đơn vị tuyệt đối không được chủ quan, phải chuẩn bị kỹ lưỡng từ sớm và từ xa cho kỳ thi.
