Làn sóng biến động đang phủ bóng lên nhóm doanh nghiệp điện và xây lắp điện trên thị trường chứng khoán khi hàng loạt lãnh đạo doanh nghiệp bị khởi tố, bắt tạm giam chỉ trong thời gian ngắn. Mới đây nhất, Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Nhiệt điện Hải Phòng (mã HND) phải quyết định thay đổi người đại diện theo pháp luật sau khi ông Dương Sơn Bá - Tổng giám đốc kiêm người đại diện pháp luật - bị Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố, bắt tạm giam để điều tra hành vi “làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức”. Ông Tạ Công Hoan, Chủ tịch Hội đồng quản trị HND, được giao thay thế vị trí này từ ngày 21/5.
Biến động nhân sự cấp cao trong ngành điện
Nhiệt điện Hải Phòng xuất hiện trong quá trình điều tra vụ án liên quan đến sai phạm trong hoạt động quan trắc môi trường tại nhiều địa phương. Trước đó, cơ quan điều tra đã khởi tố, bắt tạm giam ông Lê Việt Cường - Phó Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Nhiệt điện Quảng Ninh (mã QTP) cùng một số cán bộ liên quan. Không chỉ nhóm nhiệt điện, khối doanh nghiệp tư vấn - xây dựng điện cũng liên tiếp ghi nhận biến động nhân sự cấp cao.
Ngày 22/5, Công ty Cổ phần Tư vấn Xây dựng Điện 1 (mã TV1) công bố thông tin bất thường về việc ông Nguyễn Hữu Chỉnh, Chủ tịch Hội đồng quản trị công ty, bị khởi tố và bắt tạm giam để phục vụ điều tra. Theo thông tin công bố, vụ việc xảy ra trong quá trình cơ quan chức năng điều tra vụ án liên quan đến dự án truyền tải 500kV cùng các đơn vị liên quan.
Trước TV1, lãnh đạo Công ty Cổ phần Tư vấn Xây dựng Điện 2 (mã TV2) cũng vướng vòng lao lý. Chủ tịch Hội đồng quản trị Nguyễn Chơn Hùng và Kế toán trưởng Bùi Thị Ngọc Lý đã bị khởi tố để phục vụ điều tra. Tâm điểm chú ý của thị trường là Công ty Cổ phần Tập đoàn PC1 (mã PC1). Theo thông tin công bố tối 16/5, Chủ tịch Hội đồng quản trị Trịnh Văn Tuấn cùng 6 lãnh đạo khác bị khởi tố để điều tra các hành vi “vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” và “tham ô tài sản”. Danh sách các bị can còn có Tổng giám đốc Vũ Ánh Dương, một số phó tổng giám đốc và kế toán trưởng.
Áp lực lên cổ phiếu và vốn hóa
Chỉ trong khoảng hơn 2 tuần, loạt thông tin tiêu cực liên tiếp xuất hiện tại các doanh nghiệp điện và xây lắp điện đã tạo cú sốc lớn đối với giới đầu tư. Đây đều là những doanh nghiệp từng được đánh giá hưởng lợi lớn nhờ nhu cầu điện tăng cao và xu hướng đầu tư mạnh vào hạ tầng năng lượng. Dù vẫn duy trì quy mô vốn hóa hàng nghìn tỷ đồng, cổ phiếu của nhiều doanh nghiệp trong nhóm điện và xây lắp điện chịu áp lực đáng kể sau các thông tin pháp lý liên quan đến lãnh đạo các công ty lớn.
Tính đến ngày 25/5, vốn hóa của HND đạt khoảng 5.250 tỷ đồng. Cổ phiếu này gần đây ghi nhận nhiều phiên giảm. TV2 từng có vốn hóa hơn 3.000 tỷ đồng trước khi bước vào giai đoạn suy giảm và hiện chỉ còn hơn 2.000 tỷ đồng. TV1 hồi cuối tháng 3/2026 cũng có vốn hóa vượt nghìn tỷ đồng. Là doanh nghiệp có quy mô lớn hàng đầu ngành xây lắp điện, PC1 chịu tác động mạnh nhất. Hơn 2 tháng qua, cổ phiếu này giảm 44%, khiến vốn hóa doanh nghiệp “bốc hơi” khoảng 5.500 tỷ đồng.
Kết quả kinh doanh tích cực nhưng thị trường tái định giá rủi ro
Đáng chú ý, diễn biến giá cổ phiếu đi ngược với kết quả kinh doanh. Nhiều doanh nghiệp trong nhóm vẫn ghi nhận lợi nhuận tăng trưởng tích cực trong năm 2025 và quý đầu năm nay. Năm 2025, Nhiệt điện Hải Phòng ghi nhận lợi nhuận sau thuế hơn 342 tỷ đồng, tăng 32,2% so với năm trước, dù doanh thu giảm còn 9.731 tỷ đồng. Vốn chủ sở hữu cuối năm đạt gần 6.000 tỷ đồng. TV1 cũng có năm kinh doanh khởi sắc khi lợi nhuận đạt hơn 150 tỷ đồng, tăng mạnh so với mức gần 87,5 tỷ đồng của năm trước. Đây là mức lợi nhuận đáng chú ý nếu so với vốn chủ sở hữu chỉ khoảng 511 tỷ đồng.
TV2 trải qua chu kỳ phục hồi mạnh với doanh thu năm 2025 đạt 1.335 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế đạt 96 tỷ đồng, tăng 48%. Riêng quý I/2026, dù doanh thu xây lắp giảm, lợi nhuận sau thuế vẫn tăng tới 92%, đạt 53 tỷ đồng. PC1 tiếp tục duy trì vị thế đầu ngành với doanh thu hợp nhất năm 2025 vượt 13.000 tỷ đồng, tăng gần 30%; lợi nhuận sau thuế tăng hơn 90%, lên khoảng 1.356 tỷ đồng. Doanh nghiệp hiện vận hành 7 nhà máy thủy điện, đồng thời mở rộng sang điện gió, khai khoáng và bất động sản.
Theo giới phân tích, nguyên nhân khiến cổ phiếu nhóm điện giảm mạnh nằm ở việc thị trường đang tái định giá rủi ro quản trị doanh nghiệp. Trước đây, nhóm điện thường được xem là “hầm trú ẩn” nhờ nhu cầu điện tăng dài hạn và dòng tiền tương đối ổn định. Tuy nhiên, các vụ việc pháp lý liên tiếp xuất hiện đã khiến nhà đầu tư lo ngại nguy cơ hiệu ứng domino, đặc biệt ở nhóm doanh nghiệp liên quan tới xây lắp, tư vấn và đầu tư dự án điện quy mô lớn.
Triển vọng dài hạn vẫn tích cực
Đặc thù của ngành điện là các dự án thường có giá trị hàng nghìn tỷ đồng, thời gian triển khai kéo dài và liên quan nhiều tầng nhà thầu. Đây cũng là lĩnh vực sử dụng lượng vốn vay lớn. Khi cơ quan chức năng tăng cường thanh tra các dự án đầu tư, đấu thầu, EPC và hoạt động tài chính cũng như vấn đề môi trường, rủi ro pháp lý bắt đầu bộc lộ rõ hơn. Thị trường có thể phản ứng mạnh không chỉ vì lo ngại lợi nhuận suy giảm, mà còn vì nguy cơ đình trệ dự án, thay đổi ban lãnh đạo hoặc phải rà soát lại báo cáo tài chính.
Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng triển vọng dài hạn của ngành điện Việt Nam vẫn tích cực nhờ nhu cầu tiêu thụ điện tiếp tục tăng mạnh cùng quá trình công nghiệp hóa, sự phát triển của trung tâm dữ liệu, AI và xe điện. Quy hoạch điện VIII vẫn mở ra dư địa tăng trưởng lớn cho các doanh nghiệp có nền tảng tài chính lành mạnh, quản trị minh bạch và ít phụ thuộc vào đòn bẩy tài chính.
