Nhiều lãnh đạo và doanh nhân vẫn hoàn thành khoảng một cuốn sách mỗi tuần dù lịch trình làm việc kín đặc. Theo ông Tom Oliver – Chủ tịch công ty tư vấn chiến lược Tom Oliver Group, chìa khóa không nằm ở việc tìm thêm thời gian mà ở cách xây dựng hệ thống giúp việc đọc trở thành một phần tự nhiên trong ngày.
Không phải thiếu thời gian, mà là thiếu phương pháp
Rất nhiều người cho rằng lịch trình dày đặc là rào cản lớn nhất khiến họ không thể đọc sách đều đặn. Tuy nhiên, Tom Oliver thường nghe từ các giám đốc điều hành: “Tôi rất muốn đọc nhiều hơn, nhưng tôi không có thời gian.” Ông cho rằng đây là một ngộ nhận phổ biến. Thực tế, nhiều người chờ đợi một khoảng thời gian hoàn hảo để đọc, nhưng khoảnh khắc lý tưởng ấy hiếm khi xuất hiện, kể cả trong các kỳ nghỉ.
Thay vì tìm kiếm thêm thời gian, mục tiêu nên là xây dựng một hệ thống để việc đọc trở thành thói quen được lặp lại mỗi ngày. Không cần nghiền ngẫm từng câu chữ, chỉ cần tiếp thu kiến thức với tốc độ đủ để hoàn thành khoảng một cuốn mỗi tuần.
Bạn là “người đọc” hay “người nghe”?
Nền tảng của phương pháp này bắt nguồn từ câu hỏi mà Peter Drucker – cha đẻ của quản trị hiện đại – đặt ra từ gần 60 năm trước trong cuốn “The Effective Executive”. Theo Drucker, con người tiếp nhận thông tin theo hai cách chính: đọc hoặc nghe. Một số người chỉ thực sự hiểu vấn đề sau khi tự đọc tài liệu, trong khi số khác tiếp thu hiệu quả hơn qua lời trình bày, trao đổi hoặc thuyết trình.
Drucker từng viết: “Thật lãng phí thời gian khi nói chuyện với một người đọc. Họ chỉ thực sự lắng nghe sau khi đã đọc.” Tom Oliver nhận ra rất nhiều người chưa xác định được bản thân thuộc nhóm nào. Ông gợi ý mỗi người tự hỏi: Khi nhận được một bản báo cáo dài, bạn hiểu nội dung tốt hơn khi tự đọc hay khi có người giải thích trực tiếp? Nếu ghi nhớ tốt hơn qua tài liệu, bạn là người thuộc nhóm “đọc”. Ngược lại, nếu dễ tiếp thu qua trao đổi hoặc thuyết trình, bạn là người “nghe”.
Sự khác biệt này quyết định cách tiếp cận việc đọc. Người thuộc nhóm “đọc” nên ưu tiên sách giấy hoặc sách điện tử, còn người “nghe” có thể tận dụng audiobook. Điều quan trọng là chọn đúng cách bộ não xử lý thông tin, không chạy theo phương pháp số đông.
Biến việc đọc thành thói quen cố định
Sau khi xác định được hình thức tiếp nhận phù hợp, bước tiếp theo là tìm ra khoảng thời gian có thể lặp lại đều đặn mỗi tuần. Tom Oliver lấy chính lịch trình của mình làm ví dụ. Ông điều hành một công ty tư vấn chiến lược toàn cầu, thường xuyên diễn thuyết quốc tế, viết sách và sáng tác nhạc vào buổi sáng, dành thời gian cho gia đình, bạn bè và tập thể thao năm buổi mỗi tuần, mỗi buổi khoảng 90 phút.
Là một “người nghe”, Oliver kết hợp audiobook với các buổi tập gym, bơi lội, yoga hay đạp xe. Nhờ vậy, ông không cần tách riêng thời gian để đọc mà vẫn tiếp thu thêm kiến thức trong lúc vận động. Với những người thiên về đọc, thời gian thích hợp có thể là trước khi ngủ, buổi sáng sớm, lúc di chuyển bằng phương tiện công cộng hoặc bất kỳ khoảng trống cố định nào trong ngày. Bí quyết nằm ở việc biến khoảng thời gian đó thành thói quen, thay vì chờ cảm hứng.
Tăng tốc độ tiếp nhận kiến thức
Yếu tố cuối cùng mà Tom Oliver nhấn mạnh là tốc độ. Với audiobook, ông khuyến nghị tăng tốc độ phát đến mức gần như không thể theo kịp, sau đó giảm nhẹ xuống ngưỡng vẫn hiểu được phần lớn nội dung. Lý do là mọi người xử lý thông tin nhanh hơn tốc độ đọc của người thu âm, nên nghe ở tốc độ cao giúp rút ngắn đáng kể thời gian hoàn thành một cuốn sách.
Với người đọc sách theo cách truyền thống, rào cản lớn nhất là thói quen đọc thầm từng từ trong đầu. Đây là cơ chế tự nhiên của não bộ, bởi đọc là kỹ năng khá mới về mặt tiến hóa. Não thường mô phỏng âm thanh của từng từ để ghép thành ý nghĩa, khiến tốc độ đọc bị giới hạn. Oliver gợi ý hai cách giảm hiện tượng này: dùng ngón tay dẫn theo từng dòng chữ, và đặt đầu lưỡi áp nhẹ vào vòm miệng hoặc mặt trong răng cửa. Hai thao tác này giúp giảm “giọng đọc bên trong”, tăng tốc độ mà vẫn duy trì khả năng hiểu nội dung.
Khi luyện tập thường xuyên, tốc độ đọc có thể cải thiện đáng kể, trong khi khả năng ghi nhớ không giảm mà còn tốt hơn.
Lợi ích vượt xa việc tích lũy thông tin
Theo Tom Oliver, lợi ích lớn nhất của việc duy trì một cuốn sách mỗi tuần không phải là thu thập thật nhiều thông tin, mà là xây dựng vốn hiểu biết đủ rộng để nhận ra các quy luật, kết nối kiến thức giữa nhiều lĩnh vực và đưa ra phán đoán chính xác hơn. Đó là lợi thế của người đọc nhiều: họ không chỉ biết nhiều hơn, mà còn thấy được giải pháp và cơ hội người khác dễ bỏ qua.
Trong bối cảnh thị trường lao động thay đổi nhanh chóng, học tập suốt đời trở thành yêu cầu sống còn. Tạp chí Tri Thức – Znews đã giới thiệu cuốn “Học tập suốt đời” của tác giả Michelle R. Weise, cung cấp những đánh giá về thị trường lao động tương lai, giải pháp cho nhu cầu vừa học vừa làm và cách kết nối để quá trình chuyển đổi “học-làm” diễn ra thuận lợi hơn.
