Sáng 24/1, Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì hội nghị trực tuyến toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện các luật, nghị quyết được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 8. Người đứng đầu Chính phủ đưa ra yêu cầu cứng rắn: mọi dự thảo luật, pháp lệnh phải xuất phát từ thực tiễn, nhưng tuyệt đối không được dùng pháp luật để hợp thức hóa những bất cập đang tồn tại trong đời sống kinh tế – xã hội.
“Chúng ta phải tôn trọng thực tiễn, lấy thực tiễn làm cơ sở, nhưng không được hợp thức hóa những bất cập của thực tiễn bằng pháp luật”, Thủ tướng nhấn mạnh trước sự tham gia của lãnh đạo các bộ, ngành và địa phương. Theo Thủ tướng, nếu đi ngược lại nguyên tắc này, pháp luật sẽ trở thành “rào cản” thay vì là động lực phát triển, kìm hãm sự đổi mới, sáng tạo của doanh nghiệp và người dân.
Vì sao phải cảnh giác với việc hợp thức hóa bất cập?
Thực tiễn luôn vận động không ngừng, trong khi pháp luật có tính ổn định tương đối. Nếu các cơ quan soạn thảo lười kiểm chứng, chỉ đưa những thói quen, cách làm cũ vốn đã bộc lộ yếu kém vào văn bản quy phạm pháp luật, tình trạng “nợ đọng” thể chế sẽ ngày càng trầm trọng. Điều đó lý giải vì sao nhiều quy định ban hành nhưng không đi vào cuộc sống, hoặc nhanh chóng trở nên lỗi thời.
Thủ tướng cũng lưu ý, trong quá trình rà soát, sửa đổi các luật hiện hành, các bộ, ngành không được “lách” những vướng mắc thuộc thẩm quyền giải quyết của mình sang trách nhiệm của cơ quan khác. Ngược lại, quy định mới phải thực sự tháo gỡ khó khăn, cắt giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp, bảo đảm tính khả thi ngay từ khi ban hành.
Thể chế là “điểm nghẽn cần được khơi thông”
Phân tích về vai trò của công tác xây dựng pháp luật, Thủ tướng nhiều lần nhắc tới cụm từ “thể chế là điểm nghẽn của điểm nghẽn”. Việc hoàn thiện thể chế không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà là đột phá chiến lược, là nền tảng để đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình. Do đó, các luật được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 8, gồm 18 luật và 21 nghị quyết, cần sớm đi vào cuộc sống, tạo hành lang pháp lý đồng bộ, không để xảy ra tình trạng “chờ văn bản hướng dẫn” kéo dài.
Tại hội nghị, Thủ tướng yêu cầu các bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ trực tiếp chỉ đạo việc xây dựng, ban hành văn bản quy định chi tiết thi hành luật, nghị quyết. Tinh thần chung là “đã có luật là phải có ngay văn bản hướng dẫn”, khắc phục triệt để tình trạng luật chờ nghị định, nghị định chờ thông tư như thời gian qua.
Đổi mới quy trình soạn thảo, cắt giảm ít nhất 30% thủ tục hành chính
Một trong những nội dung quan trọng được Thủ tướng nhấn mạnh là gắn kết chặt chẽ công tác xây dựng pháp luật với mục tiêu cải cách hành chính. Các bộ, ngành cần rà soát toàn bộ thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý, đề xuất cắt giảm, đơn giản hóa ít nhất 30% về đầu mối và thời gian xử lý. Yêu cầu này vừa giảm phiền hà cho người dân, vừa tiết kiệm nguồn lực xã hội, góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.
Thủ tướng cũng nhấn mạnh yêu cầu phân cấp, phân quyền mạnh mẽ theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Các quy định pháp luật cần tạo cơ chế linh hoạt cho chính quyền địa phương, nhưng đi kèm là cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ để tránh lạm dụng quyền lực. Việc thí điểm các cơ chế, chính sách đặc thù cho một số địa phương trọng điểm phải được luật hóa kịp thời, công khai, minh bạch.
Ưu tiên tháo gỡ điểm nghẽn thể chế trong năm 2025
Chỉ đạo về nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới, Thủ tướng nêu rõ năm 2025 là năm Quốc hội tiến hành nhiều kỳ họp với khối lượng công việc xây dựng pháp luật rất lớn. Ngoài việc triển khai các luật đã thông qua, Chính phủ phải chuẩn bị kỹ lưỡng các dự án luật trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 9, bảo đảm chất lượng và tiến độ theo đúng chương trình. Các dự thảo phải được xây dựng theo hướng luật “ngắn gọn, rõ ràng, minh bạch, dễ hiểu, dễ thực hiện”, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm. Việc Thủ tướng nhấn mạnh nguyên tắc không hợp thức hóa bất cập của thực tiễn bằng pháp luật cho thấy quyết tâm chính trị rất cao trong việc kiến tạo một hệ thống pháp luật khoa học, khả thi. Đây được xem là thông điệp quan trọng để các bộ, ngành đổi mới tư duy soạn thảo, tránh tình trạng luật hóa những “thói quen xấu”, bảo đảm mọi quy định ban hành đều phục vụ thiết thực cho sự phát triển bền vững của đất nước.
