Câu chuyện về tiến sĩ Bành Huy, cựu nghiên cứu sinh chuyên ngành triết học tại Đại học Bắc Kinh (Trung Quốc), đang thu hút sự chú ý của dư luận nước này. Dù sở hữu tấm bằng từ ngôi trường đứng đầu cả nước, anh vẫn rơi vào cảnh thất nghiệp suốt một năm dù gửi gần 60 bộ hồ sơ xin việc. Điều này đặt ra câu hỏi về giá trị thực sự của bằng cấp cao trong thị trường lao động học thuật ngày càng cạnh tranh khốc liệt tại Trung Quốc.
Bành Huy có quá trình học tập đáng nể: anh hoàn thành chương trình cử nhân và thạc sĩ tại Đại học Sư phạm Bắc Kinh, một trong những trường sư phạm hàng đầu Trung Quốc. Sau đó, anh tiếp tục thi đỗ chương trình tiến sĩ tại Đại học Bắc Kinh - trường được xếp hạng số 1 về chất lượng đào tạo tại quốc gia này - theo đuổi ngành triết học.
Khát vọng giảng dạy tại các trường trọng điểm
Ngay từ khi hoàn thành chương trình tiến sĩ vào năm 2023, Bành Huy đặt mục tiêu trở thành giảng viên tại các trường thuộc nhóm 985 hoặc 211 - hai nhóm trường đại học trọng điểm quốc gia của Trung Quốc. Anh tin rằng sau nhiều năm miệt mài nghiên cứu, hy sinh thời gian nghỉ ngơi và giải trí, bản thân xứng đáng có một công việc ổn định, ý nghĩa tương xứng với công sức đã bỏ ra.
Tuy nhiên, thực tế phũ phàng không như anh mong đợi. Suốt một năm trời, anh chuẩn bị từng bộ hồ sơ tỉ mỉ, trau chuốt từng câu chữ, liệt kê đầy đủ thành tích học thuật, kinh nghiệm nghiên cứu và các giải thưởng. Anh gửi đi gần 60 hồ sơ ứng tuyển đến các trường đại học trọng điểm trên khắp cả nước. Kết quả, ngoại trừ một lần nhận được phản hồi từ Đại học Trịnh Châu, tất cả các trường còn lại đều im lặng.
Thiếu công bố khoa học - rào cản lớn nhất
Sau khi tìm hiểu kỹ, Bành Huy nhận ra nguyên nhân cốt lõi khiến hồ sơ của mình bị từ chối: anh thiếu những công trình nghiên cứu đủ nổi bật. Trong thị trường tuyển dụng giảng viên đại học hiện nay tại Trung Quốc, tiêu chuẩn bất thành văn là ứng viên phải có ít nhất ba bài báo đăng trên các tạp chí khoa học thuộc nhóm hàng đầu. Bên cạnh đó, các trường cũng ưu tiên những ứng viên có cả ba bằng cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ đều từ các trường danh tiếng.
Dù sở hữu tấm bằng từ hai ngôi trường lớn, song thành tích nghiên cứu khoa học của Bành Huy vẫn còn khiêm tốn so với mặt bằng chung của các ứng viên cạnh tranh khác. Điều này khiến anh không khỏi hoang mang, lo lắng và tự nghi ngờ năng lực của bản thân.
Ngã rẽ bất ngờ: Trường dân lập chào mời với mức lương hấp dẫn
Trong lúc khó khăn nhất, cuộc sống đưa Bành Huy đến một hướng đi mới. Trường Đại học Thương mại Ôn Châu (tỉnh Chiết Giang) - một trường đại học dân lập - đã ngỏ lời mời anh về giảng dạy với mức lương sau thuế khoảng 350.000 tệ mỗi năm (tương đương gần 1,3 tỷ đồng), kèm theo khoản hỗ trợ ổn định chỗ ở lên đến 800.000 tệ (khoảng 2,9 tỷ đồng).
Quyết định nhận lời của anh vấp phải không ít ý kiến trái chiều. Nhiều người cho rằng anh đang lùi bước khi từ bỏ cơ hội vào nhóm trường trọng điểm để lựa chọn một trường dân lập. Một số khác hoài nghi liệu anh có gặp vấn đề gì trong nghiên cứu học thuật hay không.
Bài toán kinh tế và lựa chọn của Bành Huy
Trước những nghi ngờ đó, Bành Huy cho biết bản thân không hề hối hận. Anh lý giải rằng thu nhập trong 10 năm làm việc tại Đại học Thương mại Ôn Châu có thể tương đương với hơn 20 năm thu nhập của nhiều giảng viên tại các trường đại học công lập bình thường khác. Hơn nữa, ngôi trường dân lập này mang lại cho anh môi trường học thuật thoải mái hơn, không gian phát triển tự chủ hơn, cùng nhịp độ nghiên cứu không bị áp lực bởi những yêu cầu khắt khe.
Câu chuyện của Bành Huy phản ánh một thực tế không chỉ diễn ra ở Trung Quốc mà còn tại nhiều quốc gia: tấm bằng từ trường danh giá không còn là "tấm vé thông hành" đảm bảo cho một sự nghiệp suôn sẻ. Thị trường học thuật ngày càng khắt khe hơn với các tiêu chuẩn cụ thể về công trình nghiên cứu và thành tích công bố khoa học.
Lựa chọn của Bành Huy cũng gợi mở một góc nhìn khác về thành công: đôi khi việc dám bước ra khỏi những khuôn mẫu quen thuộc, chấp nhận hướng đi không được số đông đánh giá cao, lại có thể mở ra cơ hội phù hợp hơn với hoàn cảnh và mục tiêu thực tế của mỗi người. Theo trang tin Sohu (Trung Quốc).
