Hành trình từ phố núi Sơn La đến ngôi trường danh giá Ivy League của Mỹ
Cách đây một năm, trên nhóm "Cộng đồng yêu mến VinUni", thầy Nguyễn Văn Định, giảng viên Trường Đại học VinUni, đã chia sẻ niềm vui khi ba học trò của mình có bài báo khoa học được đăng trên tạp chí hàng đầu thế giới trong lĩnh vực viễn thông. Bài báo mang tên "Energy-Aware Resource Allocation for Energy Harvesting Powered Wireless Sensor Nodes", tập trung giải quyết vấn đề sạc pin cho các cảm biến bằng cách chuyển hóa sóng vô tuyến thành điện năng, giúp kéo dài tuổi thọ hoạt động. Điều này đặc biệt hữu ích trong nông nghiệp thông minh, nơi việc thay thế pin cho hàng ngàn cảm biến là thách thức lớn về chi phí và công sức.
Khởi nguồn từ dự án nghiên cứu tại VinUni
Nhóm sinh viên, gồm chủ nhiệm đề tài Ngô Minh Ngọc cùng hai thành viên Nguyễn Thành Trung và Nguyễn Hồng Phúc, đều theo học ngành kỹ thuật điện. Họ bắt đầu ý tưởng từ một dự án được tài trợ bởi VinUni liên quan đến nông nghiệp bền vững, mất hơn một năm để hoàn thành bài báo. Thầy Định cho biết: "Tôi tham gia với tư cách người hướng dẫn, các em tự viết bài, lập trình và thực hiện lấy kết quả". Thành công này mở ra chuỗi tin vui cho Ngọc trong năm 2025, khi cô được vinh danh trong danh sách 20 nữ sinh Khoa học công nghệ 2025 bởi Ban Bí thư Trung ương Đoàn và nhận học bổng Khoa học công nghệ đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ ở nước ngoài của Vingroup.
Quyết định 'quay xe' táo bạo và bước ngoặt học thuật
Sinh năm 2001 tại Sơn La, Ngọc từng hai lần đạt giải học sinh giỏi quốc gia môn vật lý khi học tại Trường THPT chuyên Sơn La. Với bố mẹ đều là giáo viên dạy lý, cô đăng ký xét tuyển thẳng ngành sư phạm lý với mong muốn nối nghiệp gia đình. Tuy nhiên, giấc mơ khám phá khoa học vẫn thôi thúc, dẫn đến quyết định táo bạo: sau hai năm học sư phạm, Ngọc bắt đầu lại từ năm nhất ngành kỹ thuật điện tại VinUni nhờ học bổng toàn phần. Tại đây, cô duy trì thành tích xuất sắc, được tham gia các dự án nghiên cứu tại Viện Kỹ thuật và Khoa học máy tính, mở ra cánh cửa đến Đại học Pennsylvania (UPenn) – một thành viên của nhóm Ivy League danh giá tại Mỹ, nơi cô bắt đầu chương trình thạc sĩ từ tháng 9/2025.
AI – công cụ hỗ trợ đắc lực trong học tập và nghiên cứu
Là thế hệ sinh viên đầu tiên chứng kiến sự bùng nổ của AI với ChatGPT, Ngọc xem việc tận dụng công nghệ này là điều tất yếu. Khi ChatGPT trở nên phổ biến, các giảng viên tại VinUni đã hướng dẫn sinh viên cách sử dụng AI trong học tập. Ban đầu, AI giúp Ngọc chỉnh sửa email bằng tiếng Anh, cải thiện văn phong. Về sau, trong nghiên cứu, cô khai thác khả năng tổng hợp tài liệu và tóm tắt thông tin của AI, rút ngắn thời gian đọc hàng chục bài báo từ vài tuần xuống còn một ngày. Trong lĩnh vực thiết kế chip, AI hỗ trợ giải mã lỗi mã lệnh và tự động hóa quy trình vẽ chip, giúp Ngọc tạo ra các thiết kế phức tạp nhanh chóng hơn.
Nguyên tắc minh bạch và tư duy nền tảng vững chắc
Dù công nhận lợi ích của AI, Ngọc nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì tư duy nền tảng. Cô chia sẻ: "AI chỉ làm tốt việc tổng hợp thông tin có sẵn, không thể sáng tạo cái mới. Nếu thiếu kiến thức gốc rễ, bạn sẽ không nhận diện được những sai lệch từ AI". Kinh nghiệm từ dự án cảm biến nông nghiệp cho thấy, nhóm của Ngọc phải tự mình xử lý lý thuyết phức tạp và chạy mô phỏng với MATLAB, thường thức đêm để hoàn thành. Ở cả VinUni và UPenn, sinh viên được khuyến khích sử dụng AI nhưng phải minh bạch, với quy định rõ ràng về mức độ sử dụng và bắt buộc ghi chú trong bài tập. Một ví dụ điển hình: tại lớp lập trình, sinh viên sử dụng AI can thiệp 50% mã lệnh đã bị trừ điểm nặng, nhấn mạnh sự cần thiết của tính trung thực.
Kết luận: Bài học từ hành trình đầy cảm hứng
Hành trình của Ngô Minh Ngọc từ Sơn La đến UPenn không chỉ là câu chuyện về thành công học thuật, mà còn là minh chứng cho sự kết hợp giữa đam mê, quyết tâm và cách tiếp cận thông minh với công nghệ. Cô khẳng định: "Quá trình học giúp mình nắm vững kiến thức, từ đó dùng AI như công cụ hỗ trợ, không phụ thuộc". Với học bổng từ Vingroup và sự công nhận từ các tổ chức uy tín, Ngọc tiếp tục hành trình nghiên cứu, mang theo bài học quý giá về cân bằng giữa công nghệ và tư duy sáng tạo trong kỷ nguyên số.
