Nhà sư Thích Pháp Hòa: Dạy con sống đúng đạo lý bắt đầu từ làm gương
Trong cuốn sách "Lá hoa trên đường về", nhà sư Thích Pháp Hòa đã chia sẻ những quan điểm sâu sắc về việc giáo dục con cái, nhấn mạnh rằng cha mẹ muốn dạy con trước tiên phải làm gương. Cuốn sách này tuyển tập các vấn đáp của ông về nhiều khúc mắc cá nhân, hướng đến việc gỡ rối đời sống bằng tinh thần Phật pháp. Dưới đây là những trích đoạn đáng chú ý từ tác phẩm.
Giáo dục con cái: Một quá trình phụ thuộc vào nhiều yếu tố
Khi được hỏi về cách dạy con sống đúng đạo lý, nhà sư Thích Pháp Hòa cho rằng việc này không chỉ phụ thuộc vào cha mẹ mà còn vào nhiều điều kiện khác. Ông giải thích: "Sự hướng dẫn của mình đóng góp một phần, một phần là phước của đứa nhỏ, và một phần nào đó là phước của mình. Nếu mình không đủ phước, mình nói nó đâu có nghe." Ngoài ra, hoàn cảnh sống, môi trường tiếp xúc hàng ngày với bạn bè, đồng nghiệp, và sự tiếp cận với các phương tiện tâm linh cũng đóng vai trò quan trọng.
Ông lấy ví dụ cụ thể: "Bây giờ mình muốn con mình đi chùa, nhưng khổ nỗi trong chùa phần lớn không nói tiếng Anh, tiếng Pháp, tức là ngôn ngữ của tụi nhỏ. Một thời kinh kéo dài từ một tiếng tới một tiếng rưỡi, làm sao nó chịu ngồi lâu như vậy?" Thậm chí, người lớn đôi khi cũng không hiểu hết ý nghĩa của các nghi thức, khiến việc hướng dẫn con cái trở nên khó khăn.
Làm gương từ hành động hàng ngày
Nhà sư nhấn mạnh rằng thiện chí là đúng, nhưng cha mẹ cần hiểu hoàn cảnh thực tế. Ông nói: "Mình chỉ cần làm hết khả năng trong đời sống hằng ngày của gia đình mình, vì mình là người gần gũi, ảnh hưởng đến con mình nhiều nhất." Ông hé lộ một bí mật: trẻ con luôn để ý cách người lớn tu hành, nghe và hiểu hết những cuộc trò chuyện về chùa chiền hay thị phi.
"Hàng ngày mình phải tu thế nào, phải sống thế nào để con cháu thấy được hình ảnh tu hành của mình." Ý của ông không phải là mặc áo tràng hay lạy Phật nhiều, mà quan trọng là cách hành xử. Mọi việc làm trong đời sống hàng ngày đều là tấm gương cho con cái, từ cách nói chuyện đến thái độ với người khác.
Những thói quen vô tình dạy con sai lầm
Nhà sư chỉ ra nhiều thói quen hàng ngày mà cha mẹ có thể vô tình dạy con cái những điều không hay. Ví dụ: khi con chia sẻ đồ ăn với bạn, thay vì khuyến khích, cha mẹ lại chê con ngu; hoặc dạy con nói dối về giá cả khi mua sắm. "Mình vô tình dạy con mình nói dối, phải không?" Ông nhắc nhở về sự cẩn trọng trong giáo dục, vì trẻ em học theo mọi hành vi, dù nhỏ nhất.
Ông cũng đề cập đến việc nhiều gia đình không tạo được hướng chung, như bữa cơm chiều mỗi người một việc, không quây quần. "Chỉ riêng bữa cơm chiều thôi mà mỗi người mỗi hướng rồi thì làm sao thấy được hướng chung?" Sự thiếu gắn kết này khiến việc dạy dỗ con cái trở nên phức tạp hơn.
Giải pháp và khuyến nghị thiết thực
Để khắc phục những khó khăn, nhà sư Thích Pháp Hòa đề xuất các giải pháp thực tế. Ông gợi ý: tổ chức các buổi pháp đàm để cha mẹ chia sẻ kinh nghiệm, hoặc tạo cơ hội cho trẻ em bày tỏ tâm tư qua các hoạt động nhóm. "Việc dạy hay hướng dẫn con cái là một vấn đề lớn, chứ không phải là chuyện mình có thể nói trong vài câu."
Ông khuyên cha mẹ nên hướng dẫn con cái một cách nhẹ nhàng, ví dụ như dẫn con đi chùa với thời gian ngắn để tập làm quen. "Người lớn ngồi một hồi còn 'oải' mà, huống chi là mấy đứa nhỏ. Cho nên đại chúng phải có sự thông cảm như vậy." Cuối cùng, ông nhấn mạnh rằng giáo dục con cái đòi hỏi sự kiên nhẫn và nỗ lực từ nhiều phía, bao gồm cả ông bà và cộng đồng.
