Dava Sobel đã dựa trên những bức thư còn sót lại của Maria Celeste, con gái Galileo, để viết nên cuốn tiểu sử đầy cảm động về nhà thiên văn học vĩ đại. Tác phẩm không chỉ khắc họa những khám phá thiên văn làm thay đổi lịch sử, mà còn hé lộ mối quan hệ sâu sắc giữa cha con Galileo, giữa khoa học và đức tin trong bối cảnh xung đột tôn giáo thế kỷ 17.
Những khám phá thiên văn đầu tiên
Năm 1609, Galileo đặt kính viễn vọng trong khu vườn nhà ở Padua và hướng lên bầu trời. Ông nhìn thấy những ngôi sao chưa từng được biết đến, dải Ngân Hà hóa thành một dải sao dày đặc, và các ngọn núi trên Mặt Trăng làm mất đi sự hoàn hảo huyền diệu vốn có. Đặc biệt, ông phát hiện bốn thiên thể quay quanh Mộc Tinh, giống như một hệ hành tinh thu nhỏ. “Con vô cùng tạ ơn Chúa”, Galileo trang nghiêm cầu nguyện, “vì Ngài đã ban cho con hồng ân là chỉ mình con là người đầu tiên quan sát được những điều kỳ diệu được giấu kín trong bóng tối suốt các thế kỷ trước”. Những khám phá này đã thay đổi cuộc đời ông, đưa ông trở thành nhà toán học và triết gia chính của Đại công tước Cosimo de’ Medici vào năm 1610.
Cuộc sống gia đình và những đứa con
Galileo có ba người con với Marina Gamba, một phụ nữ Venice xinh đẹp: hai con gái Virginia và Livia, và con trai Vincenzio. Khi chuyển đến Florence, ông mang theo hai con gái, lúc đó mười và chín tuổi, để lại Vincenzio bốn tuổi ở lại Padua với mẹ. Cả hai con gái đều vào tu viện; Virginia lấy tên tu sĩ là Suor Maria Celeste. Bà trở thành nguồn cảm hứng và chỗ dựa tinh thần cho cha, thường xuyên viết thư động viên và gửi thuốc men. Những bức thư của bà thể hiện niềm tin sâu sắc vào sự trong sáng của Galileo trước các cáo buộc dị giáo.
Cuộc đối đầu với Giáo hội
Năm 1616, Galileo bị khiển trách bởi giáo hoàng và hồng y thẩm tra viên, buộc phải im lặng về học thuyết nhật tâm. Trong bảy năm, ông chuyển sang các nghiên cứu an toàn hơn như cải tiến kính hiển vi, chế tạo kính hiển vi kép và quan sát các loài côn trùng. Ông từng nói: “Tôi đã quan sát được rất nhiều loài động vật nhỏ bé với sự ngưỡng mộ vô cùng, trong số đó loài bọ chét nhìn khá kinh khủng, loài gặm nhấm và bướm đêm rất đẹp.” Tuy nhiên, sau cái chết của em gái năm 1623 và sự lên ngôi của Giáo hoàng Urban VIII (người ngưỡng mộ Galileo và từng viết thơ ca ngợi kính viễn vọng của ông), Galileo quay lại viết tác phẩm nổi tiếng “Đối thoại về hai hệ thống chính của thế giới”. Cuốn sách so sánh thuyết nhật tâm và địa tâm, khiến ông bị Tòa án Giáo lý kết án năm 1633.
Vai trò của Maria Celeste
Maria Celeste, dù là nữ tu, luôn ủng hộ cha. Bà tin rằng Chúa trao Kinh thánh để hướng dẫn tinh thần, nhưng thách thức trí tuệ con người là khám phá vũ trụ. Bà thường xuyên cầu nguyện cho sức khỏe và sự trường thọ của ông, đồng thời bào chế thuốc từ tu viện để bảo vệ ông khỏi dịch bệnh. Những bức thư tràn đầy tình cảm của bà đã giúp Galileo vượt qua những thử thách khắc nghiệt trong cuộc đối đầu với Urban và Tòa án Giáo lý.
Cuốn sách “Con gái của Galileo” của Dava Sobel (do NXB Trẻ phát hành) là một tác phẩm tiểu sử hấp dẫn, tái hiện tính cách và thành công của Galileo qua lăng kính của người con gái yêu quý. Tác phẩm không chỉ là câu chuyện về khoa học, mà còn về tình cha con và sự giao thoa giữa đức tin và lý trí trong một thời kỳ biến động.
