Ba tập thơ thiếu nhi: Tín hiệu tích cực cho văn hóa đọc trẻ em Việt
Trong bối cảnh thị trường sách thiếu nhi sôi động với sự phát triển mạnh mẽ của truyện tranh, sách tương tác và các dòng sách khoa học khám phá, thơ thiếu nhi dường như trở nên "lặng tiếng" hơn. Tuy nhiên, thơ vẫn giữ một vai trò nền tảng trong quá trình phát triển tâm hồn trẻ nhỏ. Việc thơ thiếu nhi ít được chú ý hơn trong đời sống đọc hiện nay phần nào phản ánh nhịp sống số hóa, nơi tốc độ và hình ảnh trực quan lấn át những trải nghiệm tinh tế hơn.
Nỗ lực đưa thi ca trở lại với tuổi thơ
Chính trong bối cảnh đó, ba tập thơ thiếu nhi mới của Nhà xuất bản Kim Đồng xuất hiện như một tín hiệu tích cực: "Bầy tôm nhỏ leo cây", "Chuyện Mây nhỏ đi tìm Bài Thơ" và "Có một Trái Đất phẳng trong mắt em". Những tác phẩm này gây ấn tượng với độc giả nhí không chỉ ở nội dung mới mẻ mà còn ở hình thức minh họa bắt mắt được chăm chút kỹ lưỡng. Qua đó cho thấy, Nhà xuất bản Kim Đồng có nhiều nỗ lực nhằm mang thi ca trở lại gần hơn với thế giới tuổi thơ.
Nhà xuất bản Kim Đồng ra mắt loạt ấn phẩm này nhân dịp chào mừng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam 20/04/2026. Không mang khuôn mẫu cũ, các tác phẩm chủ động tìm kiếm một ngôn ngữ mới cho thơ thiếu nhi. Không chỉ thế, những tác phẩm thơ còn được "chắp cánh" bay bổng hơn khi có mối quan hệ chặt chẽ với mỹ thuật để mang đến nhiều trải nghiệm thú vị cho độc giả nhỏ tuổi.
"Có một Trái Đất phẳng trong mắt em": Tiếp cận thế giới hiện đại
"Có một Trái Đất phẳng trong mắt em" là tập thơ của tác giả Lý Thăng Long, sinh năm 2000. Tác giả mang đến một cách tiếp cận mới: đưa những vấn đề của thế giới hiện đại vào thơ thiếu nhi. Hình ảnh "Trái Đất phẳng" được sử dụng như một ẩn dụ giàu tính gợi. Thế giới trở nên gần gũi hơn nhờ công nghệ nhưng đồng thời cũng bộc lộ những rạn nứt: môi trường bị đe dọa, tâm lý bị xáo trộn, kết nối con người trở nên mong manh hay ý nghĩa về cuộc sống.
Một đoạn thơ trong tập này viết: "Trong tương lai con người sẽ làm gì/Sung sướng hơn!/Đồ ăn đã có máy gắp/Tắm cũng có máy thay đồ/Bất cứ việc gì/ Con người chỉ cần nằm im một chỗ/Những cỗ máy có thể làm được mọi thứ/Bởi con người chỉ là những vật nuôi làm cảnh vui đùa/Và có một hôm.../". Minh họa đi theo hướng tối giản, giàu tính biểu tượng, mở ra không gian suy tưởng thay vì mô tả trực tiếp, một lựa chọn phù hợp độc giả nhỏ tuổi trong thời đại hình ảnh.
"Bầy tôm nhỏ leo cây": Trở về với thế giới tưởng tượng thuần khiết
Với "Bầy tôm nhỏ leo cây", nhà thơ Song Phạm đưa người đọc trở về với một thế giới tưởng tượng thuần khiết. Ở đó những điều "phi lí" lại trở nên tự nhiên, logic của người lớn được thay thế bằng logic của trẻ thơ: "Có bầy tôm nhỏ leo tót lên cành cây cổ thụ/tung tăng khám phá/trong bể cá nhà em/". Các hình ảnh như "tôm leo cây", "mèo nói tiếng người", "bà ngoại mang tất bằng tổ chim"… không nhằm gây ngạc nhiên, mà để khẳng định trí tưởng tượng là cách trẻ em hiểu và tái tạo thế giới.
Đặc biệt, với cách thể hiện bằng thể thơ tự do, biên độ của trí tưởng tượng ở trẻ càng được mở rộng và phong phú hơn. Minh họa trong sách mang phong cách tươi sáng, giàu chuyển động, trực quan và giàu chi tiết, giúp trẻ dễ dàng bước vào không gian thơ như một trò chơi.
"Chuyện Mây nhỏ đi tìm Bài Thơ": Hành trình khám phá thi ca
Tác phẩm "Chuyện Mây nhỏ đi tìm Bài Thơ" là một hành trình khám phá… rất thơ của tác giả Hoa Cúc. Tập thơ mang màu sắc nhẹ nhàng, mang tính chiêm nghiệm, ý tưởng "đám mây đi tìm bài thơ" mở ra một câu hỏi tưởng như đơn giản: Thơ ở đâu? Câu trả lời dường như có vẻ không hề dễ dàng, nhưng theo chuyến phiêu lưu của Mây thì độc giả có thể tìm ra đáp án cho chính mình: Thơ không nằm trong sách, mà hiện diện trong đời sống.
Thơ có thể là một chiếc răng sún, một ổ bánh mì, một giọt sương, một nụ cười… "Mây bật cười khúc khích/Những chiếc răng hát ca/Bài Thơ là răng sún/Rụng rồi sẽ mọc ra?/". Tác phẩm vì thế không chỉ dừng ở việc "đọc thơ", mà giúp trẻ học cách cảm nhận thơ, bằng giác quan, cảm xúc và trải nghiệm cá nhân. Minh họa theo phong cách mềm mại, bay bổng, thiên về tạo không khí hơn là kể chuyện, đóng vai trò như "không gian thơ" bao quanh văn bản.
Ba tập thơ hợp thành cấu trúc bổ trợ
Ba tập thơ đã hợp thành một cấu trúc bổ trợ cho nhau cùng mở ra thế giới: một cuốn nuôi dưỡng trí tưởng tượng, một cuốn đánh thức khả năng cảm nhận thi ca, một cuốn khuyến khích trẻ em cất lên tiếng nói của riêng mình. Không chỉ phục vụ việc đọc, mỗi tập thơ góp phần định hình cách trẻ em nhìn, nghĩ và cảm nhận thế giới chung quanh.
Ba tập thơ mang ba phong cách khác nhau. Bên cạnh đó, với ba tập thơ này, độc giả cảm nhận được thơ thiếu nhi Việt Nam đang rời khỏi lối mòn giáo huấn. Các tác giả trẻ mang đến những góc nhìn gần gũi với đời sống hiện đại, và tranh minh họa trở thành một phần không thể tách rời của trải nghiệm đọc. Và quan trọng hơn, các tác phẩm cùng chia sẻ một niềm tin chung: Trẻ em không cần những tác phẩm bị đơn giản hóa, mà cần những tác phẩm tinh tế, giàu cảm xúc và được sáng tạo một cách nghiêm túc.
