Thế giới kỳ ảo của J.R.R. Tolkien chưa bao giờ giảm sức hút, khi các ấn bản sách cổ của ông liên tục đạt mức giá kỷ lục trên thị trường đấu giá quốc tế. Gần đây nhất, một bản in 'The Hobbit' đã được bán với giá 450.000 USD tại Heritage Auctions ở Texas, trong khi tập thơ hiếm 'Songs for the Philologists' đạt 65.000 bảng Anh.
Phát hiện bất ngờ tại cửa hàng từ thiện
Theo Collider, một chồng sách được quyên góp cho cửa hàng Oxfam ở Birmingham, Anh, phần lớn là những cuốn "không có gì đặc biệt". Tuy nhiên, khi nhân viên phân loại, họ phát hiện một cuốn sách nổi bật: một trong số 2.300 bản in thuộc đợt in thứ hai của 'The Hobbit'. Cuốn sách này đã được bán với giá 38.400 bảng Anh (khoảng 51.000 USD).
Trước đó, vào tháng 3 năm 2026, cuốn 'Songs for the Philologists' cũng thu hút sự chú ý khi được rao bán tại Australia. Tom Ayling, một nhà bán sách tại Oxford và là chuyên gia về các tác phẩm của Tolkien, đã theo đuổi ấn phẩm này trong nhiều năm. "Hầu hết nhà sưu tập thậm chí còn chưa từng nhìn thấy cuốn sách này, chứ đừng nói đến cơ hội sở hữu nó", The Times UK dẫn lời ông.
Hành trình tìm kiếm 'Songs for the Philologists'
'Songs for the Philologists' là tập sách nhỏ dài 32 trang gồm 30 bài thơ và bài hát, trong đó 13 tác phẩm do chính Tolkien sáng tác. Tiến sĩ Albert Smith, giảng viên tiếng Anh cổ và ngôn ngữ Scandinavia tại Đại học University College London (UCL), đã đưa các bài thơ này cho sinh viên in ấn bằng máy in kiểu Elizabethan của trường. Tuy nhiên, sau đó ông nhận ra mình chưa xin phép Tolkien. Những bản in này nằm lại trong kho lưu trữ của UCL cho đến khi tòa nhà bị trúng bom trong chiến tranh.
Ngày nay, chỉ còn 15 bản in được biết đến, trong đó 12 bản được cất giữ tại các thư viện hoặc tổ chức lưu trữ. Lần cuối cùng một ấn bản được bán đấu giá công khai là vào năm 2003, và kể từ đó chỉ có thêm 2 bản khác xuất hiện trên thị trường. Ayling chia sẻ: "Tôi đã gần như từ bỏ hy vọng tìm kiếm tác phẩm này". Nhưng vào tháng 3, ông nhận được tin về một bản in rao bán tại Australia. Ông buộc phải đưa ra quyết định chớp nhoáng: "Tôi thực sự không đủ khả năng tài chính để mua nó, nhưng vì đã tìm kiếm quá lâu nên tôi cũng không thể để lỡ cơ hội sở hữu nó".
Kỷ lục đấu giá và yếu tố ảnh hưởng đến giá trị
Vào giữa tháng 5 năm 2026, một kỷ lục được thiết lập tại Heritage Auctions ở Texas khi một ấn bản 'The Hobbit' đạt mức giá 450.000 USD. Đây là một trong số 1.500 bản được ra mắt vào ngày 21/9/1937. Giá trị của sách phụ thuộc vào thời điểm xuất bản và tình trạng bảo quản. Việc thiếu lớp bìa rời cũng có thể khiến giá trị chênh lệch hàng chục nghìn bảng Anh.
Những mối liên hệ trực tiếp với Tolkien là yếu tố quan trọng. Trong số 1.500 bản in đầu tiên của 'The Hobbit', có khoảng 22 cuốn mang lời đề tặng của tác giả dành cho bạn bè và gia đình. Vào tháng 6/2024, Heritage đã bán một bản có lời đề tặng với giá 300.000 USD. Bản in tương tự gần nhất được bán vào năm 2015, thuộc về Katherine “Kitty” Kilbride, học trò của Tolkien tại Leeds, với giá kỷ lục 137.000 bảng Anh. Lời đề tặng chứa một đoạn thơ bốn dòng bằng tiếng Anh cổ trích từ tác phẩm 'The Lost Road', gợi ý sự kết nối 'The Hobbit' với thế giới Trung Địa rộng lớn hơn.
Chiếc bàn làm việc và thị trường sưu tầm đa dạng
Một trong những món đồ kỳ lạ nhất liên quan đến Tolkien được bán gần đây là chiếc bàn làm việc của ông tại đại học Merton. Nhà đấu giá Christie’s đã bán nó vào năm 2025 với giá 330.200 bảng Anh, vượt xa mức định giá 50.000–80.000 bảng Anh.
Ayling nhận định: "Ở phân khúc cao cấp nhất, thị trường không chỉ bị chi phối bởi một hay hai nhà đầu cơ, mà còn bởi một nhóm khách hàng đa dạng trên toàn cầu, từ các nhà đầu tư cho đến những người hâm mộ cuồng nhiệt". Nhu cầu lớn dẫn đến sự xuất hiện của nhiều chuyên gia và tổ chức chuyên về tác phẩm của Tolkien, như Festival Art and Books ở Bắc Wales, Tolkienwinkel ở Leiden (Hà Lan) và Tolkien Bookshelf ở Missouri, Mỹ.
Đối với nhiều người mua, sức hút không chỉ nằm ở sự khan hiếm hay giá trị đầu tư. Các tác phẩm của Tolkien có sức sống vượt thời gian, gắn kết nhiều thế hệ. Khi niềm yêu thích lan tỏa, số lượng người hâm mộ không ngừng gia tăng, trong khi nguồn cung các ấn bản gốc quý hiếm không thể tăng lên. Ayling đã phải đi vay nợ để sở hữu 'Songs for the Philologists', và sau đó bán nó cho một nhà sưu tập tư nhân ở châu Âu với mức giá kỷ lục 65.000 bảng Anh.
