NSND Kim Cương, một trong những tượng đài của kịch nói miền Nam, không chỉ nổi tiếng với tài năng đa dạng trên sân khấu mà còn được yêu mến bởi tấm lòng nhân hậu và những hoạt động thiện nguyện không mệt mỏi. Ngay từ khi còn trẻ, bà đã kiêm nhiệm nhiều vai trò trong lĩnh vực nghệ thuật, và sau khi rời sân khấu, bà tiếp tục cống hiến cho cộng đồng.
19 tuổi thành lập đoàn kịch
Năm 19 tuổi, Kim Cương thành lập đoàn kịch nói mang tên mình, trở thành "bầu gánh" khi nhiều cô gái cùng tuổi còn đang vui chơi. Lịch sử gia tộc cho thấy mẹ bà, NSND Bảy Nam, cũng từng lập gánh cải lương Nam Hưng ở tuổi 19. Kim Cương chia sẻ: "Cũng có phần máu liều trong đó. Khi người ta trẻ, người ta ít sợ hãi lắm. Nhưng đó cũng là cái hay, vì nếu cứ sợ hoài thì cuộc sống không thể đi tới". Bà cho biết làm bầu đồng nghĩa với việc giải quyết mọi việc từ kinh tế, giấy tờ, đến quan hệ địa phương, kịch bản, dàn dựng, và cả chuyện nội bộ. Dù có phụ tá, bà vẫn phải nắm rõ mọi công việc. May mắn là NSND Bảy Nam đã hỗ trợ bà rất nhiều, giúp bà tập trung vào nghệ thuật.
Viết kịch bản theo cách đặc biệt
Khó khăn lớn nhất là thiếu kịch bản cho đoàn. Vào thời điểm đó, cải lương thịnh hành, tác giả viết cải lương được trả thù lao cao, ít ai viết cho kịch nói mới mẻ, nhất là cho một bầu gánh trẻ tuổi. Kim Cương tự viết kịch bản nhưng phải ký tên Hoàng Dũng vì nếu để tên thật, nghệ sĩ sẽ không tự tin diễn. Sau này khi thành công, bà vẫn giữ bút danh này như một kỷ niệm. Bà đã viết khoảng 60 kịch bản, nổi bật như Lá sầu riêng, Dưới hai màu áo, Người tình trễ xe, Trà hoa nữ, Vực thẳm chiều cao, Tôi làm mẹ, Bông hồng cài áo. Cách viết của bà rất lạ: bà đi lại trong phòng, tự đóng vai các nhân vật, bật ra lời thoại như đang diễn. Em gái Kim Quang ngồi ghi tốc ký, sau đó Kim Cương chỉnh sửa. Kịch bản ra đời liên tục. Bà cũng tham gia dàn dựng với đạo diễn, đôi khi tự dựng, và luôn đóng vai chính, tạo nên thương hiệu Kim Cương suốt 70 năm.
Hoạt động từ thiện bền bỉ
Sau cánh màn nhung, Kim Cương dành nhiều tâm huyết cho từ thiện. Năm 1970, bà thành lập nhóm từ thiện tặng quà cho người nghèo và trẻ mồ côi. Sau năm 1975, bà là thành viên nòng cốt của Hội Bảo trợ bệnh nhân nghèo TP.HCM, vận động kinh phí mổ mắt cho người mù, phẫu thuật tim cho trẻ dị tật, vá môi, mở trường dạy nghề, tổ chức đám cưới cho người khuyết tật, chăm sóc nghệ sĩ nghèo. Ở tuổi hơn 80, bà vẫn lặng lẽ đi vận động tài trợ. Bà tâm sự: "Phải hạ cái tôi xuống để đem lợi ích về cho người nghèo. Có lần tôi cũng bị xúc phạm, nhưng vì thái độ nhẫn nhịn, hòa nhã của mình mà rốt cuộc người ta hiểu mình, vui vẻ hỗ trợ". Bà nhắc lời mẹ: "Mình phải cám ơn người đã nhận quà, vì nhờ họ mà mình được gieo tâm thiện. Đừng nói là PHẢI làm từ thiện, mà phải nói là ĐƯỢC làm, vì mình làm thì mình vui trước tiên". NSND Bảy Nam luôn âm thầm giúp đỡ, chỉ ghi tên nhân vật trong các vở diễn. Sau khi mẹ mất, Kim Cương tìm thấy những tờ biên lai nhỏ bé, lặng thầm, là cội rễ của cuộc đời bà.
Nhìn nhận về bản thân
Kim Cương thừa nhận điểm yếu của mình, cho rằng chất nghệ sĩ dễ gây nên những cơn "điên" và đó là nỗi khổ, khiến đa số nghệ sĩ không tìm được hạnh phúc bình thường. Dù vậy, cuộc đời đã trao tặng bà sự ngưỡng mộ, yêu mến và kính trọng. (còn tiếp)
