Vụ Khánh Sky kéo người từ nơi khác sang Bắc Ninh, tìm đến nhà TikToker Vua Quạt để gây sự, livestream thách thức rồi chuồn gấp khi người nhà gọi công an, sau đó lại lên mạng xin lỗi và đọc thơ ca ngợi lãnh đạo, khiến khái niệm "giang hồ mạng" một lần nữa được đào sâu. Đây không chỉ là chuyện một cá nhân vi phạm pháp luật, mà là bức tranh về một lớp người dùng bạo lực, phông bạt và các công cụ kỹ thuật số để thao túng dư luận, kiếm tiền từ sự chú ý trước khi bị vòng pháp luật siết lại.
Giang hồ mạng là ai?
Gõ cụm từ "giang hồ mạng là ai" trên Google hay hỏi các trợ lý AI, người dùng sẽ nhận được lời giải thích: đó là những người xuất thân là "dân anh chị" ngoài xã hội, có quá khứ phạm tội hoặc quan hệ phức tạp, hay làm video chửi bới, dọa nạt, dùng hình ảnh bạo lực để câu view, kiếm tiền từ tương tác và quảng cáo. Những cái tên như Khá Bảnh, Phú Lê hay Khánh Sky thường được nhắc đến trong nhóm này.
Vụ mới nhất của Khánh Sky cho thấy cách hành xử đặc trưng: thiếu cơ sở, không rõ nguyên cớ, kéo theo người tới địa bàn tỉnh khác, đòi chủ nhà ra "trình diện", rồi khi người nhà điện báo công an thì rút lui, về nhà lại mở livestream xin lỗi và sáng tác thơ tâng bốc lãnh đạo. Kịch bản này từng xuất hiện ở không ít nhân vật tương tự.
Đời thực khác xa hình ảnh "phông bạt"
Bề ngoài hào nhoáng trên mạng là vậy, nhưng đời thực của nhiều "giang hồ mạng" lại khác hẳn. Không ít người trong số họ đã đi tù vì đánh bạc, tổ chức đánh bạc, hay ma túy. Thượng tá, tiến sĩ tội phạm học Đào Trung Hiếu từng phân tích trên báo: "Đặc điểm chung của họ đều xuất thân là 'dân anh chị' ngoài xã hội, có quá khứ phạm tội hoặc có nhiều mối quan hệ phức tạp. Trong các clip tự sản xuất, giang hồ mạng đều xuất hiện với hình ảnh cơ thể nặng trĩu vàng, khắp người vằn vện xăm trổ. Các clip sặc mùi bạo lực, ân oán giang hồ... Một số khác lại khoe khoang cuộc sống hào nhoáng, thể hiện qua những cuộc ăn nhậu, đi bar, khoe tiền." Theo ông, họ lên sóng để tạo "thương hiệu", khẳng định đẳng cấp trong thế giới ngầm và để kiếm tiền.
Dù vậy, nhiều người trong nhóm này vẫn có lượng fan đông đảo. Từng có một "giang hồ mạng" nổi tiếng về địa phương được đám đông đón tiếp như lãnh tụ, buổi livestream thu hút hàng chục nghìn người xem, anh ta phát biểu, căn dặn đủ điều – và một thời gian sau thì bị bắt.
Phonefarm và "đám đông ảo" dẫn dắt dư luận
Vì sao những nhân vật từng đi tù, từng dính phạm tội lại có thể tạo ra sức hút khó hiểu đến vậy? Câu trả lời một phần nằm ở "phonefarm" – các trang trại điện thoại. Báo Nhân Dân mới đây có bài "Hệ lụy từ phonefarm: Khi 'đám đông ảo' dẫn dắt dư luận thật", chỉ rõ việc mua bán lượt tương tác trên mạng xã hội đã trở thành một dịch vụ. Nhờ đó, những nội dung vô lý vẫn có thể nhận được sự hưởng ứng như thật, tạo cảm giác "ai cũng nghĩ vậy".
Bài báo cảnh báo hiệu ứng đám đông còn nguy hiểm hơn tin giả, bởi mục tiêu của nhiều chiến dịch không phải làm công chúng tin ngay một điều gì đó, mà khiến họ tin rằng đa số người khác đang tin như thế – một dạng thao túng nhận thức bậc hai. Ở Trung Quốc, hiện tượng rộng hơn được gọi là "thủy quân mạng", khi phonefarm kết hợp với phần mềm điều khiển hàng loạt, bot mạng xã hội và AI agents để đăng ký, vận hành tài khoản, tạo bình luận như người thật, làm giả chủ đề nóng. Cơ quan quản lý không gian mạng nước này đã coi đây là một dạng lạm dụng AI cần xử lý trong năm 2026.
Hàng loạt vụ vi phạm bị xử lý
Gần đây, bên cạnh vụ Khánh Sky, TikToker Cường Tày cũng bị xử phạt vì phát ngôn sai sự thật về Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Trước đó, Youtuber Nguyễn Mạnh Hưng – dù không thuộc nhóm "giang hồ mạng" – bị bắt trong bối cảnh liên quan đến việc đeo bám ông Lê Anh Tú, tức sư Thích Minh Tuệ. Ông Tú đã tu hành nhiều năm, từng đi xuyên Việt nhưng ít người biết; đến khi các youtuber "quyết liệt" bám theo, câu chuyện trở thành hiện tượng gây rối loạn xã hội. Kể cả khi ông ra nước ngoài, các youtuber vẫn bám theo và xảy ra đánh nhau. Hóa ra họ làm vì tiền, chứ không phải vì kính trọng. Sau khi ông quyết liệt ẩn tu, các nhóm đi theo cũng tự tan rã.
Pháp luật siết chặt, AI cũng bị "soi"
Không chỉ những "giang hồ mạng" phông bạt, các hành vi lợi dụng mạng xã hội để trục lợi đang bị nhìn nhận nghiêm túc hơn. Ủy ban Kiểm tra Trung ương vừa ban hành hướng dẫn thực hiện Quy định về những điều đảng viên không được làm, nêu rõ đảng viên không được dùng mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo để tạo thông tin, nội dung sai sự thật. Trên thực tế, đã có nhiều người dân bị phạt vì đăng thông tin sai lệch.
Trong lúc đó, phóng sự trên VTV1 cũng cảnh báo về việc sử dụng AI để sản xuất tin giả trên mạng xã hội, khiến nhiều người thiệt hại tiền bạc, thời gian, công sức và niềm tin. Khi các công cụ kỹ thuật số giúp tạo ra "đám đông ảo" và nội dung giả ngày càng tinh vi, việc phân biệt thật – giả càng trở nên quan trọng. Và như tác giả bài viết nhận định, không chóng thì chầy, tất cả những cá nhân và hành vi này sẽ bị pháp luật soi chiếu. Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả.
