Mỗi mùa lũ tại huyện Mật Vân (Miyun), Bắc Kinh, các cán bộ cơ sở lại đối mặt với bài toán quen thuộc: khi mưa lớn đổ xuống lúc nửa đêm và nguy cơ sạt lở xuất hiện, họ phải lật từng trang sổ giấy, gọi điện theo danh sách viết tay, dựa vào trí nhớ để xác định ai cần được sơ tán trước. Mật Vân là vùng núi với hàng trăm điểm địa chất nguy hiểm, mỗi phút chậm trễ có thể là sự khác biệt giữa an toàn và thảm họa.
Quyết định không chờ đợi
Ông Tạ Vẫn Thạch (Xie Yunshi), phó giám đốc Chi nhánh Mật Vân thuộc Ủy ban Quy hoạch và Tài nguyên Thiên nhiên Bắc Kinh, biết rõ bài toán đó. Điều khác biệt là ông quyết định không chờ một hệ thống được phê duyệt ngân sách và triển khai từ trên xuống. Dù chưa từng học lập trình, ông tự bỏ tiền túi mua token để sử dụng các mô hình AI lớn, tự học cách ra lệnh cho AI viết mã, và dành gần một tháng xây dựng ứng dụng phòng chống lũ mang tên Jiaoying, dành riêng cho huyện Mật Vân.
Ứng dụng Jiaoying hoạt động như thế nào
Kết quả là một mini-program tích hợp toàn bộ dữ liệu trước đây nằm rải rác trong các cuốn sổ: tất cả điểm địa chất nguy hiểm, danh sách hộ dân bị đe dọa và cán bộ phụ trách từng khu vực. Khi mưa lớn xuất hiện, cán bộ có thể xem cảnh báo sạt lở theo thời gian thực, theo dõi lượng mưa từng khu vực, kiểm tra tình trạng sơ tán của từng hộ dân và dẫn đường thẳng đến bất kỳ điểm nguy hiểm nào, tất cả chỉ với một cú chạm trên màn hình điện thoại.
Chi phí thực tế của 1 tỷ token AI
Câu chuyện được đài BRTV đưa tin ngày 11 tháng 7 và lan truyền trên mạng xã hội Trung Quốc, với chi tiết “1 tỷ token” lập tức trở thành tâm điểm thảo luận. Nhiều người ban đầu tưởng đây là khoản đầu tư khổng lồ, nhưng theo chia sẻ của ông Tạ Vẫn Thạch với truyền thông Trung Quốc, chi phí thực tế dành riêng cho dự án chỉ ở mức vài chục nhân dân tệ. Ví dụ dựa trên mức giá API hiện tại của các mô hình AI Trung Quốc như DeepSeek, một tỷ token có giá chưa đến 200 nhân dân tệ, tương đương chưa đến 700.000 đồng.
Bài học về giải pháp thực tiễn
Tờ Guangming Daily và Beijing News đều đăng bình luận nhấn mạnh: giá trị của câu chuyện không nằm ở việc một quan chức biết viết code, mà nằm ở chỗ ông hiểu đúng vấn đề cần giải quyết và không để khoảng cách kỹ năng cản trở mình tìm ra giải pháp. Nhiều hệ thống “thành phố thông minh” tốn hàng chục triệu nhân dân tệ nhưng cồng kềnh đến mức cán bộ cơ sở không dùng được. Ứng dụng Jiaoying với chi phí thấp lại giải quyết đúng vấn đề mà những hệ thống đó bỏ sót.
Câu chuyện của ông Tạ Vẫn Thạch cho thấy chi phí AI đang giảm đến mức một cá nhân có thể tự phát triển công cụ số phù hợp với thực tế công việc mà không cần ngân sách lớn hay đội ngũ kỹ thuật. Câu hỏi không còn là ai đủ điều kiện để làm phần mềm, mà là ai hiểu đủ rõ vấn đề để biết mình cần làm gì.
