Xu hướng mới trong lĩnh vực lưu trú tại Hà Nội đang chứng kiến sự chuyển dịch mạnh mẽ khi nhiều cơ sở đưa các yếu tố di sản, sản phẩm làng nghề thủ công và chất liệu nghệ thuật truyền thống vào thiết kế nội thất, dịch vụ và hoạt động trải nghiệm. Theo nghiên cứu của kiến trúc sư Đoàn Phương, nhà sáng lập Công ty cổ phần Kiến trúc D+ Việt Nam, ứng dụng văn hóa vào không gian lưu trú xuất phát từ nhu cầu thực tế của thị trường.
Nhu cầu trải nghiệm văn hóa thúc đẩy xu hướng mới
Khoảng 85% du khách mong muốn có những trải nghiệm văn hóa chân thực, trong khi 78% ưu tiên lựa chọn các doanh nghiệp mang bản sắc địa phương. Thiết kế và nghệ thuật ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định đặt phòng của du khách. Đối với nhóm khách trẻ thế hệ Millennials (sinh từ 1981 đến 1996) và Gen Z (sinh từ 1997 đến 2012), nơi lưu trú được lựa chọn dựa trên giá trị trải nghiệm. Những không gian thiết kế đẹp mắt, gắn với câu chuyện văn hóa riêng luôn có sức hấp dẫn hơn các cơ sở lưu trú thông thường.
Bên cạnh đó, nhu cầu du lịch bền vững cũng tạo động lực cho mô hình này phát triển. 76% du khách mong muốn những trải nghiệm mang tính bền vững hơn và 66% kỳ vọng khoản chi tiêu của mình góp phần tạo thêm giá trị cho cộng đồng địa phương.
Thực trạng khai thác yếu tố bản địa còn hạn chế
Tuy nhiên, việc khai thác yếu tố bản địa trong không gian lưu trú hiện nay mới chỉ dừng ở mức tạo điểm nhấn thị giác hoặc yếu tố bổ sung. Hành trình lưu trú chưa trở thành trải nghiệm văn hóa thu hút sự quan tâm của du khách cũng như tạo thêm giá trị cho cộng đồng. Để nâng cao giá trị, kiến trúc sư Đoàn Phương nhìn nhận: Cần chuyển từ tư duy khai thác di sản sang tư duy kích hoạt đồng bộ các giá trị di sản. Quá trình này cần sự hiệp lực giữa đơn vị vận hành cơ sở lưu trú, ngành văn hóa, các làng nghề thủ công và cộng đồng địa phương.
Thị trường đang thiếu những không gian lưu trú mang đậm bản sắc văn hóa Việt Nam. Một số tập đoàn quản lý khách sạn đã phát triển mô hình lưu trú gắn với văn hóa địa phương, song ở phân khúc khách sạn vừa và nhỏ, homestay và các cơ sở lưu trú độc lập, phần lớn chỉ đáp ứng nhu cầu nghỉ ngơi mà chưa đầu tư tạo dựng trải nghiệm văn hóa bài bản.
Thiếu liên kết giữa các chủ thể trong hệ sinh thái
Ông Lê Xuân Vinh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch phường Hoàn Kiếm (Hà Nội) đánh giá: Trên địa bàn phường chưa có nhiều khách sạn đưa được câu chuyện làng nghề và văn hóa địa phương vào không gian lưu trú, trong khi đây là yếu tố tạo dấu ấn riêng và là nhu cầu trải nghiệm của du khách.
Một số nhà quản lý và chuyên gia du lịch phân tích: Không gian lưu trú là nơi cung cấp dịch vụ nghỉ ngơi và là điểm tiếp xúc đầu tiên giữa du khách với văn hóa bản địa, giúp họ cảm nhận nhịp sống bằng những trải nghiệm chân thực. Khi các giá trị bản địa được lồng ghép vào sản phẩm du lịch, cơ hội hình thành hệ sinh thái kết nối giữa văn hóa và kinh tế mở ra. Một trong những nguyên nhân khiến hiệu quả khai thác giá trị lịch sử và văn hóa chưa cao là sự thiếu liên kết giữa các chủ thể tham gia. Đơn vị vận hành cơ sở lưu trú, nhà thiết kế, làng nghề, nghệ nhân và doanh nghiệp du lịch chưa hình thành được chuỗi giá trị để chuyển hóa tài nguyên văn hóa thành sản phẩm có sức cạnh tranh; yếu tố văn hóa chưa thật sự trở thành nền tảng để kiến tạo nên những câu chuyện và dịch vụ trải nghiệm tạo dấu ấn đối với du khách.
Giải pháp phát triển không gian lưu trú gắn với văn hóa bản địa
Để khai thác hiệu quả tài nguyên văn hóa phát triển du lịch, cần xây dựng bộ hướng dẫn tích hợp các yếu tố văn hóa trong thiết kế và vận hành cơ sở lưu trú; phát triển các tuyến du lịch kết nối khách sạn với làng nghề, di sản và các không gian văn hóa; tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp lưu trú với nghệ nhân, nhà thiết kế và cộng đồng địa phương. Trên cơ sở đó, mỗi không gian lưu trú có thể lựa chọn câu chuyện riêng về nghề thủ công, ẩm thực hoặc lịch sử địa phương để tạo dựng bản sắc.
