Làng bánh chưng Thủy Đường hối hả vào vụ Tết Bính Ngọ tại Hải Phòng
Khi Tết Bính Ngọ cận kề, làng Thủy Đường thuộc huyện Thủy Nguyên cũ, Hải Phòng, bừng lên không khí nhộn nhịp với mùi thơm đặc trưng của nếp, tiêu bắc và lá chuối. Hàng chục nghìn chiếc bánh chưng được các hộ làm nghề gói vội vã để cung ứng ra thị trường, tạo nên một cảnh tượng sôi động và đậm chất truyền thống.
Nghệ thuật gói bánh thủ công và bí quyết riêng
Bước vào đầu làng, hương vị ngọt ngào từ những nồi bánh đang sôi sùng sục lan tỏa khắp không gian, hòa quyện với hơi nước ấm áp. Tại đây, bà Vũ Thị Thúy, 69 tuổi, với đôi tay thoăn thoắt, nhanh chóng xếp lá, đổ gạo và gấp mép để tạo hình những chiếc bánh chưng vuông vức chỉ trong vài chục giây. "Ngày nào cũng làm nên đôi tay tự định hình thành khuôn. Cái nào cái nấy như đúc, không cần thước đo mà vẫn chuẩn góc cạnh", bà Thúy chia sẻ, nhấn mạnh sự tinh tế trong kỹ thuật thủ công được truyền qua nhiều thế hệ.
Để đảm bảo chất lượng, người làng Thủy Đường sử dụng nếp cái hoa vàng Đại Thắng cho vụ Tết, thay vì nếp Thái Bình dùng ngày thường, nhằm mang lại độ dẻo hoàn hảo. Nhân bánh được chế biến từ thịt lợn kết hợp nạc và mỡ, ướp đậm đà với muối và nhiều tiêu. Quy trình luộc bánh kéo dài 12 tiếng, lâu hơn 5 tiếng so với ngày thường, giúp hạt gạo rền và không bị "lại gạo", tạo nên hương vị đặc trưng.
Kết hợp truyền thống và hiện đại trong sản xuất
Làng Thủy Đường hiện có 5 cơ sở quy mô lớn, mỗi hộ xuất bán 300-400 chiếc bánh mỗi ngày, cùng hàng trăm hộ sản xuất nhỏ lẻ. Để nâng cao hiệu quả và đảm bảo vệ sinh, nhiều lò đã chuyển từ bếp củi sang nồi điện, với nồi lớn nhất tại cơ sở ông La có thể nấu tới 400 chiếc mỗi mẻ. Tuy nhiên, những nguyên tắc cổ truyền vẫn được giữ vững, như việc chỉ sử dụng nước giếng làng trong, ngọt hoặc nước mưa để luộc bánh, thay vì nước máy. Theo các bậc cao niên, chính nguồn nước này là bí quyết then chốt giúp bánh chưng Thủy Đường có hương vị riêng biệt, dẻo lâu và thơm ngon.
Ngoài ra, kỹ thuật gói bánh cũng được chú trọng: lớp trong cùng được lót bằng lá chuối hột để tạo độ thơm và giữ màu xanh tự nhiên, trong khi lớp ngoài bao bọc bằng lá dong cho chắc chắn. Tất cả đều được thực hiện thủ công, không dùng khuôn, thể hiện sự khéo léo của người thợ.
Thị trường rộng mở và nỗ lực bảo tồn
Từ sáng sớm, xe thương lái đã đỗ kín các ngõ nhỏ để vận chuyển những chiếc bánh nóng hổi đi khắp các tỉnh thành và cả ra nước ngoài. Dự kiến, Tết năm nay, cả làng sẽ bán ra hàng chục nghìn chiếc bánh chưng, với giá dao động từ 70.000 đến 100.000 đồng mỗi chiếc. Ông Nguyễn Văn Điệp, chuyên viên Phòng Văn hóa phường Thủy Nguyên, cho biết: "Những năm trước đây, cả làng từ người trẻ đến người già đều tham gia gói bánh, nhưng hiện nay chủ yếu là người già và trung niên. Chính quyền đang tích cực hỗ trợ kết nối tiêu thụ và tổ chức các buổi trình diễn gói bánh truyền thống."
Những nỗ lực này không chỉ nhằm duy trì nghề truyền thống mà còn giáo dục thế hệ trẻ về giá trị quê hương, đồng thời biến làng nghề thành điểm đến trải nghiệm hấp dẫn cho du khách. Qua đó, làng bánh chưng Thủy Đường không chỉ là một phần của văn hóa ẩm thực Hải Phòng, mà còn là biểu tượng của sự gắn kết cộng đồng và sáng tạo trong bối cảnh hiện đại.
