Quy hoạch tầm nhìn 100 năm của Thủ đô vừa được công bố, nhưng người dân vẫn phải dựa vào các trang web tư nhân để tra cứu. Thông tin thiếu chính thống, mâu thuẫn gây nhiễu loạn và tiềm ẩn rủi ro pháp lý. Luật sư cảnh báo, hành vi tự ý công khai sai quy hoạch, tuyến đường, điều chỉnh ranh giới hoặc đăng tải thông tin chưa được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền phê duyệt có thể bị xử phạt nặng, thậm chí truy cứu hình sự.
Cơ quan nào được công khai quy hoạch?
Báo Tiền Phong đã có loạt bài phản ánh về “ma trận” dịch vụ check quy hoạch trên mạng, thu hút sự quan tâm của dư luận sau khi TP Hà Nội công bố quy hoạch tầm nhìn 100 năm. Nhiều người đặt câu hỏi: hiện chưa có trang web chính thức nào của cơ quan Nhà nước công bố chi tiết quy hoạch, trong khi các trang check quy hoạch online mọc lên như “nấm sau mưa”, dẫn đến nhiễu loạn thông tin, ảnh hưởng đến cuộc sống và giao dịch bất động sản.
Theo luật sư Trần Tuấn Anh – Đoàn luật sư TP Hà Nội, căn cứ Điều 43 Luật Quy hoạch 2025, hình thức công khai quy hoạch chỉ được thực hiện trên hệ thống thông tin quốc gia về quy hoạch, trang thông tin điện tử của cơ quan tổ chức lập quy hoạch hoặc cơ quan lập quy hoạch. “Nếu dữ liệu các trang này được lấy từ các nguồn thông tin cũ do cơ quan Nhà nước đã công bố, sau đó tổng hợp, số hóa và cung cấp dưới dạng công cụ tra cứu thì đây có thể được xem là hoạt động khai thác thông tin hợp pháp” – luật sư Tuấn Anh cho biết.
Luật sư Tuấn Anh nhấn mạnh, trong trường hợp ngược lại, việc các trang web tự ý công khai sai quy hoạch, tuyến đường, điều chỉnh ranh giới hoặc đăng tải thông tin chưa được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền phê duyệt, xác nhận mà thể hiện như thông tin chính thức là hành vi bị nghiêm cấm theo khoản 3 Điều 16 Luật Quy hoạch 2025. “Hành vi vi phạm này có thể bị xử phạt hành chính và phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại nếu có đủ căn cứ chứng minh lỗi, thiệt hại và mối quan hệ nhân quả” – ông nói.
Mức xử phạt và trách nhiệm hình sự
Căn cứ điểm a khoản 3 Điều 70 Nghị định 122/2021/NĐ-CP, việc cố ý cung cấp thông tin sai về quy hoạch có thể bị xử phạt hành chính từ 100 đến 150 triệu đồng đối với tổ chức, và từ 50 đến 75 triệu đồng đối với cá nhân. Ngoài ra, tổ chức, cá nhân vi phạm còn bị buộc đính chính thông tin về quy hoạch.
Sở Quy hoạch – Kiến trúc Hà Nội khuyến cáo người dân thận trọng khi tra cứu tại các trang check quy hoạch trên mạng, dù các doanh nghiệp này có cơ sở nhất định nhưng thông tin không đầy đủ và không mang tính chính thống, chỉ nên dùng để tham khảo.
Cần sớm hoàn thiện, công khai cơ sở dữ liệu quy hoạch chính thức
Về phản ánh một số trang web cung cấp thông tin chưa xác thực gây ảnh hưởng đến người dân, luật sư Dương Thế Vũ - Công ty Luật Minh Bạch cho rằng, hành vi này có thể bị xử lý hành chính, buộc cải chính, bồi thường thiệt hại. “Khi có đủ yếu tố cấu thành tội phạm như giá trị tài sản bị chiếm đoạt từ 2 triệu đồng trở lên hoặc dưới 2 triệu đồng nhưng thuộc các trường hợp quy định tại Điều 174 Bộ luật Hình sự (tội danh 'Lừa đảo chiếm đoạt tài sản') thì sẽ bị xem xét trách nhiệm hình sự” – luật sư Vũ thông tin.
Luật sư Vũ nhấn mạnh, cần hoàn thiện cơ sở dữ liệu quy hoạch đồng bộ để tích hợp trực tiếp lên các nền tảng số chính thức của thành phố, đồng thời tăng cường hướng dẫn, nhanh chóng giải quyết yêu cầu từ người dân để tránh rủi ro từ nguồn thông tin không chính thống.
Theo luật sư Vũ, thực tế cho thấy nhu cầu tra cứu quy hoạch của người dân rất lớn nhưng hiện thiếu hệ thống dữ liệu chính thức, thống nhất, dễ tiếp cận. Người dân muốn tìm kiếm thông tin phải gửi yêu cầu đến UBND cấp xã hoặc Văn phòng Đăng ký Đất đai nơi có đất, dẫn đến chờ đợi lâu mới có phản hồi. “Đây là một trong những nguyên nhân khiến người dân phải tìm đến các website, ứng dụng tra cứu quy hoạch của tư nhân. Mỗi nền tảng lại sử dụng nguồn dữ liệu, thời điểm cập nhật và cách thể hiện khác nhau, dẫn đến tình trạng cùng một thửa đất nhưng thông tin hiển thị không thống nhất, gây hoang mang và tiềm ẩn rủi ro trong giao dịch” – ông cho biết.
Luật sư Vũ cho rằng, việc các cơ quan Nhà nước sớm hoàn thiện, cập nhật và công khai cơ sở dữ liệu quy hoạch chính thức, thống nhất, dễ tiếp cận không chỉ là yêu cầu pháp luật mà còn là giải pháp quan trọng để bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của người dân, nâng cao tính minh bạch và hạn chế tranh chấp. Theo Điều 41 Luật Quy hoạch 2025, quy hoạch phải được công bố, công khai ngay sau khi được cơ quan có thẩm quyền quyết định hoặc phê duyệt, trừ nội dung thuộc bí mật nhà nước. Việc công bố phải kịp thời, đầy đủ, thuận tiện, thông tin được xác thực, bảo đảm toàn vẹn, an toàn, an ninh mạng và đồng bộ với hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu quốc gia về quy hoạch.
