Mỗi khi hè về, sầu riêng lại trở thành tâm điểm bàn tán trên khắp các chợ truyền thống, siêu thị và mạng xã hội. Những múi sầu riêng vàng óng, béo ngậy được săn lùng ráo riết. Nhiều người mê mẩn đến mức “ngày nào không ăn là nhớ”, nhưng cũng không ít người lo lắng trước những lời cảnh báo về nóng trong, tăng cân hay tăng đường huyết. Thực tế, sầu riêng là một trong những loại trái cây đặc biệt nhất về giá trị dinh dưỡng.
Sầu riêng chứa lượng calo “không phải dạng vừa”
Không giống nhiều loại trái cây thanh mát, sầu riêng có hàm lượng năng lượng khá cao. Theo bảng thành phần dinh dưỡng, 100g sầu riêng chứa từ 140 đến 170 kcal, tương đương một bữa ăn nhẹ. Ngoài carbohydrate, loại quả này còn giàu chất béo thực vật, vitamin C, vitamin nhóm B và kali. Cấu trúc dinh dưỡng đặc biệt này khiến sầu riêng vừa bổ dưỡng vừa gây tranh cãi.
Cân nặng có thể tăng lên âm thầm
Một trong những thay đổi dễ gặp nhất ở người ăn sầu riêng thường xuyên là tăng cân. Nhiều người lầm tưởng “trái cây ăn bao nhiêu cũng được”, nhưng với sầu riêng, điều này không đúng. Chỉ vài múi nhỏ cũng tương đương lượng calo của một bát cơm. Nếu ăn thêm sầu riêng mà không giảm khẩu phần từ các món khác, tổng năng lượng nạp vào sẽ tăng đáng kể.
ThS.BS Trương Hồng Sơn, Viện trưởng Viện Y học Ứng dụng Việt Nam, từng chia sẻ trên báo Vietnamnet rằng sầu riêng là loại trái cây giàu năng lượng. Người thừa cân, béo phì hoặc mắc bệnh chuyển hóa cần đặc biệt chú ý khẩu phần. Ăn quá nhiều sầu riêng trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ tích mỡ và rối loạn chuyển hóa.
Đường huyết dễ dao động mạnh hơn
Dù là đường tự nhiên, carbohydrate trong sầu riêng vẫn có thể khiến đường huyết tăng nhanh sau ăn. Với người khỏe mạnh, điều này thường không quá nghiêm trọng nếu ăn vừa phải. Tuy nhiên, ở người có nguy cơ tiểu đường hoặc kháng insulin, ăn quá nhiều sầu riêng liên tục sẽ gây khó khăn trong kiểm soát đường huyết. Đặc biệt, nếu ăn cùng trà sữa, nước ngọt hoặc các món tráng miệng nhiều đường, lượng glucose nạp vào càng tăng mạnh.
Hệ tiêu hóa có thể “biểu tình”
Không ít người sau khi ăn nhiều sầu riêng bị đầy bụng, nóng người hoặc khó tiêu. Nguyên nhân do loại quả này chứa lượng carbohydrate dễ lên men cao, tạo khí trong quá trình tiêu hóa, gây chướng bụng. Với người có tiền sử viêm dạ dày hoặc hệ tiêu hóa nhạy cảm, ăn quá nhiều sầu riêng một lần càng dễ gây khó chịu. Kết cấu đặc và giàu năng lượng khiến dạ dày mất nhiều thời gian tiêu hóa hơn so với các loại trái cây mọng nước như dưa hấu hay thanh long.
Mỡ máu có thể bị ảnh hưởng nếu ăn quá đà
Sầu riêng chứa lượng chất béo tự nhiên cao hơn hẳn nhiều loại trái cây khác. Dù phần lớn là chất béo không bão hòa, nhưng nếu ăn với tần suất dày đặc, đặc biệt trong chế độ ăn nhiều dầu mỡ, lượng triglyceride trong máu vẫn có thể dao động. Các chuyên gia cho rằng tác động này không xảy ra ngay lập tức mà đến từ quá trình tích lũy kéo dài kết hợp với lối sống ít vận động.
Tuy vậy, sầu riêng không hoàn toàn “xấu”
Bên cạnh những tranh cãi, sầu riêng vẫn mang lại nhiều giá trị dinh dưỡng. Loại quả này chứa kali giúp hỗ trợ hoạt động cơ bắp và điều hòa huyết áp. Vitamin nhóm B tham gia chuyển hóa năng lượng và hỗ trợ hệ thần kinh. Ngoài ra, vitamin C và các hợp chất chống oxy hóa trong sầu riêng cũng góp phần hỗ trợ sức khỏe nếu tiêu thụ hợp lý.
Ăn sao để vừa ngon vừa không hại sức khỏe?
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị người trưởng thành khỏe mạnh chỉ nên ăn khoảng 1-2 múi sầu riêng mỗi lần và không nên ăn liên tục nhiều ngày. Nên tránh ăn sầu riêng quá khuya, hạn chế kết hợp với đồ uống nhiều đường hoặc rượu bia. Sau khi ăn, có thể bổ sung rau xanh, uống đủ nước và tăng vận động để cân bằng năng lượng.
Sầu riêng suy cho cùng không phải “thần dược” cũng không phải “thủ phạm” gây hại như nhiều lời đồn. Điều quan trọng nhất là cách ăn và lượng ăn phù hợp. Nếu biết kiểm soát hợp lý, đây vẫn là một trong những loại trái cây hấp dẫn nhất mỗi khi mùa hè tới.
