Cua đồng là thực phẩm quen thuộc trong bữa cơm người Việt, đặc biệt vào mùa hè. Theo Đông y, cua đồng còn gọi là điền giải, có tính hàn, vị mặn, giúp thanh nhiệt, giải độc, hỗ trợ làm mát cơ thể trong những ngày oi bức. Điểm đặc biệt của cua đồng là phần nước dùng ngọt thanh tự nhiên, ít ngấy nên rất phù hợp trong thực đơn mùa hè. Các món ăn từ cua thường tạo cảm giác dễ chịu, kích thích vị giác ngay cả khi thời tiết nóng nực khiến nhiều người chán ăn.
Giá trị dinh dưỡng của cua đồng
Cua đồng là thực phẩm giàu dinh dưỡng, chứa nhiều dưỡng chất tốt cho sức khỏe như: protid, lipid, glucid, canxi, sắt, photpho, các acid amin thiết yếu. Ngoài ra, chúng còn chứa nhiều vitamin quan trọng như vitamin B, PP, B6… Đây là thực phẩm rất tốt cho xương khớp, hỗ trợ phòng ngừa còi xương, loãng xương và bồi bổ cơ thể.
Chế biến cua đồng đúng cách để đảm bảo an toàn
Theo chuyên gia dinh dưỡng, khi ăn cua đồng cần phải sơ chế đúng cách. Dù bổ dưỡng, cua đồng sống ở môi trường ao hồ, bùn đất nên có thể mang theo ký sinh trùng hoặc vi khuẩn nếu không được làm sạch kỹ. Đặc tính cua đực là càng to, ít gạch hơn nhiều thịt hơn. Cua cái thì nhiều gạch hơn, càng nhỏ ăn béo ngậy hơn. Do đó cua đực hay cái đều giàu dinh dưỡng, tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên khi mua nhiều người sẽ chọn cua cái để cho nhiều gạch để khi nấu canh thì canh béo ngậy gạch cua vàng ngậy ngon hơn còn cua đực càng to, nhiều thịt, ngọt nước hơn.
Lựa chọn cua đồng
Tùy theo nhu cầu, mọi người có thể lựa chọn để chế biến. Điều quan trọng là con cua phải chất lượng, không có mùi hôi, đủ càng, đủ chân, khỏe. Không nên chọn con cua to quá hoặc nhỏ quá, tránh mua phải con chết. Với cua đồng, khâu lựa chọn và chế biến rất quan trọng. Điều này không chỉ làm tăng độ ngon, độ ngọt của bát canh, mà còn tránh nguy cơ ngộ độc thực phẩm.
Sơ chế cua đồng
Khi chọn cua cần chọn con sống khỏe, cua cần được rửa nhiều lần để loại bỏ bùn đất bám bên ngoài. Tiếp đó, ngâm cua trong nước sạch khoảng 1–2 giờ để cua nhả bớt chất bẩn hoặc có thể ngâm cua với nước muối pha chút rượu trắng khoảng 10–15 phút. Khi bóc cua, cần bỏ hoàn toàn mai, phần yếm, miệng và phổi cua vì đây là những bộ phận dễ chứa sạn và gây mùi hôi. Tránh cầm vào càng cua vì phần này có nhiều gai sắc, dễ gây trầy xước. Riêng phần gạch cua nên khêu nhẹ tay để giữ nguyên phần béo thơm đặc trưng. Thân cua sau khi làm sạch có thể đem xay hoặc giã nhuyễn rồi lọc lấy nước để nấu canh, bún riêu. Nếu muốn giữ nguyên hương vị truyền thống, bạn có thể giã bằng tay để thịt cua thơm và bông hơn.
Lọc cua
Lọc cua là bước quan trọng cần thực hiện kỹ lưỡng. Hòa phần cua xay vào khoảng 1–1,5 lít nước, khuấy đều rồi để lắng, lọc lấy phần nước trong bên trên và đổ qua rây để loại bỏ xác cua.
Lưu ý khi ăn cua đồng
Đặc biệt không ăn cua chết vì rất có nguy cơ bị ngộ độc. Cua giàu dinh dưỡng nhưng khi chết thì chất dinh dưỡng chuyển hóa thành chất độc có thể gây ngộ độc nghiêm trọng. Những con cua sau chết sẽ sinh ra độc tố có tên acid amin histidine, có thể gây độc khiến người ăn bị đau bụng, nôn mửa, thậm chí bị ngộ độc nghiêm trọng. Lượng độc tố này sinh ra càng nhiều khi cua chết để càng lâu. Khi ăn lại chế biến không kỹ dễ ngộ độc cấp. Cua đồng là món ăn bổ dưỡng, giúp giải nhiệt trong mùa hè, nhất là khi kết hợp một số loại rau như rau đay, mướp, mùng tơi, rau ngót để nấu canh. Tuy nhiên, đây cũng là thực phẩm không phải ai cũng ăn được, vì trường hợp dị ứng với hải sản, khi ăn có thể phải nhập viện cấp cứu.
Món ngon từ cua đồng giải nhiệt ngày hè
Bún riêu cua đồng
Bún riêu cua đồng là món ăn quen thuộc được nhiều người yêu thích vào mùa nóng. Nước dùng cua thanh ngọt kết hợp cùng cà chua chua nhẹ, riêu cua béo thơm và rau sống tươi mát tạo nên hương vị rất dễ ăn. Khi ăn thêm rau muống chẻ, bắp chuối hay xà lách thái nhỏ sẽ càng tăng độ thanh mát.
Canh cua rau rút, khoai sọ, rau muống
Canh cua là món gần như không thể thiếu trong bữa cơm mùa hè miền Bắc. Một bát canh rau muống xanh mềm, rau rút giòn, khoai sọ bùi dẻo, riêu cua béo ngậy, nước canh ngọt tự nhiên dễ kích thích vị giác và đủ đầy dinh dưỡng.
Cua rang me
Nếu muốn đổi vị, mọi người có thể chế biến món cua đồng rang me. Món ăn có vị chua ngọt hài hòa, lớp sốt me sánh nhẹ bám đều từng miếng cua tạo cảm giác rất bắt vị. Me cung cấp acid tartaric và polyphenol tự nhiên, giúp giảm stress ôxy hóa, tốt cho sức khỏe. Vào ngày hè, bạn cũng có thể đổi món với cua đồng rang me giòn ngon hấp dẫn.
Những lưu ý khi ăn cua đồng
- Phụ nữ có thai tránh ăn cua đồng. Cua đồng tính hàn nên những người hay bị nhiễm lạnh, dính gió, đặc biệt là bị ho hen và cảm cúm không nên ăn.
- Tuyệt đối không ăn cua đồng nấu lại, khi nấu canh cua mọi người chỉ nên nấu vừa đủ ăn, ăn không hết nên đổ bỏ, tuyệt đối không nấu lại canh cua để ăn. Vì cua đồng là thực phẩm giàu đạm nên nếu tiếp xúc ngoài không khí trong một thời gian dài rất dễ sinh ra các vi khuẩn có hại, gây thiu, hỏng nhất là trong điều kiện thời tiết nắng nóng mùa hè.
- Ngoài ra khi ăn cua xong cũng không nên dùng nước chè hoặc ăn quả hồng, vì có thể gây ra một số phản ứng như lợm giọng, đau bụng, đi ngoài hay ói... do tanin trong trà hoặc quả hồng kết hợp với protein có trong cua đồng sinh ra phản ứng, điển hình nhất là vón cục thức ăn ở đường tiêu hóa.
- Đối với người có tiền sử dị ứng, người bị tiêu chảy, người mới ốm dậy hay bị gout thì cũng không nên ăn cua đồng. Vì cua đồng có tính hàn, ăn vào sẽ gây lạnh bụng khiến tình trạng tiêu chảy trầm trọng hơn. Ngoài ra, trong cua đồng có chứa nhiều kali và prunes nên người bị gout không nên ăn.
Cua đồng rất ngon và bổ dưỡng, chế biến được nhiều món, nhưng để phát huy được hết hiệu quả mang lại thì chúng ta phải chế biến đúng cách.
